Βιβλίο

Ζοάο Μαγκέιζο «Ο άνθρωπος νετρίνο», τοῦ Τάσου Γέροντα

Spread the love

Μόνο στη Ρόδο

Αποστόλου Παύλου 50, Βενετοκλέων, 

Pane di capo: Λεωφόρος Ρόδου-Λίνδου (ύψος ΙΚΑ), Λεωφόρος Κρεμαστής & «Πηγές Καλλιθέας»

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

«Ὁ ἄνθρωπος νετρίνο» τοῦ Ζοάο Μαγκέιζο. Κυκλοφόρησε τό 2010 ἀπό τίς ἐκδόσεις Τραυλός, σέ μετάφραση Νικ. Ἀποστολόπουλου.

«Παρατηρήσαμε τά νετρίνα γιά πρώτη φορά τό 1956…Πῶς λοιπόν ὁ Ἕτορε μπόρεσε νά γνωρίζει γιά τά νετρίνα στή δεκαετία τοῦ 1930;»

Εἶναι μία ἀπό τἰς ἀπορίες πού τό βιβλίο δέν κατάφερε νά ἀπαντήσει.

Λίγα λόγια γιά τόν συγγραφέα πρῶτα. Σύμφωνα μέ τό δελτίο τύπου τοῦ ἐκδότη, ὁ Ζοάο Μαγκέιζο γεννήθηκε στήν Πορτογαλία. Σπούδασε φυσική στό Πανεπιστήμιο τῆς Λισαβόνας καί στή συνέχεια στό Κέμπριτζ. Ἐργάστηκε ὡς ἐπισκέπτης ἑρευνητής στό Πανεπιστήμιο τῆς Καλιφόρνιας στό Μπέρκλεϊ, στό Πανεπιστήμιο τοῦ Πρίνστον καί στό Πανεπιστήμιο τοῦ Κέμπριτζ. Σήμερα διδάσκει θεωρητική φυσική στό Αυτοκρατορικό Κολέγιο (Imperial College) τοῦ Λονδίνου.

Τό βιβλίο προσπαθεῖ νά μᾶς γνωρίσει τόν Ἰταλό φυσικό Ἕτορε Μαγιοράνα. Ἔχει πολύ ἐνδιαφέρουσα ἀφήγηση σέ πρῶτο ἑνικό πρόσωπο. Μέσα ἀπό τίς σελίδες του βιώνουμε τή σχέση τοῦ συγγραφέα μέ τόν Μαγιοράνα. Ὁ Μαγκέιζο μέ γλαφυρή διήγηση μᾶς παρουσιάζει τίς γνωριμίες του (καί τίς δυσκολίες ἐπικοινωνίας λόγω τῆς γλώσσας) μέ ὅλα τά μέλη τῆς εὐρύτερης οἰκογένειας Μαγιοράνα πού πρόλαβε ἐν ζωῇ. Μέ σχεδόν μυθιστορηματικό τρόπο μᾶς διηγεῖται τήν παιδική καί τήν ἐφηβική ζωή τοῦ Μαγιοράνα, μέ ἔξυπνες παραπομπές καί ἀναφορές εἴτε στό σήμερα εἴτε στήν ἐπιστήμη.

Παράλληλα μέ τή ζωή καί τό ἔργο τοῦ Ἕτορε, ὁ συγγραφέας ἀναπτύσσει καί τίς ἐξελίξεις στή φυσική τήν ἐποχή ἐκείνη. Ἔτσι ἔχει τήν εὐκαιρία νά δείξει πῶς οἱ ἐξελίξεις αὐτές ἐπηρέαζαν τόν Μαγιοράνα ἀλλά καί πῶς οἱ ἰδέες του ἐπιδροῦσαν στή φυσική καί τούς φυσικούς τῆς ἐποχῆς του (καί ὄχι μόνο).

Ἐπίσης, μέσα ἀπό τή ζωή τοῦ Μαγιοράνα ὁ συγγραφέας παρουσιάζει καί τήν ἱστορία τῶν Παιδιῶν τῆς ὁδοῦ Πανισπέρνα. Αὐτά τα «παιδιά» ἀποτελοῦσαν τήν ἀφρόκρεμα τῶν ἰταλῶν φυσικῶν, μέ ἐπικεφαλής τόν Ἐνρίκο Φέρμι, οἱ ὁποῖοι εἶχαν σημαντική συνεισφορά στή φυσική τῆς δεκαετίας τοῦ 1930 καί μετά. Μέσα ἀπό τήν ἱστορία τῶν «παιδιῶν» αὐτῶν ὁ συγγραφέας παρουσιάζει λεπτομέρειες ἄν ὄχι ἄγνωστες, τοὐλάχιστον ἐνδιαφέρουσες, τόσο γιά τούς φυσικούς καί τή φυσική ὅσο καί γιά τήν πολιτική τῆς ἐποχῆς. Για παράδειγμα, ὁ Γουλιέλμος Μαρκόνι ἦταν κατά τό ἥμισυ Ἰρλανδός, τῆς οἰκογενείας Τζέημσον, πού παράγει τό γνωστό οὐίσκυ. Ἦταν ἐπίσης φανατικός φασίστας καί φίλος τοῦ Μουσολίνι.

