Βιβλίο

Ἕλενα Χουσνῆ «Καταραμένες πολιτεῖες», τοῦ Τάσου Γέροντα

Εἶχα τήν χαρά νά διαβάσω τό νέο βιβλίο τῆς Ἕλενας Χουσνῆ πρίν ἀκόμα τυπωθεῖ. Ἄρα λοιπόν δέν ἔχω σχόλια για τήν ποιότητα τῆς ἐκτύπωσης, τού χαρτιοῦ, τοῦ ἐξωφύλλου. Ἔχω ὅμως μέσα μου πολύ βαθειά ἐντυπωμένο τό βιβλίο. Στή συνέχεια θά φανεῖ τό γιατί.

Ἡ ἱστορία διαδραματίζεται στή Σάμο σέ δύο χρόνους. Παρότι δέν εἶναι ἐπακριβῶς προσδιορισμένοι, τοποθετοῦνται ἡ πρώτη μεταπολεμικά, τήν δεκαετία τοῦ 50 καί ἡ δεύτερη κατά τήν τελευταία πενταετία. Ἡ πρώτη ἱστορία, ἡ παλιά, καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος τοῦ βιβλίου καί συμβαίνει στό Λεπροκομεῖο τῆς Σάμου. Ἡ δεύτερη γίνεται πάλι στή Σάμο, μέ πρωταγωνιστές δύο ἀντίπαλους στό δημοτικό συμβούλιο σχετικά μέ τήν τύχη τοῦ ἐρειπωμένου πιά κτηρίου τοῦ Λεπροκομείου.

Στήν πρώτη ἱστορία εἶναι πολλοί οἱ ἥρωες, λεπροί καί μή, ἔγκλειστοι καί μή (χωρίς κατ’ ἀνάγκην νά ταὐτίζονται ἀντιστοίχως). Ὅμως ἄλλος εἶναι ὁ πρωταγωνιστής. Εἶναι ἡ συγκλονιστική ἱστορία ἀγάπης τῆς Εὐτυχίας καί τοῦ Γιώργη, ἡ ὁποία ξεκίνησε «ἔξω» καί συνεχίστηκε «μέσα». Γύρω ἀπό αὐτήν τήν ἱστορία καί τό παιδί πού γεννήθηκε, ἡ Χουσνῆ μᾶς παραδίδει μιά ἐξαιρετικά σφιχτή ἱστορία τοῦ κόσμου «μέσα». Ἑνός κόσμου παρόμοιου μέ τόν «ἔξω», στόν ὁποῖο ὅμως ὁ ἐγκλεισμός καί ἡ ἀπομόνωση ὁδηγοῦν σέ διόγκωση τῶν διαφορῶν. Ὑπάρχει ὁ φιλότιμος γιατρός μέ τήν καλή νοσοκόμα, ὁ κακός ἐπιστάτης μέ τόν καλό ἔγκλειστο πού παλεύει γιά τήν κατά τό δυνατόν ἄνετη ζωή τῶν μέσα. Ὑπάρχουν καί οἱ «ἔξω». Ὁ τρόπος πού οἱ «ἔξω», οἱ ὑγιεῖς, βλέπουν τούς λεπρούς εἶναι ὁ πρωταγωνιστής τῆς ἱστορίας. Ἡ ἀπομόνωση, τό ὅριο, ἡ ἀπόρριψη ἀκόμα καί τῶν ἄμεσων συγγενῶν, ὅλα αὐτά παρουσιάζονται μέ τρόπο πού σοκάρει.

Ὑπάρχει ἕνα ὅριο, ἕνα ρέμα, πού χωρίζει τούς «ἔξω» ἀπό τούς «μέσα». Αὐτό τό ρέμα, πού εἶναι εὔκολο νά τό διαβεῖ κάποιος ἀλλά κανείς δέν τολμᾷ, χωρίζει τούς ζωντανούς ἀπό τούς νεκροζώντανους. Ὅταν διαπιστωνόταν ὅτι κάποιος εἶναι λεπρός, ἀμέσως γινόταν ἀπόβλητος. Καί ἡ μόλυνσή του «μεταδιδόταν» στήν οἰκογένειά του. Κι ὅταν ἀργότερα βρέθηκαν φάρμακα και θεραπεύονταν, πάλι ἡ κοινωνία ἀποβλητους τούς θεωροῦσε, δέν γίνονταν πουθενά δεκτοί. Γι’ αὐτό κι ὅταν κάποιος λεπρός πέθαινε, τό γλεντούσαν κι ἔλεγαν «γλίτωσε». Τό τρομερό ὅμως ἦταν τά «ὀρφανά μέ γονεῖς». Ὅταν λεπροί γεννοῦσαν ὑγιῆ παιδιά, τούς τά ἔπαιρναν καί τά ἔδιναν «ἔξω» νά τά μεγαλώσουν «ὑγιεῖς». Φανταστεῖτε τήν ὀδύνη τῶν γονιῶν!

