Πρόσωπα - Αφιερώματα

Al Stewart, τοῦ Τάσου Γέροντα

Spread the love
  • 13
    Shares

 

 

Τάσος Γέροντας  

 

 

 

 

Al_Stewart_1.jpg

 

 

 

 

Εἶναι σκωτσέζος, γεννήθηκε τὸ 1945 στὴ Γλασκώβη. Πρὶν ἀκόμη ἐνηλικιωθεῖ, ἡ οἰκογένειά του μετακόμισε στὸ Bournemouth. Ἔπρεπε νὰ ἀνοίξω χάρτες γιὰ νὰ τὸ βρῶ, στὰ νότια τῆς Μεγάλης Βρετανίας, σχετικὰ κοντὰ στὸ Portsmouth καὶ στὸ Brighton.Ἡ ἐφηβεία τὸν βρῆκε ὅταν ξεκίνησε ἡ ἔξαρση τοῦ skiffle. Ὅταν ἄκουσε τὸν Lonnie Donegan ἀποφάσισε πὼς θέλει νὰ μάθει κιθάρα. Δάσκαλὸς του ἦταν ὁ Robert Fripp τῶν King Crimson. Μὲ τὸ ποὺ ἐγκαταστάθηκε ἡ οἰκογένεια στὸ Bournemouth, ἐντάχθηκε στὸ τοπικὸ συγκρότημα τῶν Trappers καὶ ἄρχισε ἀμέσως νὰ γράφει δικὰ του τραγούδια.

 

Ὄντας φανατικός θαυμαστὴς τῶν Beatles, ὄχι ἁπλῶς πῆγε σὲ συναυλία τους ἀλλά ἔπεισε τὸν John Lennon νὰ τὸν ἀκούσει νὰ παίζει κιθάρα στὰ παρασκήνια.’Ἀργότερα ἔφυγε ἀπὸ τοὺς Trappers καὶ πῆγε στοὺς Dave La Caz & the G Men ὅπου ἔπαιζε πλῆκτρα! (Ὄχι, τὰ μαθήματα κιθάρας δὲν πῆγαν χαμένα, ὅπως θὰ δοῦμε ἀργότερα). Μὲ τὸ συγκρότημα αὐτὸ ἄνοιξε συναυλία τῶν Rolling Stones τὸ 1963.

 

Αὐτὰ συνέβαιναν στὴ ζωὴ του καὶ στὸν χῶρο του ὅταν ἄκουσε τὸν Bob Dylan. Τὰ τραγούδια διαμαρτυρίας ποὺ ἐκεῖνος τραγουδοῦσε μίλησαν στὴν ψυχὴ του. Οἱ φόλκ μελωδίες ἀλλὰ καὶ οἱ πρῶτες “νότες” ρόκ ἐνορχήστρωσης ποὺ ἄρχισε νὰ καθιερώνει ὁ Dylan ὤθησαν τὸν νεαρὸ σκωτσέζο νὰ ἐπιδοθεῖ μὲ ζῆλο στὴ σύνθεση. Ὁ θρασὺς νεαρὸς ἔκοψε ἕνα δισκάκι, μὲ τὸ The times they are a-changin στὴν πρώτη πλευρὰ καὶ τὸ δικὸ του the sky will fall down στὴν πίσω. Προφανῶς πέρασε ἐντελῶς ἀπαρατήρητο.

 

