Κοινωνία - Ελλάδα - Οικονομία

Ευπρεπείς Τρίχες, της Χριστίνας Μπουγά

Spread the love

 

 

Αφορμή το παρακάτω βιντεάκι, βασισμένο σε πραγματική ιστορία από δημοτικό σχολείο του Ηρακλείου.

Ένας μαθητής δημοτικού επιλέγει ένα «προκλητικό» κούρεμα το οποίο γίνεται αφορμή ευγενικής παρατήρησης από το δάσκαλο και από το διευθυντή του σχολείου. Την επόμενη ημέρα ο δάσκαλος μπαίνει σε μία τάξη όπου οι μαθητές του έχουν κάνει τα μαλλιά τους πιο «προκλητικά» για να υποστηρίξουν τον συμμαθητή τους. Ο δάσκαλος φεύγει κι επιστρέφει με διαφορετική εμφάνιση και μία κόκκινη περούκα. Όταν τα παιδιά σχολιάζουν την περίεργη εμφάνιση του, τους επαινεί για την αλληλεγγύη που έδειξαν στο συμμαθητή τους και τους εξηγεί το μάθημα που πήραν, ότι υπάρχουν κανόνες ευπρέπειας κι εμφάνισης που πρέπει να τηρούμε.

 

Παρά τις αδιαμφισβήτητα καλές προθέσεις του δασκάλου, αυτό το μάθημα δεν με βρίσκει σύμφωνη. Για την ακρίβεια, διαφωνώ με την ανάγκη για ένα τέτοιο μάθημα ευπρέπειας. Μπορεί να «παίζουμε» ακολουθώντας τέτοιους κανόνες καθημερινά για να μπορούμε να δουλεύουμε και να ανήκουμε σε κάποιο κοινωνικό σύστημα, αλλά αυτό δεν τους νομιμοποιεί. Κι έχω κι απορίες. Ποιος καθορίζει τα όρια της «ευπρέπειας» στην εμφάνιση και πόσο ξεκάθαρα είναι αυτά ; Ποιος δικαιούται να ρισκάρει να τραυματίσει μία ευαίσθητη παιδική ψυχή για κάτι τόσο ακίνδυνο όσο ένα κούρεμα ; Τι μήνυμα περνάει αυτό το μάθημα, για την ελευθερία και τις επιλογές που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος, ακόμα κι αν αυτές αφορούν τον ίδιο και μόνο τον ίδιο;

 

Θυμάμαι ένα συμβάν από τη δεκαετία του 80 : στην προσευχή του σχολείου εκπαιδευτικός ζήτησε από μία συμμαθήτρια μου, να βγει από τη σειρά. Η κοπέλα το έκανε, για να λάβει μία επίπληξη κι ένα χαστούκι μπροστά σε όλους (ακόμα δεν το πιστεύω), γιατί φορούσε λέει μεγάλα σκουλαρίκια στο σχολείο!

 

Πόσο περισσότερο ακατάλληλος για εκπαιδευτικός μπορεί να είναι κάποιος που φέρεται έτσι σε ένα έφηβο κορίτσι ; Και να που τριάντα χρόνια μετά τίθενται ακόμα παρόμοια θέματα με αφορμή « Το κούρεμα», ευτυχώς τουλάχιστον με ηρεμία και νηφαλιότητα.

