Βιβλίο

Ian Sample «Higgs: τό σωματίδιο τοῦ Θεοῦ», του Τάσου Γέροντα

Spread the love

 

Τάσος Γέροντας    

 

 

Ian Sample «Higgs: τό σωματίδιο τοῦ Θεοῦ». Μετάφραση Νῖκος ἀποστολόπουλος. Ἐκδόσεις Τραυλός 2012.

 

Τό βιβλίο ἀρχίζει τήν περιγραφή του τό 1966 μέ τήν μετακόμιση τοῦ Χίγκς καί τῆς οἰκογενείας του στό Πρίνστον. Πολύ σύντομα ξεκινᾶ μιά ἀναδρομή ἀπό τόν Μεσαίωνα μέχρι σήμερα γιά νά παρουσιάσει τίς ἰδέες πού ἐπικρατοῦσαν ἀνά τούς αἰῶνες περί τῆς μάζας. Βλέπετε, τά ἐρωτήματα πού πρόσφατα διατυπώθηκαν πιό ἔντονα (παρότι παλιά) εἶναι: πρῶτον, γιατί τά σωματίδια (ἄρα καί τά σώματα) ἔχουν μάζα καί, δεύτερον, γιατί ἔχουν αὐτήν τή μάζα πού ἔχουν. Σ’ αὐτό τό πρῶτο κεφάλαιο, ἀφοῦ παρουσιάζονται οἱ ἰδέες τοῦ Νεύτωνα καί τοῦ Ἀϊνστάιν, ἀναπτύσσεται τό ξεκίνημα τῆς μελέτης τοῦ Χίγκς ἐπί τοῦ θέματος καί οἱ πρῶτες του παρουσιάσεις στίς ΗΠΑ τό 1966.

 

Τό δεύτερο κεφάλαιο ξεκινᾶ μέ τήν περιγραφή τῆς πρώτης παγκοσμίως ζωντανῆς ραδιοφωνικῆς μετάδοσης (τό 1920) ἀπό ἕνα ὑποτυπῶδες στούντιο στό Λονδῖνο μέ ἐρασιτεχνικά μέσα τοῦ ἡμίωρου ρεσιτάλ μιᾶς σπουδαίας πριμαντόνας τῆς ὄπερας. Αὐτό τό φαινομενικά ἄσχετο ἐπεισόδιο μᾶς γνωρίζει τή δημιουργία τοῦ BBC, τίς ἰδέες περί ἠλεκτρομαγνητισμοῦ τοῦ Τζέημς Κλέρκ Μάξουελ, ἀλλά καί τό ἐνδιαφέρον πού ξύπνησε σέ ἕναν ἠλεκτρολόγο μηχανικό ὀνόματι Τόμας Χίγκς. Μέ αὐτό τό εὐφυές τέχνασμα ὁ συγγραφέας μᾶς συστήνει στήν οἰκογένεια στήν ὁποία μεγάλωσε ὁ Πῆτερ Χίγκς ἀλλά καί στή φυσική τοῦ 1920. Τότε πού ὅλα τά σπουδαῖα ὀνόματα ὤθησαν τήν γνώση μας πολύ μακρυά σέ πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Παρελαύνουν ο Μπόρ, ὁ Πλάνκ, ὁ Ἀϊνστάιν, ὁ Χάιζενμπεργκ, ὁ Ντιράκ, ὁ Ὀπενχάιμερ. Ὁ καθένας μέ τήν συνεισφορά του, τά χούγια του, τίς ἰδιοτροπίες του. Μέχρι πού φτάνουμε στίς ἀτομικές βόμβες, οἱ ὁποῖες σήμαναν τό τέλος τοῦ Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ἀπό κεῖ καί μετά, ὁ συγγραφέας μέ μυθιστορηματική γραφή μᾶς ἀνταπτύσσει τήν πρόοδο στίς γνώσεις μας τῆς φυσικῆς. Μᾶς παρουσιάζει τίς διάφορες φάσεις δείχνοντας τό ἀνθρώπινο πρόσωπο τῶν ἐπιστημόνων, χρησιμοποιῶντας εἴτε ἀνέκδοτες ἱστορίες καθημερινότητας εἴτε στοιχεῖα ἀπό προσωπικές συνεντεύξεις του. Ἔχει ἐνδιαφέρον ἕνα στιγμιότυπο τοῦ 1987 ὅπου ἡ παρουσίαση στόν πρόεδρο Ρῆγκαν τῆς ἀναγκαιότητας γιά τήν κατασκευή ἑνός ἐπιταχυντῆ σωματιδίων πῆγε ἀπρόσμενα καλά ἐπειδή θύμισε στόν πρόεδρο ἕνα ἀπόσπασμα ἀπό τά λόγια τοῦ Τζάκ Λόντον σέ κάποιον παίκτη τοῦ μπέιζμπωλ.

