Βιβλίο

George Steiner «Ἡ σιωπή τῶν βιβλίων», τοῦ Τάσου Γέροντα

Gerotasos

Gerotasos

 

Τάσος Γέροντας    

 

 

 

steiner_exof.jpg

 

 

George Steiner «Ἡ σιωπή τῶν βιβλίων».

 Ἐκδόσεις Ὁλκός 2008.

Μετάφραση Σοφία Διονυσοπούλου.

 

 

 

Παλιομοδίτικη ἔκδοση, πολύ καλό χαρτί, ὑποκίτρινο χρῶμα, μικρό εὔχρηστο μέγεθος.

Τό βιβλίο περιέχει ἕνα κείμενο τοῦ Στάινερ καί ἕνα ἐπίμετρο τοῦ Μισέλ Κρεπύ, 54 καί 24 σελίδες ἀντιστοίχως.

 

Τό κείμενο τοῦ Στάινερ ξεκινᾶ μέ μία καλά τεκμηριωμένη διάκριση ἀνάμεσα στόν γραπτό καί τόν προφορικό λόγο, ὅσον ἀφορᾶ τή σχέση πού ἀναπτύσσεται μεταξύ τοῦ πομποῦ καί τοῦ δέκτη τοῦ μηνύματος. Ἀκολουθεί μία σύγκριση δύο δασκάλων πού ἐπηρέασαν τή δυτική σκέψη, τοῦ Σωκράτη καί τοῦ Ἰησοῦ μέ τούς μαθητές τους, τόν Πλάτωνα καί τόν Παῦλο. Εἶναι ἐνδιαφέρον νά σκεφτοῦμε πώς οἱ δάσκαλοι δέν ἄφησαν κανένα γραπτό κείμενο, σέ ἀντίθεση μέ τούς πολυγραφότατους μαθητές τους.

 

Ὁ Στάινερ διατυπώνει καί ἀναπτύσσει μία ἀνατρεπτική σκέψη, βασιζόμενος στήν λατινογενή ἑτυμολογία. Λέει πώς στό γραπτό κείμενο ὑπάρχει μεγάλο μερίδιο κύρους. Καί ἀναφέρει δύο λέξεις: autorité (κύρος) καί author (συγγραφέας).

 

Ἡ δεύτερη ἀνατρεπτική σκέψη πού διατυπώνει ὁ Στάινερ εἶναι ἡ ἑξῆς: ἡ προσφυγή στή γραφή τρώει σάν σαράκι τή δύναμη τῆς μνήμης. Ἐξυμνεῖ τήν ἀξία καί τή σημασία τῆς μνήμης στόν πολιτισμό καί στή διάδοσή του, ἐνῶ παράλληλα οἰκτίρει τή μοντέρνα ἐκπαίδευση, ἡ ὁποία ἀντιμάχεται τή δημιουργική μνήμη καί προωθεῖ τήν ἀποστήθιση. Παρουσιάζει πολύ ἀναλυτικά τήν μή ἀποδοχή τῶν βιβλίων ἀπό τήν ἄρχουσα τάξη ἀπό τήν ἐποχή ἀκόμα τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας μέχρι τή διαμάχη τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας μέ τόν Λούθηρο.

 

Πολύ παραστατικά ἐκφράζει τήν ὀδύνη του γιά τήν ἀπουσία τῆς σιωπῆς σήμερα, τῆς ἀπαραίτητης γιά τή δημιουργική ἀνάγνωση.

 

Στή συνέχεια παρουσιάζει δύο ρεύματα ἀμφισβήτησης ἀπέναντι στό βιβλίο, χωρίς νά παίρνει θέση ὑπέρ τοῦ ἑνός ἤ τοῦ ἄλλου. Ἀναφέρεται στούς ἐχθρούς τοῦ βιβλίου ἀνά τούς αἰῶνες, αὐτούς πού ἀδίστακτα ἔκαιγαν τά βιβλία. Ἀναφέρεται ὅμως καί στή νέα ἀπειλή, τή λογοκρισία. Θέτει μάλιστα καί προβληματισμό σχετικά μέ τά ὅρια τῆς λογοκρισίας. Τέλος ἀναφέρει ἐκτενῶς τήν ἄποψή του γιά τήν ἐπίδραση στό βιβλίο τῆς ἠλεκτρονικῆς ἀνάγνωσης ἀλλά καί τῆς εἰκόνας γενικότερα.

