Πόρτα στην Ελπίδα

“Για τη Νύχτα των Κρυστάλλων”, της Ελπίδας Νούσα

Ελπίδα Νούσα

 

“Για τη Νύχτα των Κρυστάλλων”, της Ελπίδας Νούσα

[Με αφορμή την Διεθνή Ημέρα κατά του Φασισμού

9 Νοέμβρη 1938: “Νύχτα των κρυστάλλων”]

Στις 9 Νοεμβρίου 1938, ξεκίνησε ένα διήμερο πογκρόμ κατά τη διάρκεια του οποίου οι Ναζί έκαψαν περισσότερες από 1.400 συναγωγές και εβραϊκά ιδρύματα στη Γερμανία και την Αυστρία. Τα γεγονότα αυτά ονομάστηκαν “Kristallnacht-Η Νύχτα των Κρυστάλλων” επειδή οι Ναζί έσπασαν τις γυάλινες βιτρίνες πολλών εβραϊκών καταστημάτων κι αποτέλεσαν μια κρίσιμη στιγμή στην αλυσίδα των γεγονότων που οδήγησαν στο Ολοκαύτωμα. Φαινομενικά οι επιθέσεις ήταν αυθόρμητες που προκλήθηκαν από την οργή των Γερμανών για τη δολοφονία ενός Γερμανού αξιωματικού στο Παρίσι από έναν έφηβο Εβραίο, όμως στην πραγματικότητα ενορχηστρώθηκαν από τη ναζιστική κυβέρνηση, με τη “Kristallnacht” ν’ αποτελεί το πρώτο βήμα για τη συστηματική δίωξη και μαζική δολοφονία των Εβραίων.

“Τώρα γνωρίζετε το χειρότερο

που εμείς οι άνθρωποι πρέπει να γνωρίζουμε

για εμάς τους ίδιους, και λυπάμαι,γιατί το ξέρω πως θα φοβηθείτε.

Για εκείνoυς τους ανθρώπους μας που δόθηκαν

χωρίς έλεος για να καούν, το ξέρω

δεν υπάρχει απάντηση

εκτός από το να αγαπάμε αλλήλους,

ακόμη και τους εχθρούς μας, και αυτό είναι δύσκολο. Όμως να θυμάστε:

όταν ένας άνθρωπος του πολέμου γίνεται άνθρωπος της ειρήνης,

μεταδίδει ένα φως, θεϊκό

αν και είναι ανθρώπινο μαζί.

Όταν ένας άνθρωπος της ειρήνης σκοτώνεται

από έναν άνθρωπο του πολέμου, μεταδίδει ένα φως.

Δεν χρειάζεται να περπατάτε στο σκοτάδι.

Αν θα έχετε το κουράγιο να αγαπάτε,

μπορείτε να περπατήσετε στο φως, θα είναι

το φως εκείνων που έχουν υποφέρει

για την ειρήνη. Θα είναι
το δικό σας φως”

(Wendell Berry: “Για τη Νύχτα των Κρυστάλλων”, μτφ: Σάρα Θηλυκού)
(πηγή: peri ou)

Τα γεγονότα αντανακλώνται μουσικά στην  Σουΐτα πειραματικής μουσικής του John Zorn με τίτλο “Kristallnacht”, ένα σύνολο επτά συνθέσεων, που μεταφέρουν ηχητικά την αίσθηση της νύχτας του τρόμου

Ο συνθέτης σε αυτή την απόπειρα μουσικής αναπαράστασης ενός από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της σύγχρονης ιστορίας της ανθρωπότητας, ευρηματικά αναμιγνύει ήχους του περιβάλλοντος, φωνές, ήχους από σπασμένα γυαλιά, κραυγές, οχλοβοή και ψαλμωδίες δημιουργώντας ένα ηχητικό ταξίδι στοιχειωμένο, μα συναρπαστικό. 

Η Σουΐτα ξεκινά με τη σύνθεση “Η ζωή στο Γκέτο” με το συνθέτη να  συνδυάζει παραδοσιακή μουσική klezmer *, με ομιλίες από συγκεντρώσεις που ακούγονται στα  γερμανικά  οικοδομώντας ένα υψηλής έντασης και συναισθηματικής φόρτισης έργο, που ολοκληρώνεται με θραύσματα από το  γνωστό τραγούδι, “Lili Marleen” σε αντιπαράθεση με εβραϊκή ψαλμωδία.

* κλέτσμερ: παραδοσιακή οργανική μουσική των Εβραίων της Ανατολικής Ευρώπης με μοναδικής αυθεντικότητας ερμηνευτικό ύφος, που περιλαμβάνει χορευτικές και τελετουργικές μελωδίες, δεξιοτεχνικούς αυτοσχεδιασμούς, όπως φωνητικά και οργανικά τσακίσματα, αλαλαγμούς και αναστεναγμούς μεταφέροντας την Εβραϊκή καθημερινότητα. Ετυμολογικά ο όρος προέρχεται από τις λέξεις στα Γίντις: “klei=εργαλείο, όργανο” και “zemer=μελωδία”.

Tα μέρη της Σουΐτας:

Η ζωή στο Γκέτο
Ποτέ ξανά
Φωτιά
Αποκατάσταση
Ατενίζοντας το μέλλον
Σιδερογροθιά
Nέα πατρίδα

Eβραϊκής καταγωγής ο Ζορν, κουβαλάει μέσα του την τραυματική μνήμη, την οποία μεταφέρει με οξείς ήχους, χροιές θλίψης και οδύνης, ηχοχρωματικούς συνδυασμούς άγριους και “ηλεκτρισμένους”, όσα εργαλεία τού παρέχει η τέχνη και η φαντασία του προκειμένου να αναπαραστήσει την καταστροφική βία, τον τρόμο, την παράνοια… Κρουστικά χτυπήματα και παραφωνίες προκαλούν την απαιτούμενη εσωτερική διέγερση, με τα όργανα ν’ ακολουθούν έναν ερμηνευτικό συνδυασμό αγριευτικής δριμύτητας και δυναμικής χαμηλών εντάσεων σκιαγραφώντας την αντίθεση των συναισθημάτων, οργή και θλίψη, θυμό και οδύνη. Μουσικά ιδιώματα και κώδικες πειραματισμού που καταφέρνουν να μπλεχτούν στη μελωδική γραμμή και να δώσουν μια εμπνευσμένη -αν και δύσκολης προσέγγισης για κάποιους ακροατές- παρτιτούρα γι’ αυτή τη μέρα μνήμης, που οι κραυγές των αδικοχαμένων δονούν τις καρδιές μας… Μια παρτιτούρα μέσω της οποίας ο δημιουργός καταδικάζει την ωμότητα, τη δολιότητα, την θρασύτητα, την απανθρωπιά του φασισμού. Ποτέ ξανά, ας βρισκόμαστε σε εγρήγορση γιατί οι καιροί είναι ύπουλοι…

John Zorn: “Kristallnacht”


Το άρθρο απηχεί τις απόψεις του συντάκτη του.
The article expresses the views of the author iPorta.gr

Βιβλίο: ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΔΕΚΑ ΠΡΑΞΕΙΣ”, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΙΛΝΤΙΣΙ

SHARE
RELATED POSTS
Φαντασία και Φούγκα του Μότσαρτ εξ αφορμής Κωνστάντζας, της Ελπίδας Νούσα
F. Chopin: υπόκλιση  στην ποίηση της μουσικής του, της Ελπίδας Νούσα
Βάγκνερ-Ιπτάμενος Ολλανδός: όταν η αιώνια πίστη λύνει την κατάρα, της Ελπίδας Νούσα

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.