Ο Πάνος Καπώνης* είναι  Επίτιμος Δικηγόρος Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, τ. Επ. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών (Φαρμακευτική), ποιητής, συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας  Έχει συγγράψει δέκα πανεπιστημιακά συγγράμματα φαρμακευτικού δικαίου.Λογοτεχνική ιστoσελίδα : http://logos.caponis.gr.

ΕΞ ΕΠΑΦΗΣ [106]

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ

«Κείμενα – Μη κείμενα (τρία)» ή «ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΙΔΕΟΛΟΓΙΩΝ»

«η λεγόμενη Κεντροαριστερά απεβίωσεν πλήρης ψευδαισθήσεων και νοθεύσεων» [Γιάννης Πανούσης, καθηγητής, ΤΑ ΝΕΑ 27 Ιανουαρίου 2026].

Κυριακή σήμερα 1^η του υπέροχου Φεβρουαρίου του έτους 2026, με νέα ορμή, αλλά και περίσκεψη, θέλησα να γράψω αυτό το άρθρο,  έπειτα από ένα «πολιτικό» και όχι μόνον ερέθισμα, που μου δημιούργησε η ανάγνωση και επιστροφή στην πολιτική μνήμη (μου) σε κάποια άλλα χρόνια που ο ένας πολιτικός ήλιος είχε ανατείλει. Ο καθηγητής και πρώην υπουργός και πάντα ποιητής Γιάννης Πανούσης, είχε την πολιτική ευγένεια να γράψει στην εφημερίδα τα «ΤΑ ΝΕΑ» στις 27 Ιανουαρίου 2026, ένα πολιτικό άρθρο με τίτλο «Ο θάνατος του κεντροαριστερού». Το άρθρο ήταν σημαντικό από το γεγονός και μόνον, ότι, δημιούργησε την αφορμή για έναν διάλογο, (έτσι εγώ το εξέλαβα), που αποτελεί μια σημαντική βάση σε μια αληθινή δημοκρατία.  Αυτό το άρθρο, σε όλες του τις πτυχές, με αφύπνισε κυριολεκτικά, από την απομόνωση ως πολίτη αυτής της «έρημης χώρας», (The Waste Land), όχι φυσικά του  ποιήματος του Τ. Σ. Έλιοτ που δημοσιεύθηκε το 1922 και αποτελεί μια αλληγορική περιγραφή μιας παρακμάζουσας κοινωνίας, αλλά της δικής μας παρακμάζουσας Ελλάδος των τελευταίων χρόνων, με έμφαση το 2026,  σε όλα τα επίπεδα [εντελώς ενδεικτικά : πολιτική, οικονομία, κοινωνία, παιδεία, δικαιοσύνη, εκκλησία, κ.α.]. 

Ο αγαπητός κ. Πανούσης μίλησε για τον «θάνατο» της κεντροαριστεράς (μπορεί και της κεντροδεξιάς) ΣΕΒΑΣΤΟΝ. Εγώ όμως θα μιλήσω για έναν άλλον θάνατο, τον «θάνατο» των ιδεολογιών. 

«Αυτός, που καθήκον του είναι να προβάλει μια διορθωτική ιδέα, δεν έχει παρά να μελετήσει, με ακρίβεια και σε βάθος, τα σαθρά μέρη της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων – και έπειτα να τονίσει, με τον μεγαλύτερο δυνατό τρόπο, το αντίθετό τους», είχε γράψει ο Kierkegaard [Bush der Richter]. Εάν λοιπόν, το παραπάνω κείμενο δεν ήταν μέρος φιλοσοφικού λόγου, θα μπορούσε να είχε γραφτεί για την εν γένει πολιτική σήμερα, όχι μόνον στην Ελλάδα, αλλά και σε Δύση και Ανατολή,  όπου οι αναταράξεις (πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές, ιδεολογικές). καλά κρατούν. Βέβαια, σε πείσμα των «κρατιστών» και των ψευτο-νοσταλγών του Διαλεκτικού Υλισμού, της φιλοσοφίας δηλαδή του Μαρξισμού, ήτοι του θεωρητικού θεμελίου  του επιστημονικού Κομμουνισμού, που αποτέλεσε την κοσμοθεωρία των πάλαι ποτέ διαλαμψάντων Κομμουνιστικών Κομμάτων (με μόνο ίσως εν ζωή στην Ευρώπη το ΚΚΕ), δεν βρισκόμαστε πια στην εποχή των ουτοπικών σοσιαλιστών, όπου τα κοινωνικά σύνορα λέγανε ότι ήταν ευδιάκριτα, (σε αντίθεση με το σήμερα όπου οι παλιοί αστοί έγιναν πένητες, – πολλές φορές – και οι πρώην φτωχοί (στην οικονομική διάσταση της έννοιας),  αστοί.

Βρισκόμαστε ήδη, στον πρώτο αιώνα της 3ης χιλιετίας, στον 22^ο αιώνα, στο τέλος ίσως του γνωστού οικονομικού ανθρώπου ή στην αρχή μιας τάσης αφανούς σύγκλησης των πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών κατακτήσεων, στην οποία, υπάρχει και πρέπει να ανταποκριθεί ο σύγχρονος άνθρωπος, οι κοινωνίες εν τέλει, σε νέες πολιτικές και κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες.

