ΕΥ ΖΗΝ

Κηφεύς, τοῦ Τάσου Γέροντα

Gerotasos
Spread the love

Gerotasos

 

Τάσος Γέροντας    

 

 

 

 

  070112_0730-cebd.jpg

 

 

Συνεχίζοντας τήν ἐνασχόληση μέ τούς συγγενεῖς τοῦ ζεύγους Περσεύς-Ἀνδρομέδα, σήμερα θά δοῦμε τόν Κηφέα, πατέρα τῆς Ἀνδρομέδας (καί ὄχι τοῦ Περσέα, ὅπως ἐσφαλμένα ἔγραψα τήν προηγούμενη ἑβδομάδα).


Ὁ Κηφεύς εἶναι κι αὐτός ἀστερισμός τοῦ βορείου ἡμισφαιρίου καί μάλιστα βρίσκεται πολύ κοντά στόν Πολικό Ἀστέρα, γεγονός πού τόν καθιστᾶ ὁρατό πλήρως ἀπό τήν Ἑλλάδα. Μποροῦμε νά τόν ἐντοπίσουμε προεκτείνοντας τήν εὐθεία πού ἑνώνει τήν ἐξωτερική πλευρά τῆς “κατσαρόλας” τῆς Μεγάλης Ἄρκτου μέ τόν Πολικό. Σέ ἀπόσταση ἴση περίπου μέ τό 1/3 τῆς ἀπόστασης Μεγάλης Ἄρκτου-Πολικοῦ θά συναντήσουμε τόν Ἐρράι, τόν γ τοῦ ἀστερισμοῦ. Τό σχῆμα του, πού διαμορφώνεται ἀπό τά πέντε λαμπρότερα ἀστέρια του, μοιάζει μέ σπίτι πού γέρνει πρός τήν Κασσιόπη.

 

Τό ὄνομα τοῦ ἀστερισμοῦ στά λατινικά εἶναι Cepheus, στή γενική Cephei καί ἡ συντομογραφία εἶναι Cep. Εἶναι σχετικά μικρός ἀστερισμός, 27ος στήν κατάταξη ὡς πρός τό ἐμβαδόν (1). Στόν Κηφέα ἔχουν καταμετρηθεῖ 152 ἀστέρια μεγέθους μικρότερου ἀπό 6,5 (2). Εἶναι ἀμυδρός ἀστερισμός, μέ τό φωτεινότερο ἄστρο του νά ἔχει φαινόμενο μέγεθος 2,44. Κι ἐνῷ ὑστερεῖ σέ φωτεινά ἀστέρια, διαθέτει τό πρωτότυπο τοῦ πλέον σημαντικοῦ τύπου μεταβλητῶν ἀστέρων (3), αὐτοῦ πού εἶναι γνωστός στούς ἀστρονόμους ὡς Κηφεῖδες. Οἱ Κηφεῖδες εἶναι ἐκεῖνα τά “σταθερά κεριά” τοῦ Σύμπαντος, μέ τά ὁποῖα οἱ ἀστρονόμοι μετροῦν τίς ἀποστάσεις. Τό ἀστέρι πού ἔδωσε τό ὄνομά του στή σημαντική ὁμάδα εἶναι ὁ δ Cephei, ἕνας κίτρινος ὑπεργίγαντας μέ φαινόμενο μέγεθος πού κυμαίνεται ἀπό 3,5 ἕως 4,4 σέ περίοδο 5 ἡμέρες 8 ὧρες 47 λεπτά καί 32 δευτερόλεπτα. Ἐκτός ἀπό μεταβλητός, εἶναι καί διπλός ἀστέρας (4). Ὁ συνοδός τοῦ κίτρινου ὑπεργίγαντα εἶναι ἕνα γαλάζιο ἄστρο μεγέθους 6,3.

Στόν ἀστερισμό αὐτό βρίσκουμε καί ἀρκετά ἀνοικτά σμήνη (5) καθώς καί μερικά νεφελώματα (6).

 

Στή μυθολογία ὁ Κηφέας εἶναι βασιλιάς τῆς Αἰθιοπίας, ἐγγονός τοῦ Ποσειδώνα, γιός τοῦ Βήλου, ἀδελφός τοῦ Δαναοῦ καί τοῦ Αἴγυπτου, σύζυγος τῆς Κασσιόπειας καί πατέρας τῆς Ἀνδρομέδας. Στίς προηγούμενες ἱστορίες τῆς Ἀνδρομέδας καί τοῦ Περσέα εἴδαμε πῶς ἡ ὄμορφη ἀλλά ἐπηρμένη σύζυγός του προκάλεσε τήν ὀργή τοῦ Ποσειδώνα, μέ ἀποτέλεσμα τά βάσανα τῶν κατοίκων τοῦ βασιλείου τους. Γιά τήν ὑπομονή του ἀπέναντι στή σύζυγό του ἀλλά καί τήν ὑπακοή στούς θεούς καί θυσία τῆς κόρης του μεταμορφώθηκε σέ ἀστερισμό ὕστερα ἀπό πρόταση τῆς θεᾶς Ἀθηνᾶς, ὅπως ἀναφέρει ὁ Ἐρατοσθένης.

