Ο Ηλίας Καραβόλιας είναι Οικονομολόγος με ειδίκευση Γενικής Θεωρίας και Οικονομικής Πολιτικής. Κατέχει Master of Arts από το European Institute of Philosophical Anthropology.
Η επιτυχία του κάθε ανθρώπου, που δημοσιολογεί, είναι όταν η πραγματικότητα, του πάρει ένα μεγάλο μέρος της φαντασίας του. Και ο σημερινός πρωθυπουργός – και αρκετοί δίπλα του – κάνουν πολλούς να το νιώθουν αυτό.
Η χώρα έχει μεγάλο μέρος του πληθυσμού να περνάει καλά, πλέον όμως ξέρουν ότι όλο το σκηνικό έχει κάτι σαν εύθραυστο έδαφος από κάτω, μια κατάσταση που δεν απέχει από την μαγική εικόνα.
Περνάμε καλά, χρεωμένοι όμως και ως νοικοκυριά και ως χώρα. Μόνο που τα λίγα μη χρεωμένα, βιώσιμων εισοδημάτων και περιουσίας νοικοκυριά, δεν θέλουν να βλέπουν τους διπλανούς τους ως ευρισκόμενους σε άλλη κατάσταση («αφού ξοδεύουν, έχουν» είναι η νοοτροπία μερικών για τους άλλους – και αυτό είναι φυσικά η αιτία χρόνιας μυωπίας στην κοινωνία)
Πριν πιάσουμε όμως τους μεγάλους αριθμούς ας δούμε κάτι : αρχίσαμε να μετράμε τα ψιλά ξανά όταν πληρώνουμε – είτε έχουμε είτε όχι εισοδήματα – αφού η ακρίβεια εγκαταστάθηκε βίαια και δεν φεύγει : δείτε πόσο εύκολα φεύγουν τα λεφτά στον καφέ, στο εστιατόριο, στο πρατήριο, στο super market.
Το ότι περνάει από το μυαλό μας η ιδέα πως «δεν φταίει η κυβέρνηση» για όλο αυτό, δεν σημαίνει ότι δεν αναρωτιόμαστε «μα γιατί δεν κάνει τίποτα».
Ας αφήσουμε όμως την καθημερινότητα, η οποία θα «καταλήξει» φυσικά στην κάλπη (μαζί με τα υπόλοιπα που παράγει η πραγματικότητα της στριμωγμένης κυβέρνησης)
Έχουμε μια μακροοικονομία «οριακά ασθενή» και επειδή τη ντύσαμε με φρεγάτες και rafale, υπερπλεονάσματα και επιδόματα, μας την λανσάρουν ως «ισχυρή». Τα πλεονάσματα όμως δεν είναι δικαίωση της οικονομικής πολιτικής και νοικοκυρέματος, ούτε υπεραπόδοση της οικονομίας μας.
Να σοβαρευτούμε, διότι κάποιοι φάγαμε παντελόνια στα θρανία και χτυπάμε αυχενικό ( μέχρι σήμερα) στην μελέτη και ερμηνεία της δημοσιονομικής πολιτικής. Και φυσικά δεν δημοσιεύουμε απλά αντιγράφοντας θεωρίες και αξιώματα από τα βιβλία, σημειώστε το.
