Ο Ηλίας Καραβόλιας είναι Οικονομολόγος  με ειδίκευση Γενικής Θεωρίας και Οικονομικής Πολιτικής. Κατέχει Master of Arts από το European Institute of Philosophical  Anthropology.

Ο στίχος του αδικοχαμένου τραγουδιστή γυρνάει στο μυαλό πολλών και παραπέμπει  άλλους στον Εαυτό που δεν σκορπίζεται σε τρίτους, κάποιους στον εγωιστικό εσώκλειστο μικροαστικό τους κόσμο  ή αυτόν της απαγκίστρωσης από την τοξικότητα και τον χειριστικό χαρακτήρα τρίτων.

Και μερικούς ίσως τους κάνει να θεωρούν ότι πρόκειται για λεκτικό τέχνασμα και ψευδαίσθηση αυτονομίας ή ελευθερίας (έκφραση εγωισμού και ατομικισμού ίσως) αφού όλοι τελικά «κάπου ανήκουμε»

Και όμως : σε αυτόν τον περίκλειστο κόσμο, μερικές ψυχές δεν ανήκουν πουθενά.

Και μερικές άλλες, ακόμα και αν ανήκαν κάπου, μπόρεσαν και βρήκαν αυτονομία ( είτε στα «όνειρα» είτε στον απλό γνήσιο εαυτό τους) ίσως χωρίς εγωισμό ή ναρκισσισμό, αλλά με εσωτερική αποδοχή.

Και φυσικά, υπάρχουν πολλοί που δεν σπρώχτηκαν να γίνουν «Εγώ ΑΕ» : δηλαδή ατομικά εργοστάσια με γρανάζια και εξαρτήματα της μεγαμηχανής του συστήματος ( αυτού του νεοφιλελεύθερου προτάγματος που λέει Just do it yourself)

«Είσαι το μόνο πρόσωπο στον κόσμο που μπορείς να πάρεις την θέση σου» έγραφε ο Ναθάνιελ Χόθορν.  Αλλά τι συμβαίνει σε μερικούς όταν η κοινωνία τους παρέχει άπλετη δυσφορία με επιταγές και προσταγές ;

Ο Καραμουρατίδης έγραψε για την Μποφίλιου έναν φανταστικό στίχο ως «απάντηση» σε αυτό : «τίποτα σημαντικό, ζω μονάχα εν λευκώ» και το επέκτεινε λέγοντας «κανείς δεν είχε λάβει γνώση ότι η σιωπή μου ήταν χρόνια κρότος»

Κοιτάξτε : «δεν εντάσσομαι» κάπου, δεν σημαίνει «δεν υπάρχω». Απέχω από κοινωνικά μαζώματα ή οργανώσεις, δεν σημαίνει σιωπώ και αδιαφορώ για τον κόσμο.

Μπορεί να σημαίνει σήμερα ( που ο κόσμος ήλθε στην παλάμη) πολλά άλλα : είτε υποφέρω και δεν θέλω να βρω σανίδα να πιαστώ, είτε  απλά νιώθω ελεύθερος.

Είναι μια στάση ζωής να ανήκεις μόνο στον εαυτό σου χωρίς να νιώθεις μοναξιά ή περιθωριοποιημένος : είναι μια έκφραση εσωτερική και έντονη, το να μην ανήκεις σε κανόνες, θεσμούς, τύπους, κώδικες.

Το να μην εντάσσετε το εγώ σου σε «σωματεία» όπου ενίοτε ετερόκλητα προσωπεία υποδύονται δήθεν το Ένα.

Δεν εντάσσονται όλοι – παρά τον διάχυτο ολοκληρωτικό χαρακτήρα της εποχής που περικυκλώνει νου και σώματα – ούτε στρατεύονται οι πάντες, ας το καταλάβουμε.

Αυτή φυσικά η αυτονομία έχει τίμημα αλλά παράγει ωφέλεια για όσους την κατακτούν ( ο Καστοριάδης έστυψε μια ολόκληρη ζωή το μυαλό του γι αυτό)

Και όσοι ασκούν κριτική, δεν σημαίνει ότι ανήκουν κάπου : είναι η τάση του Έλληνα (κυρίως του Έλληνα) να κατατάξει τον άλλο, να του βάλει σφραγίδα όταν διατυπώνει θέση και κυρίως όταν δεν τον μπορεί να κατανοήσει «που ανήκει, ποιον ψηφίζει, ποιον θεό πιστεύει».

Και το κάνουμε κυρίως από τον φόβο μας μήπως εκείνος είναι ο ελεύθερος, και μήπως τελικά έχει δίκιο( ενώ εμείς είμαστε ίσως σκλαβωμένοι σε στρατεύσιμες νόρμες, πεποιθήσεις, βολικές συνθήκες και ιδέες άλλων, όχι δικές μας)

Μερικοί δε υποδύονται τους  ενταγμένους στρατιώτες σε «κοινότητες» με αποστολή( πχ θρησκευτικές ή άλλες ιεραρχίες και ομάδες με τελετουργικά)

Καθείς και το κελί του, σε αυτή την περίπτωση, αφού ο φόβος μπροστά στην ελευθερία να μην παίρνεις γραμμή και εντολές, να μην ακολουθείς τύπους, έχει χαρακτηριστεί δεκαετίες τώρα ένα κοινωνικό μεν αλλά παθολογικό φαινόμενο  ( βλ Εριχ Φρομμ)

Η ουσία είναι ότι δεν πάσχει πάντα από ταυτότητα ο ανένταχτος : από  ταυτότητα πάσχει συνήθως όποιος μπει βίαια και πρώιμα μέσα σε συσσωμάτωση με άλλους και «νομίζει» ότι ταυτοποιείται ως μέλος, ως ισότιμος.

«Όποιος ακολουθεί ενα πλήθος, σπάνια πηγαίνει πιο πέρα από το πλήθος. Όποιος περπατά μόνος, είναι πιθανό να βρεθεί σε μέρη που δεν έχει πάει ποτέ κανείς» είπε σε μια διάλεξη του ο Αϊνστάιν.

Επειδή όμως δεν χρειάζεται κανείς να συμφωνεί ούτε με τον στοχασμό της  ευφυΐας ενός Αϊνστάιν, ούτε με τον Πεσσόα που έλεγε «είμαι οι μάσκες μου», ας έχουμε τουλάχιστον κατά νου τη σοφή ρήση του Όσκαρ Ουάιλντ :

«Να είσαι ο εαυτός σου γιατί απλά όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πια κατειλημμένοι»