Ο Γιάννης Πανούσης είναι Ομότιμος Καθηγητής Εγκληματολογίας του Παν/μιου Αθηνών.

Διαβάστε όλα τα άρθρα του Γιάννη Πανούση ΕΔΩ

Η έμπνευση μού [επαν] ήλθε όταν διάβασα την Επίτομη Ανθολογία-συμπληρωμένη και αναθεωρημένη έκδοση-με τίτλο:’’και με τον ήχον των για μία στιγμή επιστρέφουν…’’[πρόλ./ανθολ.Δώρα Μέντη, εισαγ.σημ.Ευριπίδης Γαραντούδης, Gutenberg 2025]

Πρόκειται για μία συνολική[εθνική;] ανθολόγηση ποιητών και ποιημάτων,με ενδιαφέρουσα βιβλιογραφική υποστήριξη ,αλλά και με σοβαρές ελλείψεις

Έτσι π.χ δεν αναφέρονται πουθενά καταξιωμένοι/ες  και βραβευμένοι/ες  ποιητές /ποιήτριες,όπως Στ.Σταυρόπουλος, Αντ.Μακρυδημήτρης, Νίκος Φωτόπουλος, Γιάννης Μεταξάς, Νίκος Παπαδάκης, Δ.Πιστικός, Κ.Σοφιανός, Μ.Σκουρολιάκου, Α.Μαυροειδή, Γ.Χ.Θεοχάρης, Ελ.Μπουκαούρη, Γ.Σώκου, Τηλ.Χυτήρης, Κ.Κρεμμύδας, Τ.Η.Κωτόπουλος, Γκ.Ντηλιά, Β.Πετρούδη, Π.Καπώνης, Π.Καραβασίλης, Φρ.Σταυράκη, Θ.Βοριά, Σπ.Ζαχαράτο, Δ.Καραμβάλη, Ελ.Λιντζαροπούλου, Κ.Μαρδά, Αργ.Μαρνέρο, Ν.Μοσχοβάκο, Θ.Παπαθανασόπουλο, Χ.Μελιτά, Διώνη Δημητριάδου κ.ά

Προφανώς κάθε επιλογή και σύνθεση αφήνει περιθώρια για υποκειμενισμούς,οι οποίοι όμως δεν πρέπει να ‘αλλοιώνουν ‘-με τόσες παραλείψεις- τη γενική εικόνα της ελληνικής ποίησης

Δεν έχω τις απαραίτητες γνώσεις για να κρίνω τις περιοδολογήσεις ή τις κατηγοριοποιήσεις των ποιητών,ούτε να ορίσω τις έννοιες της ανανέωσης,εξέλιξης,ιδιαιτερότητας,αντικομφορμισμού ή και της ποιητικής ηθικής

Έχοντας όμως ασχοληθεί και στο παρελθόν με το θέμα ‘’τι λένε οι ποιητές για την ποίησή τους’’[Μανδραγόρας 13/2/21] και ‘’ποίηση και ποιητές-μέρος δεύτερο’’[Μανδραγόρας 19/4/22] περιορίζομαι στο να παραθέσω τις απόψεις των ίδιων των ποιητών[δια των ποιημάτων τους] σε ορισμένες πτυχές της Ποίησης,όπως προκύπτουν από την παραπάνω Ανθολογία[απ’όπου αντλώ τα στοιχεία]

1. οι ‘σιωπηροί ποιηταί’ του Νίκου Καββαδία[1] με ‘τους ελάχιστους αναγνώστες’κατά τον Κώστα Μόντη[2] υπηρετούν ‘μία ποίηση που δεν μας αλλάζει τη ζωή’,αλλά απλώς καθυστερεί τη μεταμόρφωση ,όπως  επισημαίνει ο Αλέξης Ασλάνογλου[3]

2. οι ‘σπουδαίοι ποιητές που μιλάνε για τον Παρθενώνα’ του Ασημάκη Πανσέληνου[4] ή οι άλλοι που ‘εγκαταλείπουν τον αγώνα’,σύμφωνα με την άποψη του Γιώργου Σαραντάρη [5] ή που ‘αργοπορούν…αφήνοντας ένα κενό’ κατά τον Γιώργο Σεφέρη [6], είναι ‘κάτι σαν τους περίπου ποιητές’ του Άρη Αλεξάνδρου [7]

3. οι ποιητές ‘σαν μία νύχτα στη θάλασσα’του Νίκου Καρούζου[8]δεν μοιάζουν ‘με [όσους βγάζουν] κραυγή έξω από τον πόνο’, όπως πιστεύει ο Βύρων Λεοντάρης[9], γιατί στον πόλεμο ‘δεν ανθίζουν ποιήματα’ [Μάριος Μαρκίδης][10]

4. η άσφαιρη,επαναληπτική ποίηση που ‘σκάει στ’αυτιά μας δίχως σιγαστήρα’[11] ή ‘ό,τι απόμεινε [από τους στίχους] στην άμμο’[12] δεν ενθουσιάζει κανέναν

5. πολλές αλήθειες ‘δεν κρύβονται μέσα στο ποίημα’[13] ή ‘κάτω από αυτό’[14], ούτε ‘μέσα στη ποιητική φαντασμαγορία’[15], καθώς [μπορεί να] λειτουργούν ‘ως δούρειοι ίπποι’[16]

