ΕΥ ΖΗΝ

Φτάσαμε στόν Ὑδροχόο, τοῦ Τάσου Γέροντα

Καθώς τό ταξίδι μας στούς ἀστερισμούς πλησιάζει στο τέλος του, συνεχίζουμε τήν ἀνάποδη πορεία μας. Μετά τόν Κριό καί τούς Ἰχθύες, θά δοῦμε σήμερα τόν Ὑδροχόο.

Ὁ ἀστερισμός τοῦ Ὑδροχόου βρίσκεται πάνω στήν ἐκλειπτική (1) καί κατά 80% στό νότιο ἡμισφαίριο τοῦ οὐράνιου θόλου. Τό ὄνομά του στά λατινικά εἶναι Aquarius, στή γενική Aquarii καί ἡ συντομογραφία Aqr. Ἐντοπίζεται μέ δυσκολία κάτω ἀπό τόν Πήγασο. Εἶναι ἀρκετά έκτεταμένος ἀστερισμός, 10ος στήν στήν κατάταξη ὡς πρός τήν ἔκταση (2). Εἶναι πλούσιος σέ ἀστέρια, ἔχουν καταμετρηθεῖ πάνω ἀπό 170 μέ μέγεθος μικρότερο ἀπό 6,5 (3). Τό φωτεινότερο αὐτῶν εἶναι ὁ β Aqr, ὁ ὀνομαζόμενος Σανταλσούντ (Sadalsuud ἀπό τό ἀραβικό Al’ Sa’d al Su’ ud πού σέ μιάν ἐλεύθερη ἀπόδοση σημαίνει «ὁ Εὑτυχέστερος τῶν Εὐτυχῶν»). Ἔχει φαινόμενο μέγεθος 2,9 καί βρίσκεται σέ ἀπόσταση 612 ἐτῶν φωτός. (4). Ὁ α Aqr, μέ τό ὄνομα Σανταλμελίκ (Sadalmelik ἀπό τό ἀραβικό Al Sa’d al Mulk, πού σημαίνει «ὁ τυχερός τοῦ βασιλιά») ἔχει μέγεθος 2,95 καί βρίσκεται λίγο πιό μακρυά, στά 758 ἔτη φωτός. Ἴσως τό πλέον ἐνδιαφέρον ἀντικείμενο τοῦ ἀστερισμοῦ εἶναι τό πλανητικό νεφέλωμα NGC 7293 (5). Εἶναι τό περίφημο «Νεφέλωμα τῆς Ἕλικας» («Helix Nebula»), τό κοντινότερο σέ μᾶς καί φωτεινότερο ἀπό ὅλα τά πλανητικά νεφελώματα: Τό φαινόμενο μέγεθός του εἶναι 6,5 καί ἡ ἀπόστασή του ἀπό τή Γῆ ὑπολογίζεται σέ περίπου 600 ἔτη φωτός. Ἡ φαινόμενη διάμετρος εἶναι περίπου ἡ μισή αὐτῆς τῆς Σελήνης. Ὅμως παρά τό μέγεθος εἶναι πολύ ἀμυδρό, διακρίνεται μόνον μέ κυάλια ἤ τηλεσκόπιο.
Σύμφωνα μέ τήν ἑλληνική μυθολογία ὁ Ὑδροχόος παριστάνει τόν Γανυμήδη, τόν ὡραιότερο νέο τῆς ἀρχαιότητας, πού τόν ἅρπαξε ὁ Δίας γιά νά τόν κάνει οἰνοχόο του, καί ὄχι μόνο, στόν Ὄλυμπο καί νά παίρνουν ἀπό τά χέρια του, αὐτός καί οἱ ἄλλοι θεοί, τό κρασί καί τό νέκταρ. Τρία ἄστρα τοῦ ἀστερισμοῦ παριστάνουν τήν Ὑδρία πού κρατᾷ στά χέρια του ὁ Γανυμήδης. Ἀπό τό στόμιό της χύνεται νερό πρός τόν γειτονικό ἀστερισμό τοῦ Νότιου Ἰχθύος. Ὁ Γανυμήδης ἦταν γιός τοῦ Τρώα καί τῆς Καλλιρρόης καί ὁ ὡραιότερος