Βιβλίο

Πρίμο Λέβι: “τό περιοδικό σύστημα”, του Τάσου Γέροντα

Spread the love
  • 21
    Shares

 

 

Τάσος Γέροντας  

 

 

Πρίμο Λέβι «Τό περιοδικό σύστημα» Ἐκδόσεις Καστανιώτης 1990. Μετάφραση Ἄμπυ Ράικου. Σελίδες 260.

Ὅταν ἡ Χημεία βοηθᾶ ἕναν συγγραφέα νά περιγράψει τήν ζωή του, νά ἐκφράσει συναισθήματα καί βιώματα.

 21 κεφάλαια, τό καθένα μέ τίτλο ἕνα χημικό στοιχεῖο. Εὖρος ἀτομικῶν ἀριθμῶν: 1 έως 92.

Αὐτοβιογραφικό βιβλίο, περιγράφει στιγμιότυπα τῆς ζωῆς τοῦ συγγραφέα. Οἱ περιγραφές ξεκινοῦν κάπου πρός τό 1930 καί φτάνουν μέχρι τό 1970. Βέβαια, κατά τή διάρκεια τῶν ἐξιστορήσεων δέν λείπουν καί ἀναδρομές στό παρελθόν, κυρίως τῆς ἑβραϊκῆς φυλῆς. Εἶναι βαθειά ἀνθρώπινο βιβλίο. Μέ ἁπλό ἀλλά μεστό τρόπο μᾶς παρουσιάζει τήν ἀγάπη του γιά ζωή, γιά κάποιους ἀνθρώπους, γιά τή χημεία. Περιγράφει τίς δυσκολίες πού συνάντησε ὡς ἑβραῖος στήν Ἰταλία τήν ἐποχή τῆς ἀνόδου τοῦ φασισμοῦ, ἀλλά καί ἀργότερα.

Μέ ἀφορμή ἕνα πείραμα γιά κάποιο στοιχεῖο κατά τά φοιτητικά χρόνια ἤ μία ἐργασία ὡς ἐπαγγελματίας χημικός ἀργότερα, μᾶς παρουσιάζεται ἡ ἐποχή, ἡ γενιά, οἱ ἄνθρωποι, οἱ συνθῆκες, ἡ ταλαιπωρία, οἱ χαρές, μέ τρόπο βαθειά ἀνθρώπινο, ἐνίοτε συγκινητικό. Ἀναλύεται ἡ στάση τῶν ἑβραίων ἀλλά καί τῶν ὑπολοίπων Ἰταλῶν ἀπέναντι στόν φασισμό, στούς ναζί. Ἔχουν ἐνδιαφέρον οἱ περιγραφές γιά τήν ζωή τοῦ Λέβι σέ στρατόπεδο συγκέντρωσης στήν Γερμανία, δίπλα στό Ἄουσβιτς. Τό κεφάλαιο μέ τίτλο «βανάδιο» εἶναι ἀφιερωμένο στήν ἐπικοινωνία του, πολλά χρόνια ἀργότερα, μέ κάποιον χημικό ναζί πού γνώρισε τότε.

Τό ἀργό καί οἱ ἰδιότητές του χρησιμοποιοῦνται γιά νά περιγραφεῖ κάποιος συγγενής καί, ἐξ αὐτοῦ ὁρμώμενος ὁ Λέβι, περιγράφει ὅλο σχεδόν τό σόι του, μέχρι μερικές γενιές πίσω καί μαζί μ’αὐτούς καί τά ἑβραϊκά ἔθιμα.

Στό νικέλιο περιγράφεται μιά ἱστορία πού δείχνει τόν παραλογισμό τοῦ ἐφήμερου πλουτισμοῦ. Στό χρώμιο ὑπάρχει μιά ἐνδιαφέρουσα καί ἀπολαυστική ἱστορία γιά τό πῶς ἕνα λάθος ἐπαναλαμβάνεται στό διηνεκές, χωρίς ποτέ κανείς νά ἀναρωτηθεῖ τό γιατί.

