Ο Ηλίας Καραβόλιας είναι Οικονομολόγος με ειδίκευση Γενικής Θεωρίας και Οικονομικής Πολιτικής. Κατέχει Master of Arts από το European Institute of Philosophical Anthropology.
«Αυτός ο κόσμος δεν είναι πια για μένα»
——————-
Το τραγικό συμβάν με τα δύο κορίτσια να πέφτουν στο κενό τρομάζει. Αλλά μάλλον όχι όλους. Άκουσα σήμερα να λέγεται , από ενήλικους, ως πιονιέροι της δήθεν ευημερίας : «δεν αντέχουν πλέον, μόδα η κατάθλιψη έγινε ενώ είναι τεμπέλικη γενιά, του κινητού – όλα έτοιμα τα θέλουν χωρίς να κοπιάζουν».
Και φυσικά μερικοί από εμάς θα «ξεχάσουμε» σύντομα ότι ήταν δύο μαζί, ενωμένα χέρι-χέρι, τα κορίτσια που έπεσαν στο κενό ( η μία δίνει μάχη για τη ζωή της)
«Μπαμπά και μαμά, τρία χρόνια τώρα είμαι σε κατάσταση κατάθλιψης. Και μπορεί αυτός ο κόσμος να έχει τα ωραία του, αλλά ίσως ένας άλλος κόσμος να είναι καλύτερος»
Αυτό το κορίτσι δηλώνει την κατάθλιψη – την προσδιόρισε χρονικά και δεν το έκανε τυχαία αυτό. Και αυτή η κατάθλιψη – να το σημειώσουμε – μάλλον δεν θα είχε φυσικά μόνο ως βάση της τον αγχώδη δεσμό με την επιτυχία.
Το κορίτσι αυτό την δηλώνει όμως χωρίς να οικτίρει την δομή του στόχου που την σκότωσε ψυχικά, την «επιταγή επιτυχίας» που την έσπασε, την έλιωσε.
Γιατί ήταν αυτή ακριβώς η κοινωνική σύμβαση, η συστημική επιταγή, η δομή της επιτυχίας που την σκότωσε : και εμείς όλοι είμαστε αυτοί που συντηρούμε αυτή την δομή, που ανυψώνουμε τον πήχη της επιτυχίας για τα παιδιά μας όλο και πιο ψηλά, συναινώντας σε ένα σύστημα βίαιης συμπλοκής μεταξύ «θέλω και μπορώ».
Και τα εξαπατούμε με το «δεν υπάρχει δεν μπορώ, υπάρχει δεν θέλω»
Αποτύχαμε να τους αφήσουμε να ζήσουν χωρίς την βία της εξαναγκαστικής βούλησης.
Αποτύχαμε να δώσουμε στη νέα γενιά όχι έναν εύκολο κόσμο, αλλά μια χαραμάδα θετικής προοπτικής για τις αληθινές τους επιθυμίες και όχι καταναγκασμούς συστήματος για αλλότριους από αυτά στόχους.
Αφήνουμε τα παιδιά μας να ρωτούν στην ΑΙ εφαρμογή στα κινητά, για τα υπαρξιακά τους άγχη : τι να κάνουν και τι είναι το σωστό.
Δεν ακούμε τι θέλουν και τους λέμε με σιωπή αλλά «βίαια» ( σπίτι, σχολείο, φροντιστήρια, κράτος, social media, διαφημίσεις) τι «πρέπει» να κάνουν ώστε να «πετύχουν» οπωσδήποτε.
Και όσα παιδιά αντιληφθούν νωρίς τον διαχωρισμό «πλουτίζω χωρίς κόπο» και επιβιώνω με μόχθο, σπάνε : διχάζονται ως υποκείμενα.
Ο φόβος της αποτυχίας που καλλιεργείται από την παιδική ηλικία είναι η βιοπολιτική του συστήματος : «δεν παίρνεις χαρτί, δεν σε σφραγίζει το κράτος και το σύστημα, άρα θα αποσυρθείς, θα αποτύχεις, δεν θα επιβιώσεις στο δύσκολο δυστοπικό αύριο »
Δεν είναι όλοι οι νέοι ανέμελοι στα smartphones και στo Instagram, να γράφουν και να χάνονται στο αδιέξοδο του κενού στα social, μέσα σε ένα ατελείωτο infotainment.
