Πόρτα στην Ιστορία

Ναοί τῆς Θεσσαλονίκης, του Τάσου Γέροντα

Ἡ Παναγία Χαλκέων χτίστηκε τό 1028. Τά πολλά χαλκάδικα πού μέχρι σήμερα ἐπιβιώνουν στήν περιοχή δικαιολογοῦν τό ὄνομά της. Ὁ ρυθμός εἶναι σταυροειδής μέ τροῦλλο. Καί στόν ναό αὐτό στόν κεντρικό τροῦλλο δέν εἰκονίζεται ὁ Παντοκράτωρ ἀλλά ἡ Ἀνάληψη (ὅπως εἴδαμε στή Μεταμόρφωση τοῦ Σωτῆρος ). Στό ἐσωτερικό τοῦ ναοῦ βρίσκεται ὁ τάφος τοῦ κτήτορα, μοναδική περίπτωση στή Θεσσαλονίκη. Βρίσκεται στήν πλατεία Δικαστηρίων, πάνω ἀπό τήν ὁδό Ἀριστοτέλους, εκεῖ πού συναντᾶται μέ τήν Ἐγνατία ὁδό.

 

Ἡ Ἁγία Σοφία τῆς Θεσσαλονίκης εἶναι μία ἀπό τίς παλαιότερες ἐκκλησίες τῆς πόλης, ἡ ὁποία ἔχει παραμείνει ἀκέραια στό πέρασμα τοῦ χρόνου καί λειτουργεῖ μέχρι σήμερα.Ὁ ναός τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας (ὅπως εἶναι ἡ πλήρης ὀνομασία) χτίστηκε τόν 8ο αἰῶνα στή θέση μιᾶς μεγάλης παλαιοχριστιανικῆς βασιλικῆς, πού καταστράφηκε, πιθανόν ἀπό σεισμό, στίς ἀρχές τοῦ 7ου αἰώνα. Τό 1523/24 μετατράπηκε σέ τζαμί ἀπό τούς Τούρκους κατακτητές τῆς πόλης. Εἶναι χτισμένη στόν ἀρχιτεκτονικό τύπο τῆς βασιλικῆς μέ θολωτό. Οἱ κίονες τοῦ κεντρικοῦ κλίτους εἶναι τραβηγμένοι πρός τά πλάγια, ὥστε ὁ κεντρικός χῶρος τοῦ ναοῦ νά ἔχει σχῆμα ἰσοσκελοῦς σταυροῦ. Μπορεῖ ἔτσι νά θεωρηθεῖ μία μεταβατική μορφή μεταξύ τῆς βασιλικῆς μέ τροῦλλο καί τοῦ ἐγγεγραμμένου σταυροειδοῦς, πού κυριαρχεῖ στή βυζαντινή ναοδομία ἀπό τόν 10ο αἰῶνα καί μετά.

 

Ἡ Ροτόντα ἀρχικά προοριζόταν γιά μαυσωλεῖο τοῦ Γαλέριου. Πρόκειται γιά θολωτό στρογγυλό κτίσμα, ὅμοιο μέ τό Πάνθεον στή Ρώμη. Κτίστηκε στά χρόνια τοῦ Καίσαρα Γαλέριου γύρω στό 304 μ.Χ. Ὡς χριστιανικός ναός λειτούργησε ἀφότου στή Θεσσαλονίκη ἐπικράτησε ὁ Χριστιανισμός. Οἱ ἁγιογραφίες εἶναι ἀπό τίς ἀρχές τοῦ 5ου αἰώνα, διότι οἱ εἰκονιζόμενοι ἅγιοι μαρτύρησαν ὅλοι μέχρι τήν ἐποχή τοῦ Διοκλητιανοῦ καί τοῦ Μαξιμιανοῦ. Οἱ ἁγιογραφίες διασώζονται σήμερα μόνο κάτω ἀπό τόν θόλο, ἐνῶ οἱ ὑπόλοιπες καταστράφηκαν ὅταν ὁ ναός μεταβλήθηκε ἀπό τούς Τούρκους σέ μωαμεθανικό τέμενος το 1590. Τότε ἔγινε καί ἡ προσθήκη τοῦ μιναρέ.

Ροτόντα ὀνομάστηκε ἀπό τό κυκλικό της σχῆμα, ἐνῶ τό ὄνομα Ἅγιος Γεώργιος πῆρε ἀπό τό γειτονικό ὁμώνυμο ἐκκλησάκι. Σήμερα λειτουργεῖ ὡς μουσεῖο. Περιλαμβάνεται στά Μνημεῖα Παγκόσμιας Κληρονομιᾶς τῆς UNESCO.

 

 

 

 

Τάσος Γέροντας (Γεροτάσος)

SHARE
RELATED POSTS
15578707_1534771719896821_4982111759584025348_n.jpg
Η επανάσταση των Γαρυφάλλων [Revolução dos Cravos], μια διαφορετική επανάσταση, της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου
Ίμια 1996-2019, του Γιώργου Σαράφογλου
Ρόμπερτ Φάλκον Σκοτ: Αποστολή Terra Nova (μέρος γ’), της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.