Βιβλίο

Jim Al-Khalili Οἱ δαίμονες τῆς φυσικῆς, τοῦ Τάσου Γέροντα

Gerotasos
Spread the love

 

Gerotasos

 

Τάσος Γέροντας    

 

 

 

 

 

 

al_khalili.jpg

 

 

Jim Al-Khalili Οἱ δαίμονες τῆς φυσικῆς. Ἐκδόσεις Τραυλός 2014, μετάφραση Νίκος Ἀποστολόπουλος. Καθαρές 270 σελίδες.

 

Μεγαλώνοντας διαπιστώνουμε ὅτι ὁ χρόνος δείχνει νά κυλάει ὅλο καί πιό γρήγορα. Καί πάλι, αὐτό δέν ὀφείλεται σέ κάποια πραγματική ἐπιτάχυνση τῆς ροῆς τοῦ χρόνου, ἀλλά στό ὅτι ὁ κάθε χρόνος πού περνάει ἀποτελεῖ ὁλοένα καί μικρότερο κλάσμα τῆς ζωῆς μας.

 

Τό βιβλίο ἀσχολεῖται μέ παράδοξα, γιά τήν ἐπίλυση τῶν ὁποίων χρησιμοποιοῦνται μαθηματικά καί φυσική. Ἐκτείνεται σέ ἕνδεκα κεφάλαια, ἐννέα μέ παράδοξα πού ἐξηγεῖ, ἕνα μέ παράδοξο πού ἀφήνει νά πλανᾶται καί ἕνα μέ ἀναπάντητα ἐρωτήματα τοῦ σήμερα.

 

Τό πρῶτο κεφάλαιο ἔχει τέσσερα παράδοξα ἀπό τηλεπαιχνίδια. Ἐξηγοῦνται μέ ἁπλά μαθηματικά, ἄν καί μερικές φορές οἱ ἀπαντήσεις ξαφνιάζουν μέ τά ἀπρόσμενα ἀποτελέσματα. Γιά παράδειγμα: πόσοι ἄνθρωποι πιστεύετε ὅτι πρέπει νά ὑπάρχουν σ’ ἕνα δωμάτιο ὥστε ἡ πιθανότητα δύο ἀπό αὐτούς νά ἔχουν γενέθλια τήν ἴδια μέρα νά εἶναι μεγαλύτερη τοῦ 50%; Τό ἀποτέλεσμα παραβιάζει κατάφορα τή λογική!

 

Ἀπό τό τρίτο κεφάλαιο καί μετά ἀρχίζει ἡ σύγχρονη φυσική, εἰδική καί γενική θεωρία τῆς σχετικότητας, κβαντική. Τά παράδοξα δυσκολεύουν ὅσο προχωρᾶ ἡ ἀνάγνωση, μέ τήν κορύφωση στό πρόβλημα τῆς κβαντικῆς ὑπέρθεσης, ὅπως αὐτό ἐκφράζεται μέ τό παράδοξο τῆς γάτας τοῦ Σρέντινγκερ.

 

Μεταξύ τῶν παράδοξων εἶναι καί αὐτό τοῦ Ὄλμπερς «γιατί σκοτεινιάζει τή νύχτα;». Εὔλογη ἡ ἀπορία, ἄν κάποιος σᾶς ἀπαριθμήσει τόν ἀριθμό καί τό μέγεθος τῶν ἀστέρων στό στερέωμα. Κι ὅμως, ἡ νύχτα παραμένει σκοτεινή! Δέν θά σᾶς ἀποκαλύψω τήν ἀπάντηση. Δύο ἰδέες μόνο θά σᾶς δώσω: διαστελλόμενο σύμπαν καί νεαρό σύμπαν.

 

Στόν δαίμονα τοῦ Μάξγουελ ὁ Ἀλ-Χαλίλι πολύ ὄμορφα καί πολύ παραστατικά μᾶς παρουσιάζει τούς νόμους τῆς θερμοδυναμικῆς καί τήν ἔννοια τῆς ἐντροπίας.

 

Ἔχουν ἐνδιαφέρον οἱ δύο ἐκδοχές τοῦ παράδοξου τοῦ κονταριοῦ καί τοῦ ἀχυρώνα. Μέ λίγα λόγια ἔχει ὡς ἑξῆς: ἕνας ἀθλητής βρίσκεται μπροστά σέ ἕναν ἀχυρώνα, ὁ ὁποῖος ἔχει δύο πόρτες, τήν εἴσοδο καί τήν ἔξοδο, στην ίδια ευθεία καί οἱ δύο. Ὁ ἀθλητής κρατάει ἕνα κοντάρι μήκους μεγαλύτερου ἀπό τό μῆκος τοῦ ἀχυρώνα. Ἄν ἀρχίσει νά τρέχει μέ ταχύτητα κοντά στήν ταχύτητα τοῦ φωτός, τότε τό μῆκος τοῦ κονταριοῦ θά μειωθεῖ. Ἄρα θά μπορέσουμε νά κλείσουμε καί τίς δύο πόρτες τοῦ ἀχυρώνα καί ὁ ἀθλητής νά εἶναι μέσα μέ ὅλο τό κοντάρι χωρίς νά χτυπήσει σέ καμμία πόρτα; Στό παράδοξο αὐτό ἐξετάζεται ἡ ἐπίδραση τῆς ταχύτητας στόν χῶρο. Στό παράδοξο τῶν διδύμων πού ἀκολουθεῖ, ἐξετάζεται ἡ ἐπίδραση τῆς ταχύτητας στόν χρόνο.