ἄνδρας πού γέννησε ἡ φύση. Ὁ Δίας ζήλεψε τήν ὀμορφιά τοῦ παλικαριοῦ καί μέ τή μορφή τοῦ ἀετού του ἅρπαξε τόν θνητό Γανυμήδη γιά νά τοῦ χαρίσει τήν αἰώνια ὀμορφιά καί ἀθανασία. Στόν ἀπαρηγόρητο πατέρα του, τόν Τρώα, ὁ Δίας χάρισε τά περίφημα ἄλογά του, αὐτά πού στή συνέχεια ἔγιναν ἡ αἰτία νά θανατωθεῖ ἀπό τόν Ἡρακλῆ ὁ βασιλιάς τῆς Τροίας, ὁ πονηρός Λαομέδοντας. Ὁ Δίας ἐγκατέστησε τόν Γανυμήδη στόν Ὄλυμπο ὡς οἰνοχόο τῶν θεῶν, γεγονός πού προκάλεσε τή ζήλια τῆς Ἤρας, ἀλλά καί τῆς κόρης τῆς Ἥβης, ἡ ὁποία ἦταν μέχρι τότε οἰνοχόος τῶν θεῶν. Οἱ συνεχεῖς πιέσεις αὐτῶν τῶν δύο γυναικῶν ἀνάγκασαν τόν Δία νά μεταμορφώσει τόν νεαρό εὐνοούμενό του στόν ἀστερισμό τοῦ Ὑδροχόου, χαρίζοντάς του τήν ἀθανασία.
Ἡ σχέση τοῦ ἀστερισμοῦ τοῦ Ὑδροχόου μέ τό ὑδάτινο στοιχεῖο ἀποτελοῦσε κοινή παραδοχή ὅλων τῶν ἀνατολικῶν λαῶν. Οἱ Βαβυλώνιοι παραδεχόμενοι αὐτήν τήν ἐκδοχή, ἀπεικόνιζαν τόν ἀστερισμό αὐτό σάν ἕναν νεαρό χωρίς πρόσωπο πού κρατοῦσε στό ἀριστερό χέρι ἕνα προσόψιο Ὁ νεαρός αὐτός ἄνδρας κρατοῦσε ἕνα δοχεῖο, ἀπό τό ὁποῖο χυνόταν νερό. Οἱ ἀρχαῖοι Αἰγύπτιοι ἀπέδιδαν τίς πλημμύρες τοῦ Νείλου στό νερό πού ξεχυνόταν ἀπό τό δοχεῖο τοῦ Ὑδροχόου, ὁ ὁποῖος ἐμφανιζόταν τήν ἐποχή τῶν πλημμυρῶν. Σύμφωνα μέ παλαιότερες ἑλληνικές ἐκδοχές, τό νερό πού κυλοῦσε ἀπό τήν ὑδρία τοῦ Ὑδροχόου σχημάτιζε τό ρεῦμα τοῦ μυθικοῦ ποταμοῦ Ἡριδανοῦ, ὁ ὁποῖος πήγαζε ἀπό τήν πηγή Ἱπποκρύνη. Ἡ πηγή αὐτή, σύμφωνα μέ τήν παράδοση, σχηματίστηκε ὅταν ἔσπασε ἡ ὑδρία τοῦ Ὑδροχόου μετά ἀπό μία κλωτσιά τοῦ Πήγασου.
Κατά τίς ἰουδαιοχριστιανικές ἀναπαραστάσεις τῶν ἀστερισμῶν (16ος καί 17ος αἰώνας μ.Χ.) ὁ Ὑδροχόος ταυτίσθηκε ἀρκετά ταιριαστά μέ τόν Ἰωάννη τόν Βαπτιστή, ἀλλά καί μέ τόν Ἀπόστολο Ἰούδα τόν Θαδδαῖο, μολονότι ὁρισμένοι τόν παρομοίασαν μέ τόν Μωυσῆ διαχωρίζοντα τά θαλάσσια ύδατα.
Αὐτά σχετικά μέ τόν άστερισμό τοῦ Ὑδροχόου. Τήν ἑπόμενη Δευτέρα θά ἔχουμε τόν τριακοστό πρῶτο καί τελευταῖο σταθμό αὐτοῦ τοῦ ταξιδιοῦ, τόν ἀστερισμό τοῦ Αἰγώκερου.
Ἑρμηνεῖες ἐννοιῶν
(1)  Ἡ ἐκλειπτική εἶναι ἡ νοητή γραμμή πού διαγράφει ὁ Ἥλιος στήν οὐράνια σφαίρα, καθώς αὐτός ἀλλάζει θέση στόν οὐρανό κατά τή διάρκεια ἑνός ἔτους.