Η κυβέρνηση – όπως και όλες οι κυβερνήσεις πλέον του ευρώ – έχει έναν «κρυφό συνεργάτη» : τον πληθωρισμό. Και ο εγκυρότερος και πιο έμπειρος αναλυτής του κρατικού προυπολογισμού δεκατίες τώρα, ο Κ. Καλλίτσης της συντηρητικής και σοβαρής Καθημερινής, γράφει (26/4):
«Τα μεγαλύτερα πλεονάσματα δεν προκύπτουν από μεγαλύτερη μεγέθυνση της οικονομίας. Το 2024, μάλιστα, ήταν μεγαλύτερα από τον κυβερνητικό στόχο κατά 6,4 δισ. ευρώ, παρότι το ΑΕΠ αυξήθηκε πολύ λιγότερο από όσο προβλεπόταν – μόνο 2,1% αντί για 2,9%. Πέρυσι, πάλι, ενώ το ΑΕΠ αυξήθηκε όσο προβλεπόταν (2,1%), τα δημοσιονομικά πλεονάσματα έφτασαν στα 12,1 δισ. έναντι στόχου 9,5 δισ. Αρα, τα επιπλέον πλεονάσματα προκύπτουν από άλλες πηγές. Από περικοπές δημοσίων δαπανών και από μία υπεραπόδοση: φορολογικών εσόδων»
Ελάτε όμως να δούμε – λέω εγώ – όχι απλά τι σημαίνει περικοπές δαπανών( σημ : εξήγησα σε προηγούμενο σημείωμα πως παρκάρει λεφτά ως υποχρέωση για το μέλλον η κυβέρνηση : το Γενικό Λογιστήριο βάζει διάφορα «μαξιλαράκια» σε κατηγορίες δαπανών που, αν χρειαστεί, μπορούν να αφαιρούνται).
Αλλά ας δούμε και κάτι άλλο που ο Κ. Καλλίτσης το αναλύει σήμερα διεξοδικά, εγώ το συμπυκνώνω και δεν χωράει αμφισβήτηση από αριθμητική ανάλυση (ας ψάξει όποιος θέλει, αρκεί να ξέρει πως ψάχνουμε, την ΈΛΣΤΑΤ και το Γενικό Λογιστήριο ) : τα φορολογικά έσοδα μόνο εν μέρει αυξάνονται λόγω της πάταξης της φοροδιαφυγής.
Κατά το μεγάλο, πολύ μεγάλο μέρος τους, αυξάνονται λόγω της «μαγικής» επίδρασης του πληθωρισμού : αυτός αυξάνει ονομαστικά το ΑΕΠ, με συνέπεια το χρέος να μειώνεται ως ποσοστό του, «και το χρέος αυξήθηκε σε απόλυτα νούμερα στα 360 δισ. από 332 δισ. το 2019, ενώ ο πληθωρισμός αυξάνει και τα έσοδα από ΦΠΑ» ( όποιος δεν καταλαβαίνει πώς γίνεται αυτό, έλειπε στα μαθήματα με τα κλάσματα στο σχολείο, ή θέλει να πιστέψουμε ότι δεν το καταλαβαίνει)
Και για να μιλήσουμε ως μακροοικονομικοί αναλυτές – σε όποιον δεν αρέσει λυπάμαι – δεν γίνεται να κρύβουμε την «συμβολική αναπαράσταση» της οικονομίας, δηλαδή αυτό που η χρυσόσκονη της κατανάλωσης και του τουρισμού στη χώρα πάντα καλύπτει, αλλά αργά ή γρήγορα το χαλάκι σηκώνεται – ειδικά όταν μια κυβέρνηση σε καιρό «ονομαστικής» ανάπτυξης, αρνείται να δώσει πραγματικό χρήμα και κοινοτικούς πόρους στους χιλιάδες μικρομεσαίους αλλά έχει διασπαθίσει πολλά δις σε ημέτερους και λίγους (αναθέσεις και Ταμείο Ανάκαμψης
Γράφει ο Κ. Καλλίτσης :
«Με το παράγωγο αποτέλεμα των υπερπλεονασμάτων, βγαίνει κάτι προς διανομή – στοχευμένα, προς άγραν ψήφων. Το πώς διανέμεται είναι ένα θέμα, αλλά το αληθινά θεμελιώδες είναι άλλο: περικόπτονται δαπάνες και υπεραντλούνται φόροι»
Και προσθέτω εγώ : πάνω από 60% αυτών όχι λόγω πάταξης φοροδιαφυγής αλλά λόγω πληθωριστικών τζίρων που αυξάνουν κέρδη πολύ μεγάλων εταιριών και όχι μικρομεσαίων.