Ἐκείνη τὴν ἐποχὴ στὸ Λονδῖνο εἶχαν μαζευτεῖ πολλὰ ὀνόματα ποὺ ἔπαιζαν φόλκ. Αὐτὸ λειτούργησε σὰν μαγνήτης στὸν Al καὶ πήγε κι αὐτὸς ἐκεῖ. Τὸν πρῶτο καιρὸ ἔπαιζε μὲ τοὺς Bert Jansch, Ralph McTell καὶ τὴν Sandy Denny. Ἕνας ἀμερικανὸς ποὺ ἐκεῖνο τὸν καιρὸ βρέθηκε στὸ Λονδῖνο τὸν ἔβγαλε μαζὶ του στὴν σκηνὴ. Ἤταν ὁ Paul Simon ποὺ μόλις εἶχε βγάλει τὸν πρῶτο του δίσκο. Αὐτὴ ἡ φιλία του μὲ τὸν Simon ἄνοιξε τὶς πόρτες γιὰ τὸν Al. Στὴν ἀρχὴ ὡς μουσικὸς τοῦ στούντιο (session musician, στὰ ἑλληνικὰ) καὶ ἀργότερα τὸ πρῶτο του συμβόλαιο μὲ τὴν Decca. Τὸ πρῶτο του single κυκλοφόρησε τὸ 1966 καὶ εἶχε στὴν πρώτη πλευρὰ τὴ σύνθεσή του The elf καὶ στὴν πίσω μιὰ διασκευὴ τοῦ τραγουδιοῦ τῶν Yardbirds Turn into Earth. Σύμπτωση; Ὁ μετέπειτα κιθαρίστας τῶν Yardbirds Jimmy Page ἔπαιζε κιθάρα στὴν ἠχογράφηση ἐκείνη.Ὁ δίσκος αὐτὸς δὲν εἶχε ἐμπορικὴ ἐπιτυχία, παρότι εἶχε τὸ πρῶτο ἴσως τραγούδι ποὺ ἐγράφη ἐμπνευσμένο ἀπὸ τὴν τριλογία τοῦ Τόλκιν “Ὁ ἄρχοντας τῶν δαχτυλιδιῶν”. Παρὰ τὴν ἀποτυχία, ὁ ἀπτόητος Al συνέχισε νὰ ἐμφανίζεται στὴν ἀνθούσα τότε μουσικὴ σκηνὴ τοῦ Λονδίνου. Ἡ ἐπιβράβευση ἦρθε μόλις ἕναν χρόνο ἀργότερα, ὅταν ἡ CBS τοῦ πρότεινε συμβόλαιο καὶ κυκλοφόρησε τὸν πρώτο του μεγάλο δίσκο, τὸ Bedsitter images. Ὁ δίσκος αὐτὸς ἦταν ἀποκαλυπτικὸς ὅσον ἀφορᾶ τὸ ταλέντο τοῦ Al Stewart στὴ σύνθεση καὶ τὸν στίχο. Ἦταν ὅμως ἀποτυχημένος ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐνορχήστρωση. Ἡ πολὺ γεμάτη καὶ πολὺ ἐκλεπτυσμένη ἐνορχήστρωση, μὲ πλήρη ὀρχήστρα στὰ περισσότερα κομμάτια, σκέπασε τὴ φωνὴ καὶ τὴ σύνθεση τοῦ καλλιτέχνη. Μόνη ἐξαίρεση τὸ Beleeka doodle day, ὅπου ἡ ἁπλὴ ἐνορχήστρωση ἀποκάλυψε τὸ ταλέντο καὶ οἱ μελαγχολικοὶ στίχοι τὸν εὐαίσθητο ἐσωτερικὸ κόσμο τοῦ καλλιτέχνη. Ὅμως ὁ δίσκος αὐτὸς ἦταν τὸ μεγάλο του ἄνοιγμα στὸ κοινὸ. Οἱ κριτικοὶ τὸν γνώρισαν. Ἄρχισαν νὰ τὸν μνημονεύουν. Σὲ μία ἐμφάνισή του τὸ 1968 ἀνέβηκε στὴ σκηνὴ ὁ παλιός του δάσκαλος Robert Fripp μαζὶ μὲ κάποιους τύπους ἀκόμα, οἱ ὁποῖοι λίγο καιρὸ ἀργότερα σχημάτισαν τοὺς King Crimson.

 

Τὸ 1969 κυκλοφόρησε ὁ δεύτερος δίσκος του, τὸ Love chronicles. Ριζοσπαστικός δίσκος γιά δύο κυρίως λόγους: μεγάλη διάρκεια τραγουδιῶν, μέ ἀποκορύφωμα τό ὁμώνυμο τραγούδι πού ἔπιανε ὅλη τή δεύτερη πλευρά (θυμίζω: βινύλια!) καί διαρκοῦσε 18 λεπτά ἀλλά καί ἐπειδή στούς ἐκλεπτυσμένους στίχους του χώρεσε ἐντελῶς φυσικά ἡ λέξη fucking, περιγράφοντας σύγκριση καί ὄχι τήν ἴδια τήν πράξη. Στά σημαντικά τοῦ δίσκου εἶναι ἡ συμμετοχή τῶν Fairport Convention. Ὁ ἑπόμενος δίσκος του, Zero she flies, τό 1970 ἦταν μιά συνέχεια τοῦ ὕφους τοῦ Love chronicles, τόσο συνθετικά ὅσο καί στιχουργικά. Τό ξεχωριστό τραγούδι Manuscript ἀποκάλυψε τή μελλοντική ἐνασχόληση τοῦ Al Stewart μέ ἱστορικά καί θαλασσινά θέματα. Πιστός στήν ἐμμονή του μέ τήν βρετανική φόλκ, εἶχε καλεσμένους στόν δίσκο δύο ἀπό τά μέλη τοῦ κλασικοῦ σκωτσέζικου συγκροτήματος (ἀλλά παντελῶς ἄγνωστου στήν Ἑλλάδα) Fotheringay. Ἡ κυκλοφορία τοῦ Orange τό 1972 ἦταν μία ἀπό τά ἴδια, συγκρινόμενο μέ τό Zero she flies. Στόν δίσκο αὐτό πρωτοεμφανίστηκε ὁ κιθαρίστας Tim Renwick, τοῦ ὁποίου ἡ κιθάρα θά κυριαρχοῦσε στά ἑπόμενα ἄλμπουμ.

