Βιβλίο

“Στά ἴχνη τοῦ Κοπέρνικου” σχολιασμός, του Τάσου Γέροντα

Spread the love

 

ddab672d-7cc2-4ddd-bae3-109cbd57d238.jpg

 

 

“Στα ἴχνη τοῦ Κοπέρνικου” τοῦ Owen Gingerich. Ὑπότιτλος “τό βιβλίο πού δέν διάβασε κανείς”. Ἀπό τίς ἐκδόσεις Τραυλός κυκλοφόρησε τό 2004, σέ μετάφραση Ἕλενας Πισσία. Τό κείμενο καταλαμβάνει 400 σελίδες, χωρίς τό εὑρετήριο καί τίς διαφημίσεις στό τέλος τοῦ βιβλίου.

Ὁ συγγραφέας εἶναι ἑρευνητής καθηγητής ἀστρονομίας καί ἱστορίας τῶν ἐπιστημῶν στό Harvard καί ὁμότιμος καθηγητής ἀστρονομίας στό ἀστεροσκοπεῖο τοῦ Smisthonian Institute.

Ἄνοιξη τοῦ 1543. Ὁ Νικόλαος Κοπέρνικος κεῖται ἑτοιμοθάνατος στόν καθεδρικό ναό τοῦ Φράουενμπουργκ (σήμερα Φρόμπορκ Πολωνίας) ὅταν τοῦ φέρνουν τίς πρῶτες τυπωμένες σελίδες τοῦ βιβλίου του De revolutionibus orbium coelestium libri six (ἕξη βιβλία γιά τίς περιφορές τῶν οὐρανίων σωμάτων). Ἦταν τό βιβλίο πού ἔφερε τήν ἐπανάσταση στήν ἀστρονομία καί ὄχι μόνο. Τάραξε τα νερά τῶν κοινωνιῶν, ἔφερε πανικό στούς κύκλους τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας.

Ὁ Arthur Koestler στό βιβλίο του “Ὑπνοβάτες” χαρακτήρισε τό βιβλίο τοῦ Κοπέρνικου ὡς “τό βιβλίο πού δέν διάβασε κανείς”. Μέ ἀφορμή αὐτόν τόν χαρακτηρισμό ὁ Gingerich ξεκίνησε μιά ἀναζήτηση τῶν ἀντιτύπων τοῦ βιβλίου αὐτοῦ.

Τό 1973 θά γινόταν παγκόσμιος ἑορτασμός γιά τά πεντακόσια χρόνια ἀπό τή γέννηση τοῦ Κοπέρνικου. Στό συνέδριο αὐτό ὁ συγγραφέας θά μιλοῦσε γιά τό ἕνα καί μοναδικό βιβλίο πού ἔγραψε ὁ Κοπέρνικος. Ἐπιδόθηκε λοιπόν σέ μία ἀναζήτηση ἀνά τήν ὑφήλιο. Ἔψαξε να βρεῖ πόσα ἀντίτυπα τοῦ βιβλίου ἔχουν σωθεῖ καί τήν πορεία τους ἀπό ἰδιοκτήτη σέ ίδιοκτήτη. Ἡ καταγραφή ἐπεκτάθηκε σέ ἀναζήτηση πιθανῶν σημειώσεων στά περιθώρια καθώς καί ἡ ταυτοποίηση αὐτῶν πού τά ἔγραψαν. Δέν εἶναι σπάνιο τό φαινόμενο στό ἴδιο βιβλίο νά ὑπάρχουν σημειώσεις ἀπό δύο διαφορετικούς ἀνθρώπους. Λάθος σημάδια ἤ σβησμένα σημάδια νά μπερδεύουν τόν ἑρευνητή. Ἡ προσπάθεια νά ταυτοποιηθεῖ ὁ συγγραφέας σημειώσεων ἀπό σημειώσεις σέ ἄλλο βιβλίο μετατρέπει τόν Gingerich σέ ντετέκτιβ. Στήν προσπάθειά του αὐτή, ὁ Gingerich μᾶς δίνει πολλά στοιχεῖα γιά τη μέθοδο ἔκδοσης τῶν βιβλίων τήν ἐποχή τοῦ Κοπέρνικου. Ἐπίσης μᾶς παρουσιάζει τρόπους ἀναγνώρισης πλαστῶν ἤ τροποποιημένων ἀντιτύπων. Ἀναφέρεται καί σέ ἕνα διεθνές δίκτυο τό ὁποῖο παρακολουθεῖ διεθνεῖς πληστηριασμούς καί ἀνιχνεύει κλαπέντα ἀντίτυπα. Ἐνδιαφέρον παρουσιάζει ἕνα κεφάλαιο γιά τίς ἕρευνές του στίς χῶρες τοῦ πρώην ἀνατολικοῦ μπλόκ καί τίς συγκρίσεις πρίν καί μετά τήν πτώση τοῦ Τείχους.