Και ας πάμε στο τελικό συμπέρασμα που αφορά το άμεσο μέλλον ( ειδικά αν ξεκινήσει διεθνής ύφεση ) :
«Στην Ελλάδα οι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης μένουν λίγα δέκατα πάνω από τις ανεπτυγμένες χώρες και λίγες μονάδες κάτω από οικονομίες στη γειτονιά μας. Και αυτή η αθέατη ένδεια («βιώσιμης δυναμικής» λέω εγώ) αναπαράγεται διευρυμένα σε τμήματα της κοινωνίας, για να έρθει η «φιλάνθρωπος κυβέρνηση» να ελεήσει τα θύματα της πολιτικής της. Ένας αρχικά ενάρετος κύκλος παραγωγής υπερπλεονασμάτων, για να πεισθούν οι αγορές ότι η υπερχρεωμένη χώρα είναι φερέγγυα και να βγούμε από τα μνημόνια, έχει δηλαδή μετατραπεί σε φαύλο κύκλο»
Θα το ξαναγράψω, όχι σαν Κ. Καλλίτση της Καθημερινής, αλλά απλά ως ένας μακροοικονομολόγος που αρνείται να ξεγελιέται : Η ελληνική οικονομία σήμερα δεν είναι βιώσιμη επειδή «περνάμε καλά» οι περισσότεροι. Οι ρυθμίσεις ιδιωτικών χρεών είναι σε ιστορικό υψηλό όλων των εποχών, και οι προβλέψεις της ίδιας της κυβέρνησης για αύξηση αληθινών επενδύσεων είναι εντελώς οριακές ( και δεν μιλάμε για αγορές σπιτιών με golden visa ή εξαγορές υφιστάμενων ελληνικών εταιρειών)
Και το βασικότερο – τώρα που τελείωσε το Ταμείο Ανάκαμψης που μοιράστηκε σε μια χούφτα κολλητών που τους ξέρει η πιάτσα – ξεκινάμε να πληρώνουμε από φέτος 56 δις τα επόμενα 6 χρόνια, η δυσκολότερη περίοδος της μακροχρόνιας ρύθμισης χρέους, παρά τις σωστές ( εν μέρει) πρόωρες αποπληρωμές που κάναμε πέρυσι. Αυτό είναι που έρχεται, συν φυσικά ότι μας «φέρει» ο καιρός, δηλαδή ο Τραμπ και η σχιζοπολιτική του στα γεωοικονομικά…
ΥΓ Ο νέος ευρωπαϊκός δημοσιονομικός κανόνας λέει ότι τις χρονιές που η οικονομία σου αποδίδει, όχι με δικά σου μέτρα, αποδίδει από την ανάπτυξη. Αποδίδει από «διάφορους λόγους».
Εκεί, ένα κομμάτι που είναι από δικές σου ενεργητικές πολιτικές, ξόδεψε το. Τα υπόλοιπα, τα οποία είναι η «κυκλική επίδοση» της οικονομίας θα λέγαμε, πρέπει να πηγαίνουν στην εξυπηρέτηση του χρέους για να αποκλιμακώνεται»
Είναι πρόσφατη δήλωση του υπουργού οικονομικών. Αλλά δεν μας εξηγεί τι εστί ακριβώς «με διάφορους τρόπους ανάπτυξη» και τι «κυκλική απόδοση της Εοικονομίας» ώστε να κατανοήσει ο κόσμος το «πως» παράγεται το υπερβάλλον τελικά ( μιλάω για τον απλό πολίτη που ίσως άκουσε τον υπουργό στον κο Πορτοσάλτε, και όχι σε κάποιο οικονομολόγο δημοσιογράφο που ίσως να να τον ρωτούσε για το νόημα των βαρύγδουπων εννοιών )….