 

Τό 1973 ὁ Al Stewart ἔκανε ἐντυπωσιακή ἐμφάνιση στή δισκογραφία μέ τό ἐπικό Past, present and future. Ἐδῶ πιά ἡ στροφή του σέ σχεδόν ἀμιγῶς ἱστορικά θέματα εἶναι περισσότερο ἀπό ἐμφανής. Ἐδῶ οἱ φωνητικές ἱκανότητές του φτάνουν σέ ἐπίπεδο τίς συνθετικές καί στιχουργικές. Παρότι τά τραγούδια εἶναι μεγάλης διάρκειας (λόγου χάριν τό κορυφαῖο Roads to Moscow διαρκεῖ ἀκριβῶς ὀκτώ λεπτά), κέρδισαν πολύ χρόνο στούς ραδιοφωνικούς σταθμούς τῶν ΗΠΑ καί στίς δύο πλευρές τους, κυρίως τό προαναφερθέν ἀλλά καί τό τελευταῖο τοῦ δίσκου, Nostradamus. Τά πλῆκτρα τοῦ Rick Wakeman πού πρωτοακούστηκαν στό Orange, ἐδῶ κάνουν αἰσθητή τήν παρουσία τους, πρίν τήν ὁριστική παύση τῆς συνεργασίας τους. Βλέπετε, τό 1974 πού κυκλοφόρησε τό Modern times ἔλειπε ὁ Rick, ὄχι ὅμως ἡ ἔμπνευση. Ὁ ἦχος ἔγινε πιό σύγχρονος. Ἡ ἐπιρροή τοῦ Lennon ἐμφανέστερη. Ἡ παραγωγή τοῦ Alan Parsons ἐντυπωσιακή. Τό τραγούδι Carol πού ἀνοίγει τόν δίσκο εἶναι ἕνα πραγματικό διαμάντι τῆς pop, ἐνῶ τό ἑπόμενο, τό Sirens of Titan, εἶναι ἐνορχηστρωμένη περίληψη τοῦ ὁμώνυμου βιβλίου τοῦ Kurt Vonnegut. Τό The dark and the rolling sea μᾶς θυμίζει τό ἄλλο ἀγαπημένο θέμα τοῦ Al, τή θάλασσα. Συνολικά ἕνας δίσκος ἄξιος συνεχιστής τοῦ Past, present and future.

Καί ἦρθε τό 1976. Ὁ Al Stewart τάραξε συθέμελα τή δισκογραφική σκηνή. Κυκλοφόρησε τό Year of the cat. Ἡ ὠριμότητα τῆς φωνῆς πού ἀπολαύσαμε στό Past, present and future καί ἡ πρόοδος στή σύνθεση τοῦ Modern times ἐδῶ φτάνουν στήν τελειότητα. Ἕνα μαγευτικό μεῖγμα ἀμερικάνικης καί εὐρωπαϊκής φόλκ καί πόπ ντύνουν τίς φανταστικές εἰκόνες πού περιγράφει μέ ἀπίστευτο λυρισμό ὅσον ἀφορᾶ τόν στίχο. Προσέξτε τήν μοναξιά πού ὑπονοεῖ στό Broadway Hotel! Ἀλλά ἀπολαύστε τή μαγεία τῆς σύνθεσης καί τῆς παραγωγῆς τοῦ Year of the cat! Ἀπολαύστε τήν ἀπίστευτα ὁμαλή μετάβαση ἀπό τό ἕνα ὄργανο στό ἄλλο στό διάστημα 3:05-4:29.

Νομίζω πώς δέν μπορῶ νά μιλήσω ἄλλο γιά τό κομψοτέχνημα αὐτό χωρίς νά καταφύγω σέ ἐπίθετα πού ἤ θά τό ὑποβαθμίζουν ἤ θά μοιάζουν ὑπερβολικά.