Σφήνα στίς ἱστορίες τοῦ Λέβι μπαίνουν δύο ἄλλες ἱστορίες, γιά τόν μόλυβδο καί τόν ὑδράργυρο, στίς ὁποῖες πρωταγωνιστοῦν ἐντελῶς ἄλλοι ἥρωες σέ ἐντελῶς ἄλλη ἐποχή. Ἡ ἀλλαγή τοῦ ὕφους (πού γίνεται φανερή καί ἀπό τήν ἀλλαγή τῆς γραμματοσειρᾶς) δέν ἐνοχλεῖ καθόλου τήν ροή τῆς ἀνάγνωσης, τό ἀντίθετο μάλιστα!

Ὅλο τό βιβλίο εἶναι διαποτισμένο ἀπό τήν ἀγάπη γιά τήν χημεία. Ἀκόμα καί στά δύσκολα χρόνια, ὅταν αὐτή ἡ ἀγάπη δείχνει νά σβήνει, πάντα διατηρεῖται ἡ φλόγα της. Σέ κάποια κεφάλαια περιγράφονται ἀποτυχημένα πειράματα ἤ προβλήματα πού κλήθηκε νά λύσει. Στίς περιπτώσεις αὐτές οἱ γνώσεις χημείας εἶναι χρήσιμες ἀλλά ὄχι ἀπαραίτητες.
Εἶναι ἕνα βιβλίο πού ἀντέχει, πού παρακαλᾶ γιά πολλαπλές ἀναγνώσεις.

Κατάφερα νά βρῶ τό βιβλίο μετά ἀπό πολύ ψάξιμο. Τά περισσότερα βιβλιοπωλεῖα τό παρουσιάζουν ὡς ἐξαντλημένο ἀπό τόν ἐκδότη. Τό ἀντίτυπο πού βρῆκα δείχνει πολύ καλή ἔκδοση, μέ καλό χαρτί, καλό δέσιμο, καλά τυπογραφικά στοιχεῖα. Ἡ μετάφραση δέν εἶναι πολύ πετυχημένη. Διέκρινα ἐλλιπή γνώση χημείας. Γιά παράδειγμα, στό κεφάλαιο Σίδηρος ἀναφέρεται τό ποτάσιο. Αὐτό εἶναι τό παλιό ὄνομα τοῦ καλίου, πού σήμερα πολύ λίγοι θυμοῦνται. Θά εἶχε νόημα ἡ χρήση αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος ἄν δέν ὑπῆρχε πουθενά ἡ χρήση τοῦ σωστοῦ. Ὅμως τό ἀμέσως ἑπόμενο κεφάλαιο εἶναι τό Κάλιο! Ἐπίσης χρησιμοποιεῖ κατά κόρον ἐκφράσεις ρημάτων πού πολλοί λένε, ἀλλά δέν εἶναι ἀπό αὐτούς πού γράφονται. Γιά παράδειγμα ἀναφέρω τά πρῶτα πού συνάντησα: κρατάγανε, προχωράγαμε, σταματάγαμε. Προσωπικά τά βρίσκω ἐξόχως κακόηχα!

Βρῆκα καί μία ἀβλεψία ὅσον ἀφορᾶ τήν ἐκτύπωση. Μή ὄντας ἐπιστημονικός ἐκδοτικός οἶκος ὁ Καστανιώτης, βρῆκε κάπου τόν συντακτικό τύπο τῆς ἀλοξάνης ἀλλά τόν τύπωσε ἀνάποδα! Ἔτσι βλέπουμε τόν ἄνθρακα γραμμένο Ɔ! (Γιά τούς βιτσιόζους, ὁ μοριακός τύπος τῆς ἀλοξάνης εἶναι C4O4N2H2 καί εἶναι ἑτεροκυκλική ἀρωματική ἕνωση).

 

Ὁ Πρίμο Λέβι εἶναι Ἰταλός ἑβραϊκῆς καταγωγῆς. Γεννήθηκε τό 1919 καί αύτοκτόνησε τό 1987. Σπούδασε χημεία στό Τορίνο, ἀλλά ἔγινε γνωστός ὡς συγγραφέας.

 

  • 21
    Shares
SHARE
RELATED POSTS
Διαβάζοντας, τοῦ Τάσου Γέροντα
Διαβάζοντας: “Δεν θα δω τον κόσμο ξανά”, του Άγγελου Κουτσούκη
«Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης με τα δικά του λόγια, Τόμος Β: 1974-2016» του Αλέξη Παπαχελά  στις 11 Νοεμβρίου στα βιβλιοπωλεία
2 Σχόλια

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.