Μερικά χαρακτηριστικά τοῦ Ἕτορε: μοναχικός, κλειστός χαρακτήρας παρά τά ἀστεῖα πού ἔκανε στίς παρέες του. Πολύ ντροπαλός μέ τίς γυναίκες. Ἰδυοφυές μαθηματικό μυαλό. Δέν τόν ἐνδιέφερε ἡ δόξα καί ἀπέφευγε νά δημοσιεύει τίς ἰδέες του. Ἀγαπημένη του συνήθεια: νά λύνει τά πιό δύσκολα προβλήματα πάνω στό πακέτο τῶν τσιγάρων του κι ὅταν αὐτό τελείωνε, τό τσαλάκωνε καί τό πετοῦσε. Μαζί μ’ αὐτό πετοῦσε καί πρωτοποριακές ἰδέες, στίς ὁποῖες ἔφθαναν ἄλλοι μετά ἀπό χρόνια. Κι ὅταν κάποιος ἄλλος δημοσίευε τίς ἰδέες πού ὁ ἴδιος ὁ Ἕτορε εἶχε σκεφτεῖ πρίν πολύ καιρό, ἀντί νά νοιώθει πικρία, ἀντιμετώπιζε μέ σεβασμό ἐκεῖνον τόν ἐπιστήμονα, λές καί τοῦ εἶχε κάνει κάποια μεγάλη χάρη!

Ὁ συγγραφέας ἀναπτύσσει πολύ διεξοδικά τά δύο γεγονότα, τά ὁποῖα θεωρεῖ πώς σημάδεψαν ἀνεξίτηλα τόν Μαγιοράνα καί τόν ὁδήγησαν στήν κατάθλιψη. Περιγράφει μέ πολλές λεπτομέρειες τίς τελευταῖες ὧρες τοῦ Μαγιοράνα, μέχρι τό βράδυ τῆς ἐξαφάνισής του. Γνωρίζουμε ὅτι ἐπρόκειτο νά ἐπιβιβαστεῖ σέ καράβι, εἶχε ἀγοράσει τό εἰσιτήριο. Ὅμως ποτέ δέν θά μάθουμε ἄν ὄντως τελικά ἀνέβηκε. Ποτέ δέν θά μάθουμε τί ἔγινε, πῶς ἐξαφανίστηκε. Σύμφωνα μέ τόν τότε ἀρχηγό τῆς ἀστυνομίας τοῦ Μουσολίνι «τά πτώματα βρίσκονται, οἱ ζωντανοί εἶναι αὐτοί πού ἐξαφανίζονται». Κι ἔτσι, μέσα σέ ἕνα πέπλο μυστηρίου, τόν Μάρτιο τοῦ 1938 χάθηκε ἕνα ἀπό τά κορυφαῖα μυαλά τοῦ αἰώνα.

Ὁ συγγραφέας ἔψαξε πολύ τήν ὑπόθεση Μαγιοράνα. Σημαντικός φυσικός καί ὁ ἴδιος, μέ πολλή σαφήνεια ἐξηγεῖ τίς θεωρίες καί τίς ἰδέες, τόσο τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὅσο καί τήν ἐξέλιξή τους. Μέ γλαφυρότητα περιγράφει χαρακτῆρες καί στιγμιότυπα. Ὁ ἴδιος θεωρεῖ τον Μαγιοράνα κορυφαῖο φυσικό, ἀναφέρει μάλιστα μία δήλωση τοῦ Φέρμι, σύμφωνα μέ τήν ὁποία ὁ ἴδιος ὁ Φέρμι (πού ζήλευε τήν ἀνωτερότητα τοῦ Μαγιοράνα) τόν κατατάσσει στούς τρεῖς μεγαλύτερους φυσικούς ὅλων τῶν ἐποχῶν. Νά σημειωθεῖ ὅτι ἀπό τήν τριάδα αὐτή τοῦ Φέρμι λείπει ὁ Ἀϊνστάιν. Μοῦ ἔκανε μεγάλη ἐντύπωση ἡ βεβαιότητα μέ τήν ὁποία ὁ συγγραφέας διατυπώνει ἕναν ἀφορισμό. Λέει: (Ἡ δημοσίευση τοῦ Ἕτορε τό 1937) δημιούργησε μιά διακλάδωση στόν δρόμο τῆς φυσικῆς τοῦ 20ου αἰώνα κι ἐμεῖς ἁπλῶς δέν ἀκολουθήσαμε τόν δρόμο τοῦ Ἕτορε. Ἴσως νά ζοῦμε ἀκόμη ὅταν θά τό μετανιώσουμε.

Καί αὐτό τό βιβλίο ἀκολουθεῖ τήν πεπατημένη τῶν ἐκδόσεων Τραυλός. Πολύ φροντισμένη ἔκδοση, ἐπιμέλεια μέ προσοχή καί στίς λεπτομέρειες, παντελής ἀπουσία λαθῶν, ἐμφανές τό μεράκι τοῦ ἐκδότη.

* Το άρθρο απηχεί τις απόψεις του συντάκτη του.  

The article expresses the views of the author

iPorta.gr

SHARE
RELATED POSTS
llll.png
Η Ιεροτελεστία της Άνοιξης-Βιβλιοπαρουσίαση, του Νίκου Βασιλειάδη
«Φόντο σε διπλό καθρέφτη» της Ελένη Δικαίου: Σκέψεις για το βιβλίο που διάβασα, του Κωστή Α.Μακρή
Αθήνα: Μάρω Κερασιώτη, “Τρεις μέρες μετά” – πρόσκληση σε βιβλιοπαρουσίαση

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.