Ὁ πήχης εἶχε ἀνεβεῖ σέ δυσθεώρητα ὕψη. Ἡ πρόκληση δύσκολο νά ἀπαντηθεῖ. Τί βγάζεις μετά ἀπό ἕνα τέτοιο ἀριστούργημα; Μόλις ἕναν χρόνο μετά τό Year of the cat βγῆκε τό Time passages. Εἶναι ἕνας δίσκος ἐξίσου εὐαίσθητος καί περιεκτικός. Μέ τό ἔργο αὐτό ὁ Al κατοχυρώνει πιά τή θέση τοῦ κορυφαίου ἐκπροσώπου τῆς φολκλορικῆς πόπ σύνθεσης. Οἱ στίχοι ἔχουν ξεφύγει ἀπό τά πλαίσια τῆς στιχουργικῆς καί ἄνετα ἔντάσσονται στή λυρική ποίηση. Ἡ μουσική ντύνει ἀπολύτως ἁρμονικά καί προωθεῖ τίς ἐντυπώσεις πού δημιουργοῦν οἱ στίχοι. Καί ὅλο αὐτό τό κομψοτέχνημα τό ἀνέδειξε μέ ἐξαιρετική παραγωγή ὁ Alan Parsons. Ἀμέσως ξεχώρισαν τά τραγούδια-στολίδια Time passages, A man for all season καί Song on the radio, ἀλλά ἐμένα προσωπικά βαθειά μέσα μου ἔχει μείνει ἀπό τότε μέχρι σήμερα τό Almost Lucy. Καί κάτι ἄλλο προσωπικό: τό σόναρ πού ἀκούγεται στό τέλος τοῦ Life in dark water, ἐλαφρῶς πειραγμένο ἀπό μένα, χτυπᾶ στό τηλέφωνό μου γιά τά εἰσερχόμενα μηνύματα.
Μετά τήν κυκλοφορία τοῦ Time passages βγῆκε στούς δρόμους γιά ἕναν χρόνο. Οἱ συναυλίες του σ’ ὅλον τόν κόσμο συγκέντρωναν πλῆθος θεατῶν. Λάβετε ὑπόψη σας πώς τότε ἦταν σε ἔξαρση τό πάνκ καί ἡ ντίσκο καί συγκρίνετε πόσο διαφορετική μέ τά κυρίαρχα ρεύματα ἦταν ἡ μουσική τοῦ Al Stewart ἀλλά ταὐτόχρονα καί πόσο δημοφιλής.
«Δύσκολο νά συναντήσει κανείς ἄτομο τόσο προσηλωμένο στόν ἀρχοντικό λυρισμό τῆς προκλασικῆς φόρμας καί στή γνήσια λυρική μελωδία. Καί δύσκολο νά ὑπάρξει τόσο ὑπεύθυνη, τόσο αἰσθησιακή καί τόσο γοητευτική μεταφορά τους στίς πεζές ἐκφραστικές ἀπαιτήσεις τοῦ σήμερα. Ὄχι ὅμως γιά τόν Stewart. Αὐτός διάλεξε γιά τόν ἑαυτό του τή ρομαντική διέξοδο τῆς φιλοσοφίας, τῆς περισυλλογῆς. Μπορεῖ νά μήν τόν βοηθοῦν νά βρεῖ ἀπαντήσεις, ὅμως σίγουρα τοῦ ἐξασφαλίζουν τή μοναδικότητα.» Ἀργύρης Ζῆλος 1978. Τά λέει ὅλα!

Μέ τό πού μπῆκε ἡ δεκαετία τοῦ 80, λές καί κάτι ἔσπασε. Χάθηκε ἡ ἔμπνευση. Ὁ ἑπόμενος δίσκος, μέ τόν ἀμφίσημο τίτλο 24 P Carrots εἶχε κάποια κομμάτια πού θύμιζαν τό παρελθόν (ὅπως γιά παράδειγμα τό Midnight rocks) ἀλλά δέν μποροῦσαν νά συγκριθοῦν μέ τά προγενέστερα. Τό 1981 κυκλοφόρησε ἕνας ἰδιόρρυθμος διπλός δίσκος μέ τίτλο Indian Summer, στόν ὁποῖο οἱ τρεῖς ἀπό τίς τέσσερις πλευρές του περιεῖχαν Live ἐκτελέσεις προηγούμενων τραγουδιῶν του καί ἡ τέταρτη νέες συνθέσεις. Ρηχός δίσκος, ἐμπορική ἀποτυχία. Ἀποτέλεσμα; Ἡ δισκογραφική ἑταιρεία δέν τοῦ ἀνανέωσε τό συμβόλαιο. Ἀπτόητος ὁ Al συνέχισε νά βγάζει δίσκους, πιό ἀραιά πιά, μέ σαφῶς μειωμένη τήν ἔμπνευση, τόσο στιχουργικά ὅσο συνθετικά. Ἐπιγραμματικά θά τούς ἀναφέρω.