Στον αντίποδα λοιπόν του διαμορφωθέντος (τότε) κομμουνισμού, αντιτάσσεται από την δεξιά πλευρά (εδώ είναι η σωστή πλευρά της Ιστορίας ή μήπως όχι 😉 ο καπιταλισμός και ενδιάμεσα η σοσιαλδημοκρατία. Ποιος καπιταλισμός όμως; Το ιδεατό φιλελεύθερο σύστημα των κλασικών οικονομολόγων, ή το σημερινό «ολοκληρωτικό» σύστημα που εξουσιάζει την παγκόσμια οικονομία και που μπορούμε να το αποδώσουμε με τον όρο «νεοφιλελευθερισμός» ;  Υπάρχει μια σύγχυση όταν γίνεται λόγος για τις δυο αυτές έννοιες, σαν να υπάρχει μια μάσκα, ένα προσωπείο εν ονόματι της «σταθερότητας», της «ειρήνης», της «ανάπτυξης», της «δημοσιονομικής πειθαρχίας» και άλλων τέτοιων ωραίων προπαγανδιστικών «ενέσεων» στο σώμα του Λαού. Τα όρια τους τις περισσότερες φορές είναι δυσδιάκριτα.  Σύμφωνα με διάφορους συγγραφείς (Χατζής, 2017, Βανδώρος, 2015), είναι σύνηθες ο φιλελευθερισμός [και όχι αυτή η «απολυταρχική» κατάσταση που ζούμε στην Ευρώπη] να συνδέεται με την εμφάνιση και την ανάπτυξη της αστικής κοινωνίας, της ελεύθερης αγοράς και των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, και να θεωρείται ότι υποστηρίζει τα συμφέροντα της αστικής τάξης και ότι : «η γενική έννοια του φιλελευθερισμού -ως φιλοσοφία και πολιτική ιδεολογία- φέρεται να θέλει να συνδέεται μόνο με την ιδέα της ατομικής ελευθερίας και του ατόμου ως μονάδα ανάλυσης της κοινωνίας. Οι φιλελεύθεροι διανοητές είναι πολλοί και σημαντικοί, καθώς αρκετοί από αυτούς δεν ήταν μονάχα φιλελεύθεροι, αλλά και σπουδαίοι φιλόσοφοι. Ανάμεσά τους ο John Locke, ο David Hume, ο Voltaire, ο Montesquieu, ο John Stuart Mill και, φυσικά, ο David Ricardo και ο Adam Smith» [https://powerpolitics.eu].

Και η σοσιαλδημοκρατία ; Μια πολιτική μορφή συγκερασμού πολιτικών κοινωνικών-οικονομικών μεθόδων, που η πρακτική της εφαρμογή απέδειξε το «εφικτόν» με ανθρωπιά, στην Σουηδία και την υπόλοιπη Σκανδιναβία, αλλά και στην Ελλάδα, επί των ημερών του ιστορικού ΠΑΣΟΚ, δηλαδή επί Ανδρέα Παπανδρέου (και όχι του ΠΑΣΟΚ των επιγόνων), ανεξάρτητα από τις σκοτεινές του πτυχές,  οι οποίες σε έναν βαθμό υπήρχαν (για να είμαστε δίκαιοι).

Στον 22^ο αιώνα, εν μέσω μιας πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής «αναμπουμπούλας» σχεδόν σε όλον τον Πλανήτη, δεν έχουν έδαφος και ας φαίνεται ότι κυριαρχούν, ούτε οι μαρξιστικοί, ούτε οι νεοφιλελεύθεροι σχεδιασμοί απ’ όπου και εάν προέρχονται, αλλά, ούτε πια οι αρχές της σοσιαλδημοκρατίας, της οποίας οι «εραστές», αγκάλιασαν άλλες ιδεολογικές αγάπες, πιο πλούσιες (άπειρα τα παραδείγματα). Η προσέγγιση του Adam Smith, που αποτέλεσε μια ανθρωπολογική φιλοσοφική θεώρηση, η οποία  αντιλαμβανόταν την κοινωνική πρόοδο ως συνισταμένη της επί μέρους προόδου του κάθε ατόμου ξεχωριστά, θεώρηση που ζεί ως τώρα 296 χρόνια, η οποία και ενέχει ψήγματα της χριστιανικής φιλοσοφίας, μια διαχρονική δηλαδή σταθερά, δεν βρήκε έδαφος, για τον απλούστατο λόγο, ότι έχει επέλθει πλέον το «τέλος των ιδεολογιών». Το αστείο είναι ότι, ο ίδιος ο  Κάρλ Μάρξ,  προφήτευσε το τέλος του ιστορικού υλισμού και, θα έπρεπε να τον κατατάξουν ίσως στην χορεία των προφητών, αφού, σύμφωνα  με την μαρξιστική θεωρία, «Στη διάρκεια της ανθρώπινης εξέλιξης τα κοινωνικοπολιτικά και οικονομικά συστήματα γεννιούνται, αναπτύσσονται, πεθαίνουν και αντικαθίστανται από νέα». ΑΜΗΝ !!!  

Καλή εβδομάδα και τα λέμε ξανά, ΦΙΛΑΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΛΟΝ ΜΗΝΑ