Στο βίντεο κυριαρχεί η ευγένεια και η ηρεμία. Θετικό. Εξακολουθώ να διαφωνώ με αυτό που εκφράζει. Μου φέρνει στο νου κατ’ αντιστοιχία, την καθόλα καθωσπρέπει καθηγήτρια Νέων Ελληνικών στο Γυμνάσιο η οποία κάθε φορά που έλεγα κάτι διαφορετικό από εκείνο που ήθελε να ακούσει για το νόημα ενός ποιήματος με διόρθωνε λέγοντας ότι ο ποιητής δεν ήθελε να πει αυτό. Λες και ο ποιητής της είχε εκμυστηρευτεί προσωπικά το νόημα του ποιήματος για να το κατέχει μόνο εκείνη και κάποιοι άλλοι κακόμοιροι δημόσιοι αποστηθιστές. Και μετά αναρωτιόταν γιατί αν και καλή μαθήτρια δεν συμμετείχα αρκετά στο μάθημα. Μίσησα τη λογοτεχνία και την ποίηση. Στα μάτια μου ήταν κάτι στεγνό και άκαμπτο με αποφορά φορμόλης. Τα δε αρχαία κείμενα, εφιάλτης. Ευτυχώς, λίγα χρόνια αργότερα βρέθηκα στην τάξη μίας νεαρής Ελληνοκαναδέζας, της Mary E.. Μία γυναίκα με αγάπη και πάθος για τη δουλειά της, που άγγιξε ανεξίτηλα όσους είχαν την τύχη να βρεθούν εκεί. Εκείνη την άνοιξη βρεθήκαμε να κάνουμε μάθημα έξω στη φύση και να ερμηνεύουμε αγαπημένα ποιήματα και κείμενα. Η ίδια φρόντιζε να μας διοχετεύει με ερεθίσματα για να ξεκινήσουμε ξανά να σκεφτόμαστε. Από την αρχή. Μας αντιμετώπισε σαν ξεχωριστές προσωπικότητες. Μας έσπρωξε να απελευθερώσουμε τη φαντασία μας. Προσπάθησε και κατάφερε να φωτίσει την ατομικότητα μας, να της δώσει χώρο, υπόσταση και – αδιανόητο – αξία ! Μία από τις καλύτερες εργασίες μου στο μάθημα της, είχε θέμα τον Bugs Bunny ! Σε εκείνη την αίθουσα ξανα-αγάπησα το διάβασμα. Ανακάλυψα τον Κάφκα, τον Πόε, τον Τσώσερ, τον Μίλτον, τον Κητς, τον Μπάιρον, τον Φροστ, την Ντίκινσον, την Πλαθ, τον Σαίξπηρ, τον Τολστόι, τον Ντοστογιέφσκι, τον Μίλερ, τον Τζόις, τον Κίπλινγκ, τη Γουλφ, τη Σέλλεϋ, τον Ουίλιαμς, τον Γέιτς, τον Στάινμπεκ και πολλούς άλλους που είχα αποκηρύξει μετά βδελυγμίας. Ανακάλυψα έναν κόσμο ζωντανό και απέραντο που έκτοτε σώζει καθημερινά την ψυχή μου. Με αφορμή την αγαπημένη Mary E. που δεν θα ξεχάσω ποτέ, στράφηκα στους Έλληνες γητευτές της γλώσσας και τους ανακάλυψα ξανά, μόνη μου, και τους λάτρεψα και μοιράστηκα λίγο από τον ίδιο ουρανό μαζί τους.

 

Λίγο μεγαλύτερη, βρέθηκα σε μία μικρή πανεπιστημιούπολη με φοιτητές από όλες τις ηπείρους του κόσμου. Μία πόλη όπου μπορούσες να παρατηρήσεις ένα ευρύ φάσμα στην εμφανισιακή κλίμακα που ξεκινούσε από συντηρητική και έφτανε ως ακραία εκκεντρική. Πράσινα μαλλιά, μπλε μαλλιά, punks, Goths, χαρλεάδες, παιδιά με πολυάριθμα piercings και τους πιο ασυνήθιστους ενδυματολογικούς συνδυασμούς, ήταν όλα στην ημερήσια διάταξη. Κυκλοφορούσαν παντού χωρίς κανείς να τους κοιτάζει περίεργα. Οι καθηγητές φέρονταν το ίδιο ευγενικά και προσεκτικά σε όλους. Όσο πιο γνωστοί και καταξιωμένοι ήταν δε αυτοί οι καθηγητές, τόσο πιο ταπεινοί και ανοικτοί σε νέες ιδέες και απόψεις ήταν ! Μου έκανε εντύπωση ότι τα περισσότερα παιδιά με εκκεντρική εμφάνιση, ήταν καλλιεργημένα, έξυπνα και ευγενικά.