· 1984 τό ἔντονα πολιτικοποιημένο Russians and Americans.

· 1988 Last days of the century μέ ἀδιάφορα πόπ τραγούδια

· 1993 Famous last words ἀφιερωμένο στόν παλιό του συνεργάτη Peter Wood, μέ τόν ὁποῖο ἐκτός ὅλων τῶν ἄλλων εἶχε γράψει τούς στίχους τοῦ Year of the cat καί ὁ ὁποῖος πέθανε ἐκείνη τή χρονιά. Τό μόνο ἀξιόλογο στόν δίσκο αὐτό εἶναι ἕνα ἀπόσπασμα ἀπό τό The trespasser ὅπου δύο καί τρεῖς κιθάρες δένουν πολύ ἁρμονικά.

· 1995 Between the wars ὅπου, ὅπως λέει καί ὁ τίτλος, ἐπιστρέφει στά ἀγαπημένα του ἱστορικά θέματα καί συγκεκριμένα τῆς περιόδου μεταξύ τῶν δύο παγκοσμίων πολέμων.

· 2000 Down in the cellar. Ἐδῶ ἀποκαλύπτεται ἡ νέα ἀγάπη τοῦ Al, τά κρασιά. Ὅπως ὁ ἴδιος εἶχε παραδεχτεῖ σέ μία συνέντευξη, τά προηγούμενα χρόνια κέρδιζε περισσότερα χρήματα ἀπό ὅσο ἤξερε νά ξοδεύει. Ἔτσι ἀποφάσισε νά ἀσχοληθεῖ μέ ἐπενδύσεις στήν ἀγορά παλιῶν, ἐκλεκτῶν καί ἀκριβῶν κρασιῶν.

· 2005 A beach full of shells ὅπου κινεῖται ἀνάμεσα στήν Ἀγγλία τοῦ 1915 μέχρι τήν σκηνή τοῦ rock’n’roll τῆς δεκαετίας τοῦ 50.

· 2008 Sparks of ancient light ὅπου πάλι ἐπιστρέφει στά ἱστορικά θέματα (μεταξύ ἄλλων ὑπάρχουν ὁ 25ος πρόεδρος ταῶν ΗΠΑ William McKinley, ὁ Λόρδος Salisbury, ὁ θαλασσοπόρος Hanno τῆς Καρθαγένης).

Στά ἐνδιάμεσα διαστήματα κυκλοφόρησε διάφορες συλλογές μέ ζωντανές ἠχογραφήσεις, μέ unplugged ἠχογραφήσεις, μέ συμμετοχές ἄλλων καλλιτεχνῶν. Σέ κάθε περίπτωση, ὅλες αὐτές οἱ κυκλοφορίες ἀπευθύνονταν πιά μόνο στούς πολύ φανατικούς φίλους τοῦ Al Stewart. Ἔτσι μόνον αὐτοί εἶδαν τό ἀπίστευτο ταλέντο τῆς δεκαετίας τοῦ 70 νά ἐξαφανίζεται καί νά ἐξαντλεῖται σέ μέτρια ἕως ἀδιάφορα ἔργα.

 

  • 13
    Shares
SHARE
RELATED POSTS
Xristos Magoutas
Είναι σήμερα κάποια επέτειος για τον Robin Williams;, του Χρήστου Μαγγούτα
Σταύρος Κουγιουμτζής: σαν σήμερα, του Αλέξανδρου Μπέμπη
Δικαιούχος: Περιφερειάρχης Ν.Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος, ΚΛΠ, του Γιώργου Σαράφογλου
1 Comment
  • Χαρα α.
    3 Σεπτεμβρίου 2015 at 06:59

    Μου το εχει στείλει φίλος με αγαπη και το μοιράζομαι μαζι σας με την ευκαιρια του αρθρου.
    http://youtu.be/YCcelg7QGaU
    Ευχαριστουμε, Γεροντα.

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.