Βιβλίο

Graeme Macrae Burnet «Τό ματωμένο του ἔργο», τοῦ Τάσου Γέροντα

Graeme Macrae Burnet «Τό ματωμένο του ἔργο». Μετάφραση Χίλντα Παπαδημητρίου. Μεταίχμιο 2016. Ὑποψήφιο γιά τό βραβεῖο Booker 2016.

Τό καθαρό μυθιστόρημα καταλαμβάνει 380 σελίδες. Χρειάστηκα  λιγότερο ἀπό  μιάμιση μέρα γιά νά τό διαβάσω.

Ἡ ὑπόθεση διαδραματίζεται τό 1869. Ὁ 16χρονος Ρόντερικ Μακρέι δολοφονεῖ τρεῖς ἀνθρώπους στό Κολντούι, ἕνα χωριό στήν περιοχή Ρός-Σάιρ, στά Χάιλαντς τῆς Σκωτίας. Πρώτα διαβάζουμε τόν πρόλογο. Ἀσυνήθιστος, μᾶς μπερδεύει. Χάνεται τό ὅριο ἀνάμεσα στόν μύθο καί τήν πραγματικότητα ἐπειδή ὁ συγγραφέας ἔχει τό ἴδιο ἐπίθετο μέ τόν ἥρωα τοῦ βιβλίου. Ἀκολουθοῦν οἱ καταθέσεις κατοίκων στήν ἀστυνομία. Ἐδῶ παίρνουμε μιά καλή ἰδέα τοῦ τί συνέβη. Μετά ἔρχεται τό μεγαλύτερο μέρος τοῦ μυθιστορήματος. Εἶναι ἕνα κείμενο πού ἔγραψε ὁ πρωταγωνιστής καί δολοφόνος ὅσο ἦταν στή φυλακή περιμένοντας νά δικαστεῖ. Μικρές διακοπές στήν ἀφήγηση τοῦ παρελθόντος γιά γεγονότα τῆς καθημερινότητας στή φυλακή ὑπενθυμίζουν στόν ἀναγνώστη τήν παρούσα κατάσταση. Ἕπονται οἱ ἰατρικές ἐκθέσεις τῆς ἐξέτασης τῶν θυμάτων καί μιά ἐκτενής ἔκθεση ἑνός φημισμένου ἀρχιάτρου φυλακῶν, τοῦ Τζ. Μπρούς Τόμσον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπαρκτό πρόσωπο. Οἱ λεπτομέρειες τῶν περιγραφῶν του, ὁ τρόπος πού ἀντιμετωπίζει τούς ντόπιους, οἱ κρυφές του σκέψεις ὁδηγοῦν τόν ἀναγνώστη νά σχηματίσει μιά μᾶλλον ἀπωθητική εἰκόνα γιά τόν μεγάλο ἐπιστήμονα. Τό βιβλίο τελειώνει μέ ὅσα ἔγιναν στή δίκη ὅπως τά περιγράφουν οἱ ἐφημερίδες τῆς ἐποχῆς μέσῳ τῶν  ἀνταποκριτῶν τους. Στή φάση αὐτή βιώνουμε τή σύγκρουση δύο ἐξαιρετικῶν δικηγόρων, ἀλλά διαβάζουμε καί τόν πολύ ἰσορροπημένο λόγο τοῦ δικαστῆ πρίν οἱ ἔνορκοι ἀποσυρθοῦν γιά νά ἀποφασίσουν. Ἐδῶ, μέσα στήν αἴθουσα, ἀποκαλύπτονται μυστικά, λέγονται δυνατά ὅσα φοβόντουσαν νά ἐκστομίσουν οἱ ντόπιοι. Καί φυσικά τό βιβλίο τελειώνει μέ τήν ἑτυμηγορία καί τήν ὁλοκλήρωση.