 

Μην το δείτε σαν προσπάθεια αγιοποίησης της εξεζητημένης εμφάνισης γιατί δεν είναι. Σαφώς υπήρχαν και άνθρωποι που ήθελαν απλά να τραβήξουν την προσοχή και δεν είχαν τον καλύτερο χαρακτήρα ή τις καλύτερες προθέσεις. Αυτό που είναι σημαντικό όμως, είναι ότι κανείς δεν έμενε στην εικόνα. Ούτε για τις κοπέλες με τις μαντήλες που έρχονταν στην τάξη και δεν έτρωγαν όλη μέρα όταν ήταν Ραμαζάνι. Οι συμπεριφορές καθορίζονταν με βάση τους χαρακτήρες και τις προσωπικότητες, όχι τις εμφανίσεις. Έξω από τα πανεπιστήμια, στις επιχειρήσεις, τα πράγματα ήταν λίγο διαφορετικά. Υπήρχαν εγχειρίδια κανόνων για την εμφάνιση στη δουλειά. Υπήρχαν όμως και στελέχη που το βράδυ ντύνονταν επιεικώς διαφορετικά και πέραν κάποιου μεμονωμένου σχολίου, κανείς δεν έδινε ιδιαίτερη σημασία. Η δική μου προϊστάμενη ήταν μία πανύψηλη ροκ θεά που είχε φύγει σε νεαρή ηλικία από το σπίτι της για να ξεφύγει από έναν καταπιεστικό πατέρα που της έλεγε συνεχώς πόσο άσχημη και άχρηστη είναι. Ήθελε να γίνει μοντέλο. Τα κατάφερε. Του έστελνε περιοδικά με τη φωτογραφία της από διάφορα μέρη του κόσμου. Κάποια στιγμή κουράστηκε και άλλαξε επαγγελματικό προσανατολισμό. Βρήκε δουλειά, για καλή μου τύχη, στην εταιρεία που πήγα να δουλέψω κι εγώ για να βγάζω ένα χαρτζιλίκι για τα φοιτητικά μου έξοδα. Επαγγελματικά ξεχώριζε από την εργατικότητα, την ευελιξία και την αποτελεσματικότητα της. Εμφανισιακά ξεχώριζε από το ύψος, το ιδιαίτερο στυλ, τα μακριά χρωματιστά νύχια. Είχε μία συλλογή από απίστευτους Goth κορσέδες που φορούσε καμία φορά όταν έβγαινε το βράδυ με τον σύντροφο της, προγραμματιστή νομίζω, με εμφάνιση μέλους συγκροτήματος χέβυ μέταλ. Ως άνθρωπος ξεχώριζε γιατί ήταν – και είναι – ένας από τους καλύτερους ανθρώπους που έχω γνωρίσει. Ελεύθερο πνεύμα με βαθιά αγάπη και σεβασμό για τους ανθρώπους και τη ζωή, έσπευδε να βοηθήσει όποιον είχε ανάγκη είτε τολμούσε να της το ζητήσει είτε όχι. Φύση καλλιτεχνική και ανήσυχη, αλτρουΐστρια, ακομπλεξάριστη, αισιόδοξη, αληθινή, κι όπως ανακάλυψα πρόσφατα, μάλλον αγέραστη. Τοποθετείστε την στη σημερινή Αθήνα και τολμήστε να φανταστείτε τις διαφορές στη ζωή της, στην καθημερινότητα της…

Επιστροφή στο «Κούρεμα». Το θέμα δεν είναι καν η εμφάνιση. Το θέμα είναι το δικαίωμα στην έκφραση της προσωπικότητας, των συναισθημάτων, της εαυτού εικόνας και αλήθειας, πάντα με σεβασμό στην ελευθερία και τα δικαιώματα των άλλων. Αυτό θα έπρεπε κατά την ταπεινή μου γνώμη, να είναι το μάθημα. Γιατί χωρίς αυτό το ελάχιστο δικαίωμα ελεύθερου αυτοπροσδιορισμού είναι σχεδόν αδύνατο να διαμορφώσεις παιδεία, αξίες, ιδανικά. Και τέλος πάντων, πώς να αποδεσμεύσεις πνευματική ενέργεια για τα σημαντικά όταν μαθαίνεις από τόσο μικρός να ασχολείσαι με ευπρεπείς τρίχες;

 

Χριστίνα Μπουγά

 

[iframe width=”560″ height=”315″ src=”//www.youtube.com/embed/5pPv2fAqcJA” frameborder=”0″ allowfullscreen ]
SHARE
RELATED POSTS
Της νωπής εποχής… Νίκος Βασιλειάδης
Το σύνδρομο ΓΑΠ, του Ηλία Καραβόλια
Υποκλίθηκε στο μεγαλείο του Ναδάλ ο Στέφανος Τσιτσιπάς

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.