 

Τό κείμενο κλείνει μέ ἕνα ἐρώτημα, στό ὁποῖο ὁ ἴδιος ὁ συγγραφέας ἀδυνατεῖ νά ἀπαντήσει. Ἀφοῦ διατυπώσει καί τεκμηριώσει τή σκέψη «Ἴσως ἡ ὑπερβολική δόση ένασχόλησης μέ τό βιβλίο καί ἡ μελέτη εἶναι φορεῖς ἀπανθρωπιᾶς», ἀναρωτιέται «πῶς λοιπόν νά ἐξηγήσω, μέ ἠθική διαύγεια, πού συνειδητοποιεῖ τίς ἀνθρώπινες ἀνάγκες, τήν ἀδικία πού δύναται νά ἐπιφέρει μιά τόσο ὑψηλή καλλιέργεια;»

 

Στό ἐπίμετρο πού ἀκολουθεῖ γίνονται ἐκτενεῖς ἀναφορές στό «Ἀναζητώντας τόν χαμένο χρόνο». Ξαφνιάζει μία ἀπρόσμενη σύγκριση τοῦ βιβλίου αὐτοῦ καί τῆς πρόσληψής του ἀπό τούς ἀναγνῶστες του, μέ τή Βίβλο καί τήν πρόσληψής της ἀπό τούς μοναχούς (τῆς Δυτικῆς Ἐκκλησίας, προφανῶς). Δέν μπόρεσα νά καταλάβω πῶς ἀπό ἐδῶ ὁδηγηθήκαμε στή σύγκρουση ρομαντισμοῦ-κλασικισμοῦ. Ἐν ὀλίγοις, τό ἐπίμετρο εἶναι ἕνα κείμενο πού μοῦ φάνηκε ἀρκετά ἀδιάφορο. Κράτησα ἀπό αὐτό τόν χαρακτηρισμό τοῦ διαβάσματος ὡς «ἀτιμώρητη διαστροφή».

 

Αὐτό τό μικρό βιβλιαράκι καί κυρίως τό κείμενο τοῦ Στάινερ συστήνεται γιά τούς λάτρεις τοῦ βιβλίου. Εἶναι γραμμένο ἀπό κάποιον πού συμμερίζεται τή διαστροφή τους καί βλέπει μέ λύπη του νά μειώνονται οἱ «διεστραμμένοι».

 

“Ἔχουμε τήν τάση νά λησμονοῦμε ὅτι τά βιβλία, ἐξαιρετικά εὐάλωτα, μποροῦν νά ἀφανιστοῦν ἤ νά καταστραφοῦν. Διαθέτουν τήν ἱστορία τους, ὅπως κάθε ἀνθρώπινο προϊόν, μιά ἱστορία ὅπου ἐμπεριέχεται, σέ λανθάνουσα κατάσταση, ἡ πιθανότητα, τό ἐνδεχόμενο ἑνός τέλους.”

 

* Το άρθρο απηχεί τις απόψεις του συντάκτη του. 

  The article expresses the views of the author  

 iPorta.gr 

SHARE
RELATED POSTS
Max Tegmark “Τό μαθηματικό σύμπαν μας”, τοῦ Τάσου Γέροντα
mia-ateleioti-fugi.jpg
“Μια ατέλειωτη φυγή”-Το τελευταίο βιβλίο της Αλκυόνης Παπαδάκη κυκλοφορεί από τον “Καλέντη”
photo.jpg
Η αφορμή για ένα βιβλίο…(κάτι σαν προδημοσίευση), του Μάνου Κοντολέων

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.