6. για να παραμείνει ‘το ποίημα αυτοδύναμο’[17] πρέπει το αναγνωστικό κοινό ν’απορρίψει την άποψη του ‘να μη δώσεις βάση στους ποιητές’[18] και να χαίρεται που ‘πρόλαβε να δει ποιητές’[19]

7. η ποίηση είτε ‘ως ζαχαρωμένο βότσαλο’[20] ή ‘ως υγρή ουτοπία των λέξεων’[21] ή ‘ως βανάκι δανεικό στους αιώνες’[22] οφείλει να ξανακερδίσει ‘την αθωότητα και γνώση’ που επαγγέλεται ο Θεοδόσης Βολκώφ[23], ώστε τα ποιήματα ‘να μη λειτουργούν εις βάρος μας’[24]

8. δεν ξέρω ‘ποιους έκαψαν οι ποιητές και οι παλιατζήδες’[25], αφού μερικοί υποστηρίζουν ότι ‘η ποίηση είναι μνησίκακη[26]. Είναι βέβαιο ότι ‘δεν ζούμε σε καιρούς που θρέφουν ποιητές’[27] αλλά τούτο δεν συνεπάγεται ότι άπαντες οι ποιητές ‘είναι δόλιοι’[28]

9. η Ποίηση παραμένει μιά ‘πόρτα ανοιχτή’[29], όπου ‘οι επισκέπτες μπαινοβγαίνουν ελεύθερα’[30], αλλά αν ο ποιητής ‘πάψει να γράφει ποιήματα’[31] δεν σημαίνει ότι’ προδίδει την ποίηση’[32]

10. μολονότι ‘οι ποιητές αυτό που ξέρουν είναι να περιμένουν’[33], το ερώτημα παραμένει ανοικτό:αληθεύει ότι ‘τα πιο ωραία ποιήματα δεν θα γραφτούν ποτέ’[34] γιατί η Τέχνη θα είναι πάντοτε ‘ένας πανικός μπρος στην πραγματικότητα’;[35]

Με τις παραπάνω ‘αυτομολογίες των ποιητών’ και με δεδομένο ότι οι τεχνοτροπίες διαφοροποιούν και οι καινοτομίες εμπλουτίζουν τον ποιητικό λόγο, αυτό που πρέπει να προσεχθεί είναι ‘να μην προκύπτει άλογη αλληλουχία νοημάτων΄[Νάσος Βαγενάς,οπ.,π.,129] στο όνομα της πρωτοτυπίας ή της πρωτοπορίας

Ανάμεσα στην κατάθεση [ψυχής;]και στην πρόθεση[επιτυχίας;] εμφιλοχωρεί η διάθεση [προσφοράς στον άλλον],η οποία αποτελεί, κατά τη γνώμη μου,το κεντρικό χαρακτηριστικό της ταυτότητας του ποιητή και όχι η [αριστερή/δεξιά/κεντρώα]μελαγχολία του

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ-ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

[1]’Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ’

[2]’Έλληνες ποιητές’

[3]’Η ποίηση δεν μας αλλάζει’

[4]’Υμνος στον Παρθενώνα’

[5]’Δεν είμαστε ποιητές’

[6]’Ο βασιλιάς της Ασίνης’

[7]’Φλάβιος Μάρκος εις εαυτόν’

[8]’Η έλαφος των άστρων’

[9]’Έτσι που τραύλισα-Ι’

[10] Βιβλίο παραπόνων,1978

[11]Στέργιος Μήτας,Τι πραγματικά είπε ο Καρλ Μαρξ,2013

[12]Μαρία Τοπάλη,Βερμίου κατάβαση,2010

[13]Β.Στεριάδης,Το ποίημα Τζένη

[14]Σταμάτης Πολενάκης,Κάτω απ’το ποίημα

[15]Αλέξανδρος Μηλιάς,Γκρούμ της ποίησης

[16]Δανάη Σιώζου,Πολιορκία

[17]Τζένη Μαστοράκη,Το ποτάμι

[18]Θανάσης Ντόκος,Παραινέσεις προς μνηστήν

[19]Διονύσης Σαββόπουλος,Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη

[20]Αργ.Χιόνης,Κουφόν γαρ χρήμα

[21]Δ.Αγγελής,Εφιάλτης

[22]Π.Αρβανίτης,Στα περίχωρα Τεμπελχόφ

[23]Η ποίηση,Versus 2019

[24]Δ.Λεοντζάκος,Απλή ενοχή, 2020

[25]Μάριος Μαρκίδης,Μετά είκοσι έτη,1985

[26]Αλέξανδρος Ίσαρης,Οι παρενέργειες της σιωπής,1984

[27]Ηλίας Γκρης,Προς την Έφεσο

[28]Ελ.Τζατζιμάκη,Poets and peddlers

[29]Γιώργης Παυλόπουλος,Τα αντικλείδια

[30]Γιάννης Ευσταθιάδης,Σχεδιάζω έτσι

[31]Μίλτος Σαχτούρης,Τα γράμματα

[32]Ντίνος Χριστιανόπουλος,Εγκαταλείπω την ποίηση

[33] Γιώργος Βέης,Τι έχει η Κατερίνα

[34]Τάσος Λειβαδίτης,Βιολέτες για μία εποχή,1985

[35]Βύρων Λεοντάρης,Ψυχοστασία V,1972