Τό ἀσυνήθιστο δέν εἶναι πώς ἀπό τήν ἀρχή γνωρίζουμε τόν δολοφόνο. Τό ἀσυνήθιστο εἶναι πώς σχεδόν ἀπό τήν ἀρχή ὁ δολοφόνος ὁμολογεῖ τό ἔγκλημά του. Ποιό τό νόημα λοιπόν νά διαβάσουμε τό βιβλίο;

Τό βιβλίο εἶναι κατ’ ἐπίφασιν ἀστυνομικό. Θά μποροῦσε νά θεωρηθεῖ δικαστικό θρίλερ. Ἀλλά καί πάλι θά τό ἀδικούσαμε. Στήν οὐσία εἶναι μιά μαρτυρία γιά τίς συνθῆκες πού ἐπικρατοῦσαν στό τέλος τοῦ 19ου αἰώνα στή Σκωτία καί ὄχι μόνον. Τό γραπτό τοῦ δολοφόνου μᾶς ἀποκαλύπτει μιά ζωή πού εἶναι καθημερινός ἀγῶνας ἐπιβίωσης, ὅπου ἡ γῆ ἀνῆκε σέ κάποιον μεγαλογαιοκτήμονα, ἡ ἐκπαίδευση θεωροῦνταν  ἀχρείαστη πολυτέλεια, οἱ βεντέτες περιλαμβάνονταν στά ἤθη τοῦ τόπου. Ἡ ἰσχύς τῆς ἐκκλησίας, ἡ σεξουαλική καταπίεση, οἱ δεισιδαιμονίες κυριαρχοῦν στή ζωή τῶν χωρικῶν.

Ἡ γραφή τοῦ Μακρέι καθηλώνει. Οἱ περιγραφές συναρπάζουν. Τά συναισθήματα πλημμυρίζουν τόν ἀναγνώστη. Σπουδαῖο ἐπίτευγμα τοῦ συγγραφέα νά καταστήσει τόν δολοφόνο συμπαθή στόν ἀναγνώστη. Ὁ νεαρός, παρότι δέν ἔχει ὁλοκληρώσει τίς βασικές σπουδές, φαίνεται εὐφυέστατος, μέ λόγο προσεγμένο καί σωστό. Εἶναι τρυφερός καί ἤπιος χαρακτήρας, χωρίς ἐχθρούς. Ὅμως καί οἱ ὑπόλοιποι ἥρωες παρουσιάζονται ἐναργέστατα, μέ τίς ἀδυναμίες τους, τά πάθη καί τά ἰδανικά τους καί, τό πολύ σημαντικό, μέ τό αἴσθημα τοῦ δικαίου νά μήν ἀπουσιάζει ἐντελῶς ἀπό κανέναν, παρά τήν ὅποια θέση στήν τοπική ἱεραρχία κατέχει.

Συγκινητική καί συγκλονιστική ἡ προσπάθεια τοῦ συνήγορου ὑπεράσπισης νά ἀποδείξει πώς ὁ κατηγορούμενος ἦταν σέ κατάσταση παραφροσύνης ὅταν τέλεσε τά ἐγκλήματα. Μετά τήν ὁλοκλήρωση τῆς ἀνάγνωσης, ὁ κάθε ἀναγνώστης πιθανόν νά δώσει τή δική του ἀπάντηση στό ἐρώτημα αὐτό.

Ἐξαιρετική ἡ μετάφραση τῆς Χίλντας Παπαδημητρίου. Ἡ ἀνάγνωση ρέει ἀπρόσκοπτα, ἡ ἐπιλογή τῶν λέξεων ἀποτυπώνει ἀκριβέστατα τήν ἐποχή, τόν τόπο, τά συναισθήματα. Εἶναι ἀπό τίς λίγες φορές πού ἔνοιωσα σάν τό βιβλίο πού διαβάζω νά εἶναι γραμμένο στή μητρική μου γλῶσσα καί ὄχι μεταφρασμένο. Μία μόνον ἀπόδοση τῆς προφορᾶς ἑνός ὀνόματος ξέφυγε, ἀλλά αὐτό περνᾷ ἀπαρατήρητο στή ροή τῆς ἀνάγνωσης.

Συνοψίζοντας, σπεύσατε νά τό ἀγοράσετε καί νά τό διαβάσετε!

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

SHARE
RELATED POSTS
19225594_1880158072250123_7041621611865229783_n.jpg
Στον κήπο του Νομισματοκοπείου Αθήνας η «Γυναίκα του Άλλου Μύθου» του Δρ Σπύρου Συρόπουλου
Τίτσα Πιπίνου: ένας Άσσος στην περιουσία της Ρόδου, της Τζίνας Δαβιλά
Οι τολμηρές γυναίκες του Άλλου Μύθου του Σπύρου Συρόπουλου, της Τίτσας Πιπίνου
Η Ιστορία και οι… ιστορίες, του Άρη Μαραγκόπουλου

Leave Your Reply

*