(2) Ἔκταση ἀστερισμῶν καί κατάταξη. Οἱ ἐκτάσεις τῶν ἀστερισμῶν μετρῶνται μέ βάση τά ὅριά τους, ὅπως καταρτίστηκαν ἀπό τόν Ἑζέν Ντελπόρτ τό 1930 ἐκ μέρους τῆς Διεθνοῦς Ἀστρονομικῆς Ἑταιρίας καί δημοσιεύτηκαν στό Délimitation scientifique des constellations (Τύπος Πανεπιστημίου Κέμπριτζ). Μετρῶνται σέ τετραγωνικές μοῖρες.
(3) Τό φαινόμενο μέγεθος εἶναι μία μέτρηση τῆς φαινόμενης λαμπρότητας ἑνός οὐρανίου σώματος, (ἄστρου, πλανήτη κλπ) ὅπως φαίνεται ἀπό ἕναν παρατηρητή στή Γῆ. Ὅσο λαμπρότερο φαίνεται ἕνα σῶμα, τόσο μικρότερη εἶναι ἡ ἀριθμητική τιμή τοῦ φαινομένου μεγέθους. Πρῶτος τό καθιέρωσε ὁ Ἵππαρχος, ὁ ὁποῖος κατέταξε ὅλους τούς ὁρατούς ἀστέρες σέ 6 μεγέθη. 1ου μεγέθους εἶναι οἱ λαμπρότεροι καί 6ου οἱ ἀμυδρότεροι. Τά πολύ φωτεινά οὐράνια σώματα ἀπέκτησαν ἀρνητικούς ἀριθμούς φαινόμενου μεγέθους (μέ τή λογική ὅτι οἱ ἀρνητικοί ἀριθμοί εἶναι μικρότεροι ἀπό τούς θετικούς). Ἡ Ἀφροδίτη ἔχει –4.4, ἡ Πανσέληνος –12.5 καί ὁ Ἥλιος ἔχει –26.7.
(4)  Τό Ἔτος Φωτός (ly – light year) εἶναι μονάδα μέτρησης τῶν ἀστρικῶν ἀποστάσεων. Ὁρίζεται ὡς ἡ ἀπόσταση πού διανύει τό φως μέ τήν ταχύτητά του (300 χιλιάδες χιλιόμετρα ἀνά δευτερόλεπτο) στό κενό, σέ ἕνα γήινο ἔτος. Ἰσοῦται περίπου μέ 9.5 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα ἤ 9.460.528.404.879.000 μέτρα. Γιά μία πληρέστερη εἰκόνα, ὁ Ἥλιος ἀπέχει μόλις ὀκτώ λεπτά φωτός.
(5) Πλανητικό νεφέλωμα εἶναι ἕνα ἐπεκτεινόμενο σφαιρικό κύμα ἰονισμένου αερίου, τό ὁποῖο ἐξακοντίζεται στό διάστημα ἀπό κάποιο ἄστρο σέ μορφή διαδοχικῶν παλμῶν, σηματοδοτῶντας ἔτσι τό τέλος τοῦ κύκλου τῆς ζωῆς του. Ἡ λανθασμένη ὀνομασία ἀντί τοῦ ὀρθοῦ «ἀστρικό νεφέλωμα» ἐξακολουθεῖ νά ἀποδίδεται ἀπό τήν πρώτη ἀνακάλυψή τους στόν 18ο αἰῶνα ἀπό τόν ἀστρονόμο Οὐίλιαμ Χέρσελ.
Gerotasos
SHARE
RELATED POSTS
Αστρολογικές προβλέψεις για τον Απρίλιο 2018, της Αλεξάνδρας Καρακοπούλου
pappou_logo_350.png
Ευχές από το Super Market Πάππου
gbnb.png
Επιδοτούμενα προγράμματα για ανέργους- Κανε αίτηση τώρα στο «Ροδίων Παιδεία»

Leave Your Reply

*