Παράλληλα μέ τό ἀστυνομικό κομμάτι τοῦ βιβλίου, ὁ Gingerich μᾶς ἀναπτύσσει τήν ἐξέλιξη τῆς ἀστρονομίας τήν ἐποχή πρίν τή συγγραφή τοῦ De revolutionibus, καθώς καί τήν ἐπίδραση πού ἄσκησε ἡ κυκλοφορία του. Παρουσιάζει τήν ἐπέμβαση τῆς Ἱερᾶς Ἐξέτασης καί τήν μερική λογοκρισία τοῦ βιβλίου. Αὐτή δημιούργησε δύο ὑποομάδες τῶν ἐκδόσεων,1η καί 2η. Αὐτό μέ τή σειρά του δημιούργησε τήν ἀνάγκη γιά πιό διεξοδική ἐξέταση τῶν διασωθέντων ἀντιτύπων, ἀκόμα καί ἐπανεξέταση ἤδη ταυτοποιημένων, ὥστε νά ἐνταχθοῦν στήν πρώτη ἤ τήν δεύτερη ἔκδοση.

Τό βιβλίο τοῦ Gingerich εἶναι ἕνα διπλό βιβλίο, συναρπαστικό καί στίς δύο μορφές του. Ἡ τριαντάχρονη ἕρευνα ὁλοκληρώθηκε μέ ἐπιτυχία. Τά κλεμμένα βιβλία ἐπεστράφησαν ὅπου ἀνήκαν. Ἡ καταγραφή ἔδειξε πώς ἡ ἐκτίμηση τοῦ Koestler ἀπεῖχε πολύ, μά πάρα πολύ ἀπό τήν ἀλήθεια.

Ἀσυνήθιστα ἀρκετές ἀβλεψίες γιά βιβλίο τῶν ἐκδόσεων Τραυλός. Τίς χωρίζω σέ δύο ὁμάδες.

Μεταφραστικές: σελ. 18, γράφει “ἔνορκοι” ἀντί τοῦ προφανοῦς “μάρτυρες”. Σελ. 47 γράφει “πλαίσια”. Ἡ ἀντίστοιχη ἀγγλική λέξη εἶναι frame. Ἡ ἴδια λέξη ὅμως ἑρμηνεύεται ὡς λήψη, φωτογραφία καί ἀναφέρεται στίς φωτογραφίες πού βρίσκονται μετά τή σελίδα 208.

Ἐκφραστικές ἀβλεψίες: σελ. 34 “περιλάμβανε” ἀντί τοῦ ὀρθοῦ “περιελάμβανε”. Σελίδες 109, 111, 122 “ὁ πάτερ” ἀντί τοῦ προφανοῦς στήν ὀνομαστική “ὁ πατήρ”. Σελίδες 29, 30, 337 “Βιτεμβέργη, Νιρεμβέργη”, μέ “ι” ἀντί μέ “υ”. Ἄραγε θά ἔγραφε Νέα Ιόρκη;

Κατά τά ἄλλα, πολύ καλή ἔκδοση ὅσον ἀφορᾶ τό χαρτί, τήν ἐκτύπωση, τήν γραμματοσειρά.

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

SHARE
RELATED POSTS
Διαβάζοντας: “Πύλη Εισόδου” της Μάρως Δούκα, του Άγγελου Κουτσούκη
P1011031.jpg
“Εκδόσεις Καλέντης”: Βιβλία με λόγο ύπαρξης!
Ποιοι είναι οι νικητές των βιβλίων των εκδόσεων “Καλειδοσκόπιο”

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.