Μιά ἄλλη σκηνή πού συγκλονίζει εἶναι τά βασανιστήρια τῆς μάνας τῆς Εὐτυχίας στήν Εὐτυχία ἐπειδή δέν μπορεῖ νά δεχτεῖ τήν ἀγάπη τῆς κόρης της πρός κάποιον «κατώτερό της». Ἀδίστακτη μάνα θά σκότωνε τήν κόρη της μέ τήν εὐλογία τοῦ τοπικοῦ ἱερέα, μέσα σέ προσευχές!

Ἔχει κι ἄλλες, ἀλλά δέν ἔχει νόημα νά γράψω ἐδῶ ὅλη τήν ἱστορία.

Στήν δεύτερη ἱστορία συγκρούονται ὁ τοπικός ἀντιδήμαρχος μέ ἕναν μηχανικό γιά τό μέλλον τοῦ ἐρειπωμένου πιά λεπροκομείου. Ὁ ἀντιδήμαρχος ἐπιδιώκει νά τό μετατρέψει σέ τουριστικό κατάλυμα, κίνηση πού θά τοῦ ἀποφέρει ὑπόγεια ἔσοδα καί θά τοῦ αὐξήσει τήν δημοτικότητα. Ἀντίθετα, ὁ μηχανικός θέλει νά ἀναδειχθεῖ ἡ ἱστορία τοῦ κτηρίου καί νά τονιστεῖ ἡ ἀπομόνωση τῶν ἐγκλείστων. Εἶναι ἡ σύγκρουση τοῦ κέρδους μέ τή μνήμη. Καί ἔχει ἀπρόσμενη ἐξέλιξη!

Τό βιβλίο καταλαμβάνει περίπου 380 σελίδες. Οἱ τελευταῖες τριάντα εἶναι διηγήσεις ἀνθρώπων πού ἔζησαν ἀπό κοντά τή λειτουργία τοῦ συγκεκριμένου Λεπροκομείου. Εἶναι ἱστορίες πού εἶπαν στή συγγραφέα πρώην ἀσθενεῖς καί μή. Εἶναι, ὅπως ἡ ἴδια μοῦ εἶπε, μιά ἐμπειρία συγκλονιστική, ἐμπειρία ζωῆς.

Μέ τό πού τελείωσα τό βιβλίο κάθισα καί ἔγραψα τίς πρῶτες σκέψεις, τά πρῶτα συναισθήματα πού σχηματίστηκαν μέσα μου. Τα μεταφέρω αὐτούσια.

Δέν εἶναι μυθιστόρημα. Μοιάζει, ἀλλά δέν εἶναι. Εἶναι πολλά ἄλλα, ὅμως δέν εἶναι μυθιστόρημα. Ἡ ἴδια ἡ συγγραφέας τό ἀποκάλεσε μνημόσυνο. Εἶναι ΚΑΙ μνημόσυνο. Γιά νά θυμηθοῦμε. Νά θυμηθοῦμε τούς ἀνθρώπους χωρίς ὄνομα, τούς ἀνθρώπους πού ὅταν πέθαιναν, στόν τάφο ἔγραφαν ἕναν ἀριθμό. Ὅμως εἶναι καί κραυγή. Κραυγή ἐκτόνωσης γιά τόν κρυμμένο, τόν θαμμένο, τόν συσσωρευμένο πόνο. Κραυγή καί ἀφύπνισης. Γιά νά ξυπνήσουμε, νά δοῦμε γύρω μας, δίπλα μας. Νά δοῦμε τίς διακρίσεις, τούς ἀποκλεισμούς, τή χλεύη τῆς ἀπομόνωσης τοῦ κάθε ἀνθρώπου πού μᾶς χαλᾷ τήν κοινωνική αἰσθητική. Εἶναι καί κραυγή ὤθησης. Γιά νά παλέψουμε, νά προσπαθήσουμε νά διώξουμε τή διάκριση, νά ἐξαφανίσουμε τόν ἀποκλεισμό. Εἶναι ὅμως καί κραυγή ἀγάπης, μιᾶς ἀγάπης παντοδύναμης, ὅπως φαίνεται ἀπό τήν ἱστορία τῆς Εὐτυχίας καί τοῦ Γιώργη. Μιά κραυγή-πρόσκληση νά ἀγαπήσουμε τόν ἄλλον, τόν κάθε ἄλλον. Ἐπειδή μόνον ἡ ἀγάπη σώζει. Καί αὐτόν πού ἀγαπιέται καί, πολύ περισσότερο, αὐτόν πού ἀγαπᾷ.

Τό βιβλίο θά κυκλοφορήσει ἀπό τίς ἐκδόσεις Κύφαντα. Ὅταν τό βρεῖτε, ἀγοράστε το!

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

SHARE
RELATED POSTS
Gerotasos
Κριστόφ Γκαλφάρ «Τό σύμπαν στά χέρια σας» τοῦ Τάσου Γέροντα
Οι τυχεροί για τα βιβλία «Μαύρο και Δαγκωτό» του Γιώργου Νικητιάδη-6 & 7 Φεβρ. παρουσίαση σε Ρόδο και Κω
Διαβάσαμε: «Ἡ ἀδερφή μου’ – Σταύρος Ζουμπουλάκης, του Γεροτάσου

Leave Your Reply

*