Υπάρχουν οι υπερευαίσθητες ψυχές, κεραίες άλλης συχνότητας, που όσο θέαμα άλλης ζωής βλέπουν στην οθόνη, τόσο περισσότερο μελαγχολούν και διχάζονται.
Και η κατάθλιψη αυτή – μέσα από τα smartphones – είναι που κάνει τα βιβλία και τα διαγωνίσματα στα φροντιστήρια και στα σχολεία, μια «κοινωνική σύμβαση» : έναν διαρκή θάνατο ατελείωτων εξετάσεων και ψυχαναγκασμών στη ζωή.
Η «άλλη» κατάθλιψη όμως, το ψυχοπαθολογικό φαινόμενο που κουβαλάνε μεστά τους πολλοί, αρχίζει να αναδεικνύεται τη στιγμή που εγκαθίσταται το πειθαρχικό μοντέλο της διαχείρισης των συμπεριφορών, οι κανόνες της αυθεντίας και της συμμόρφωσης στις απαγορεύσεις και τα πρέπει : σε ό,τι δηλαδή ορίζει το πεπρωμένο των τάξεων.
Και ο Ehrenberg το λέει καλύτερα ( στο βιβλίο «Η κούραση να είσαι ο εαυτός σου») αφού το τοποθετεί ως γεγονός «μπροστά στη νέα επιταγή της ατομικής πρωτοβουλίας και της αυτοπραγμάτωσης»
Συνέπεια αυτής της νέας κανονικότητας που φορτώνει τις ζωές όλων – όχι μόνο των νέων – είναι η ακέραιη ευθύνη (που μας μεταβίβασε το σύστημα ) για τη ζωή μας : ευθύνη που εδράζεται μόνο μέσα μας .
Ε λοιπόν, αυτός είναι ο νεοφιλελευθερισμός. Η ευθύνη για σένα μέσα σου. Και αυτό το 17χρονο κορίτσι, με την φίλη της ασπίδα μέχρι τέλους, δεν άντεξε να είναι «ελεύθερο να υπακούει».
Ο νέος τρόπος ζωής συνιστά μια ασθένεια της ευθύνης, στην οποία κυριαρχεί το συναίσθημα της ανεπάρκειας : ειδικά όταν στο κινητό βλέπεις την χλιδάτη ζωή του influencer.
Γράφει ο Ehrenberg : « Ο καταθλιπτικός αισθάνεται ότι δεν είναι στο ύψος των περιστάσεων, τον κουράζει να πρέπει να γίνει ο εαυτός του»
Προσθέτω εγώ απλά ότι τον κουράζει πλέον να βλέπει τους άλλους να πετυχαίνουν όταν αυτός προσπαθεί να γίνει «ο εαυτός του ως άλλος»
Δεν ξέρουμε να θέσουμε το ζήτημα των ορίων στη νέα γενιά επειδή ο κόσμος τρέχει παρανοϊκά και απλά νομίζουμε ότι τους εξασφαλίζουμε μέλλον με σπουδές και ακίνητα ή περιουσίες.
Σταματήσαμε να τους δείχνουμε την συνθήκη ισορροπίας ανάμεσα στο επιτρεπτό και το απαγορευμένο, το δυνατό και το αδύνατο, το κανονικό και το παθολογικό.
Και η εσωτερικότητα τους διαμορφώνεται πάνω στη δύσκολη αυτή ισορροπία ανάμεσα στην ενοχή, την ευθύνη και την ψυχική παθολογία της κατάθλιψης.
Τα «σκοτώνουμε» από νωρίς τα παιδιά μας. Χωρίς αισθητική, χωρίς πολιτισμό, τέχνη, βιβλία, αληθινή εγγύτητα και επικοινωνία.
Τα «κουβαλάμε» απλά μαζί μας, στο παρανοϊκό σύστημα που υπηρετούμε ως γρανάζια, και που τα ρίχνουμε βαθιά μέσα του…