 

Ἀπό τή μέση καί μετά στό βιβλίο κυριαρχεῖ ἡ περιγραφή τοῦ ἀγώνα δρόμου πού γίνεται σέ Εὐρώπη καί ΗΠΑ γιά τήν κατασκευή τοῦ πιό ἰσχυροῦ ἐπιταχυντῆ σωματιδίων. Παρουσιάζονται πολλές λεπτομέρειες μέ ἀπολαυστικό τρόπο. Πῶς οἱ διαπροσωπικές σχέσεις βοηθοῦν ἤ ἐμποδίζουν, πῶς ἡ ἐπιλογή μιᾶς τοποθεσίας δημιουργεῖ ἀπρόσμενα προβλήματα (ἡ ἀναχώρηση ἕνός τραίνου ἀπό τή Γενεύη ἐπηρεάζει τίς μετρήσεις στό CERN), πῶς οἱ οἰκονομικές δυσκολίες ἔριξαν πίσω τίς ΗΠΑ ἤ τό ὅτι ἡ Θάτσερ ἦταν χημικός μηχανικός βοήθησε οἰκονομικά τό CERN.

 

Ἕνα ὁλόκληρο κεφάλαιο ἐξηγεῖ μέ πολλή λεπτομέρεια γιατί τά πειράματα στούς ἐπιταχυντές δέν ἐγκυμονοῦν κινδύνους γιά τούς ἀνθρώπους ἤ καί γιά τόν ἴδιο τόν πλανήτη.

 

Ἑλληνικό ἐνδιαφέρον παρουσιάζει τό ὅτι στίς 15 Ἰουνίου τοῦ 2000 ὁ Νῖκος Κωνσταντόπουλος εἶδε καί διερεύνησε τίς ἐνδείξεις ἐκεῖνες πού τελικά ἀπέδειξαν τήν ὀρθότητα τῆς θεωρίας τοῦ Χίγκς.

 

Τό βιβλίο δέν ἔχει ἕνα τυπικό τέλος. Πῶς θά μποροῦσε ἄλλωστε; Ἡ ἀνακάλυψη τοῦ πεδίου Χίγκς εἶναι ἡ ἀρχή στήν ἀναζήτηση ἀπαντήσεων. Τό πεδίο Χίγκς παρέχει στά κουάρκ καί στά ἠλεκτρόνια ἕναν τρόπο ἀπόκτησης μάζας, χωρίς ὅμως νά λέει τίποτα σχετικά μέ τό γιατί ἀποκτοῦν τίς συγκεκριμένες μάζες. Γιατί κάποια σωματίδια ἔχουν ἐντυπωσιακά μεγαλύτερη μάζα ἀπό κάποια ἄλλα; Οἱ φυσικοί λένε «δέν ἔχουμε ἰδέα!»

 

Τό βιβλίο γράφτηκε τό 2010. Δέν ἔχει προλάβει τήν πρόοδο πού ἔχει συντελεστεῖ ἔκτοτε. Θεωρῶ πώς εἶναι ἀκόμα νωρίς γιά νά ξαναγραφεῖ.

 

Τό βιβλίο τελειώνει μέ τήν περιγραφή τοῦ συνταξιούχου πλέον Χίγκς. Παρότι ἔχει πολλές λεπτομέρειες, τεχνικές ὅσον ἀφορᾶ τήν κατασκευή, τή λειτουργία καί τά προβλήματα τῶν ἐπιταχυντῶν ἤ τά στάδια προόδου τῆς φυσικῆς, διαβάζεται πολύ ἄνετα, πολύ εὐχάριστα.

 

Ἐξαιρετική ὅπως πάντα ἡ ἔκδοση ἀπό τόν Τραυλό. Μετάφραση, ἐπιμέλεια, χαρτί, ἐκτύπωση, ἔκδοση, ὅλα ὑψηλοῦ ἐπιπέδου.

 

SHARE
RELATED POSTS
Ο Μίμης Δομάζος στη Ρόδο στις 10.12.2018-Παρουσίαση βιβλίου-λευκώματος
mano.JPG
Ο Μάνος Κοντολέων ξαναγράφει τα κλασικά με εικονογράφηση του Βαγγέλη Παυλίδη!
“Οι Πανιώνιοι δεν πλήττουν ποτέ” – Νέο βιβλίο από τον Γιώργο Αρκουλή

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.