 

Στό παράδοξο τοῦ παπποῦ (ταξίδι πίσω στόν χρόνο καί δολοφονία τοῦ παπποῦ μας) ἐξετάζεται κατά πόσο ἡ φυσική ἐπιτρέπει τό αἰτιατό νά προηγηθεῖ τοῦ αἰτίου.

 

Ἀπό φιλοσοφική ἄποψη εἶναι πολύ ἐνδιαφέρουσα ἡ παρουσίαση καί ἡ ἑρμηνεία τοῦ δαίμονα τοῦ Λαπλάς (ντετερμινισμός καί ἐλεύθερη βούληση) καί τῆς γάτας τοῦ Σρέντινγκερ. Ἐδῶ πιά ἡ ἐπιστήμη ἐπιστρατεύει τή λογική καί τήν πίστη σ’ αὐτήν γιά νά μπορέσει νά προχωρήσει.
Φιλοσοφικά θέματα θέτει καί τό τελευταῖο παράδοξο, τοῦ Φέρμι, τό ὁποῖο συνοψίζεται στήν ἐρώτηση «ποῦ εἶναι ὅλοι οἱ ἄλλοι;», ἀναφερόμενο στούς ἐξωγήινους. Στά τρία αὐτά κεφάλαια τά ὅρια φυσικῆς καί μεταφυσικῆς εἶναι πιά δυσδιάκριτα.

Στό τελευταῖο κεφάλαιο, μέ τίτλο «Τά ἀναπάντητα ἐρωτήματα», ὁ Ἀλ-Χαλίλι ἀναφέρει ἐπιγραμματικά τά προβλήματα πού δέν ἔχουμε λύσει καί τά κατανέμει σέ τρεῖς κατηγορίες: αὐτά πού πιστεύει πώς ὁ ἴδιος θά εἶναι στή ζωή ὅταν θά λυθοῦν, αὐτά πού πιθανόν νά μήν προλάβει νά δεῖ τή λύση τους, ἀλλά θά τά λύσουμε καί, τέλος, αὐτά πού φοβᾶται πώς ποτέ δέν θά μπορέσουμε νά λύσουμε (Γιατί ὑπάρχει τό σύμπαν;)

Ἄν στό προηγούμενο βιβλίο τοῦ Ἀλ-Χαλίλι (κβαντικά παράδοξα) εἶχα χαρακτηρίσει τόν συγγραφέα ἐξαιρετικό στήν ἁπλούστευση δύσκολων ἐννοιῶν, ἐδῶ ὑποκλίνομαι στό ταλέντο του. Οἱ ἀναλυτικές παρουσιάσεις τῶν παράδοξων, οἱ ἁπλοποιημένες ἐξηγήσεις, ἡ συνοπτική ἀλλά ἄκρως ἐπεξηγηματική παράθεση τῶν σχετικῶν θεωριῶν, οἱ ἱστορίες πίσω ἀπό τά παράδοξα καί τούς ἐπιστήμονες κάνουν τό βιβλίο ἰδιαίτερα ἑλκυστικό. Ἡ πολύ προσεγμένη μετάφραση καί ἡ ἔκδοση βοηθοῦν τά μέγιστα στήν ἀπολαυστική ἐντρύφηση τῶν προβλημάτων καί τῶν ἀπαντήσεων.

Πάρτε τό βιβλίο καί διαβάστε το. Μήν φοβηθεῖτε δύσκολες θεωρίες καί ἐξισώσεις. Ὁ Ἀλ Χαλίλι δέν τά χρειάζεται γιά νά σᾶς ἐξηγήσει αὐτά πού θέλει. Δέν θά ἀρκεστεῖτε σέ μία μόνο ἀνάγνωση, καί κάθε φορά ἡ ἀπόλαυση θά εἶναι ἴδια.

 

 


Το άρθρο απηχεί τις απόψεις του συντάκτη του.
The article expresses the views of the author iPorta.gr

Βιβλίο: ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΔΕΚΑ ΠΡΑΞΕΙΣ”, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΙΛΝΤΙΣΙ

SHARE
RELATED POSTS
“Το δακτυλίδι της Θεάς». Κεφάλαιο 13o: Μαρτυρίες και στοιχεία, του Νίκου Βσιλειάδη
Θεσσαλονίκη: βιβλιοπαρουσίαση “Ο κύκλος του χώματος” του Κώστα Χατζηαντωνίου στις 14 Νοε
Gerotasos
Jim Al-Khalili «Quantικά παράδο§α», τοῦ Τάσου Γέροντα

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.