 

Αύτά τά λίγα εἶχα νά πῶ γιά τόν Κηφέα. Ἀπό τήν ἑπόμενη ἑβδομάδα θά ἀσχοληθοῦμε μέ μερικούς ἀμυδρούς άστερισμούς τοῦ ζωδιακοῦ κύκλου, ξεκινῶντας ἀπό τόν Κριό.

 

Ὁρισμοί ἐννοιῶν

 

(1) Ἔκταση ἀστερισμῶν καί κατάταξη. Οἱ ἐκτάσεις τῶν ἀστερισμῶν μετρῶνται μέ βάση τά ὅριά τους, ὅπως καταρτίστηκαν ἀπό τόν Ἑζέν Ντελπόρτ τό 1930 ἐκ μέρους τῆς Διεθνοῦς Ἀστρονομικῆς Ἑταιρίας καί δημοσιεύτηκαν στό Délimitation scientifique des constellations (Τύπος Πανεπιστημίου Κέμπριτζ). Μετρῶνται σέ τετραγωνικές μοῖρες.

 

(2) Τό φαινόμενο μέγεθος εἶναι μία μέτρηση τῆς φαινόμενης λαμπρότητας ἑνός οὐρανίου σώματος, (ἄστρου, πλανήτη κλπ) ὅπως φαίνεται ἀπό ἕναν παρατηρητή στή Γῆ. Ὅσο λαμπρότερο φαίνεται ἕνα σῶμα, τόσο μικρότερη εἶναι ἡ ἀριθμητική τιμή τοῦ φαινομένου μεγέθους. Πρῶτος τό καθιέρωσε ὁ Ἵππαρχος, ὁ ὁποῖος κατέταξε ὅλους τούς ὁρατούς ἀστέρες σέ 6 μεγέθη. 1ου μεγέθους εἶναι οἱ λαμπρότεροι καί 6ου οἱ ἀμυδρότεροι. Τά πολύ φωτεινά οὐράνια σώματα ἀπέκτησαν ἀρνητικούς ἀριθμούς φαινόμενου μεγέθους (μέ τή λογική ὅτι οἱ ἀρνητικοί ἀριθμοί εἶναι μικρότεροι ἀπό τούς θετικούς). Ἡ Ἀφροδίτη ἔχει –4.4, ἡ Πανσέληνος –12.5 καί ὁ Ἥλιος ἔχει –26.7.

 

(3) Μεταβλητοί ἀστέρες ὀνομάζονται οἱ ἀστέρες τῶν ὁποίων ἡ φωτεινότητα μεταβάλλεται. Οἱ μεταβολές τῆς φωτεινότητας αὐτῶν τῶν ἀστέρων μποροῦν νά κυμανθοῦν ἀπό ἕνα χιλιοστό τοῦ μεγέθους λαμπρότητας ἕως καί τοὐλάχιστον εἴκοσι μεγέθη κατά τή διάρκεια τῆς περιόδου τους, ἡ ὁποία μπορεῖ νά διαρκεῖ ἀπό ἕνα δευτερόλεπτο ἕως καί ἀρκετά ἔτη, ἀνάλογα μέ τόν τύπο τοῦ μεταβλητοῦ ἀστέρα.

 

(4) Οἱ διπλοί ἀστέρες ἤ γενικά ἕνα πολλαπλό ἀστρικό σύστημα, εἶναι ἀστέρες οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς βαρύτητάς τους, περιστρέφονται γύρω ἀπό ἕνα κοινό κέντρο μάζας. Ὁ μεγαλύτερος ἀστέρας ὀνομάζεται πρωτεύων ἤ κύριος ἐνῷ ὁ ἄλλος, συνήθως μικρότερος, ὀνομάζεται συνοδός ἤ δευτερεύων ἀστέρας. Περισσότεροι ἀπό τούς μισούς ἀστέρες εἶναι μέλη διπλῶν ἤ πολλαπλῶν συστημάτων.

 

(5) Ἀνοικτό σμῆνος ἤ ἀνοικτό ἀστρικό σμῆνος ὀνομάζεται μία ὁμάδα μέχρι καί λίγων χιλιάδων ἀστέρων πού ἔχουν κοινή προέλευση καί ἡλικία. Τά ἀνοικτά σμήνη ὀνομάζονται καί γαλαξιακά (ἀστρικά) σμήνη.

 

(6) Νεφέλωμα εἶναι ἕνα σύννεφο σκόνης, ὑδρογόνου, ἡλίου καί ἄλλων ἰονισμένων ἀερίων πού ὑπάρχει μεταξύ τῶν ἀστεριῶν σέ ἕναν γαλαξία. Τά νεφελώματα είναι χώρος γέννησης άστρων.

 

Ακολουθεί έκθεση εικόνων: 

SHARE
RELATED POSTS
Διατί μου αρέσει η εορτή του Αγίου Βαλεντίνου, του Κωστή Α.Μακρή
15163224022_b75ea2e7f5_h.jpg
“Μάνα, θα πάω στα καράβια…”: τι εννοούν τα 12 ζώδια για το ποίημα του Καββαδία;
Φωτογραφίες από τούς μακρόβιους της Ικαρίας στην Washington Post

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.