ΕΥ ΖΗΝ Πόρτα στην Ιστορία Πρόσωπα - Αφιερώματα

Σάν σήμερα τό 1968: Λίσε Μάιτνερ, τοῦ Τάσου Γέροντα

Spread the love

Σάν σήμερα τό 1968 πέθανε ἡ Λίσε Μάιτνερ. Ἡ Μάιτνερ ἦταν Αὐστριακή φυσικός, ἡ ὁποία ἐργάστηκε στόν τομέα τῆς πυρηνικῆς φυσικῆς καί τῆς πυρηνικῆς ἀκτινοβολίας. Μαζί μέ τούς Ὄττο Χάν (Otto Hahn) καί Φρίτς Στράσσμαν (Fritz Strassman) ὑπῆρξαν οἱ πρῶτοι πού ἀντιλήφθηκαν ὅτι ὁ πυρήνας τοῦ οὐρανίου εἶναι δυνατόν νά διασπαστεῖ ὅταν βομβαρδιστεῖ μέ νετρόνια. Γιά τό ἐπίτευγμα αὐτό ὁ Χάν τιμήθηκε τό 1944 μέ τό βραβεῖο Νόμπελ Χημείας ἐνῷ ἡ Μάιτνερ παραγκωνίστηκε ἀπό τήν ἐπιτροπή ἀπονομῆς τοῦ βραβείου. Καί ὡς τόν θάνατό της, ἄν καί ἦταν τρεῖς φορές ὑποψήφια, τό βραβεῖο δέν τῆς δόθηκε ποτέ.

Ὅμως ἄς δοῦμε τήν ἱστορία ἀπό τήν ἀρχή.

Ἡ Λίσε Μάιτνερ γεννήθηκε στίς 7 ἤ στίς 17 Νοεμβρίου 1878 στή Βιέννη. Ἦταν τό τρίτο ἀπό τά ὀκτώ παιδιά μιᾶς ἑβραϊκῆς οἰκογένειας πού ζοῦσε στή Βιέννη, μέ τόν πατέρα της νά εἶναι ἕνας ἀπό τούς πιό επιτυχημένους δικηγόρους τῆς χώρας.

Χάρη στήν ὑποστήριξη ἀκριβῶς τοῦ πατέρα της κατάφερε νά πάρει πτυχίο στή Φυσική κάνοντας ἰδιαίτερα στό σπίτι, διότι τότε ἀπαγορευόταν στίς γυναῖκες νά παρευρίσκονται σέ μαθήματα ἀνώτατων δημόσιων ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων.  Ἔκανε μάλιστα ἀκόμη καί διδακτορικό, σχετικό μέ τή διάδοση τῆς θερμότητας σέ ἕνα μή ὁμογενές σῶμα, ὁπότε ἔγινε μόλις ἡ δεύτερη γυναῖκα πού κατάφερνε κάτι τέτοιο στό Πανεπιστήμιο τῆς Βιέννης γιά τή Φυσική.

Ἄν ὅμως στό διδακτορικό ἦταν ἡ δεύτερη γυναῖκα, τό νά γίνει καθηγήτρια στή Γερμανία, στό Πανεπιστήμιο τοῦ Βερολίνου, μέ πλήρη καθήκοντα, ἦταν μιά πρωτιά πού ἀξιοποίησε στό ἔπακρο κάνοντας ἀκόμη καί τόν Ἀϊνστάιν νά μιλήσει κολακευτικά γιά ἐκείνην. Ἐπίσης κολακευτικό γιά τή Μάιτνερ ἦταν καί τό γεγονός ὅτι στόν Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο κατατάχθηκε ὡς ἐθελόντρια νοσοκόμα πού χειριζόταν στά πρόχειρα στρατιωτικά ἰατρεῖα τό μηχάνημα τῶν ἀκτίνων-Χ.

Ὅταν τό 1933 ὁ Χίτλερ ἔπαιρνε τήν ἐξουσία στά χέρια του, ἡ Μάιτνερ διηύθυνε τό Ἰνστιτοῦτο Χημείας. Ἐργάστηκε ἐκεῖ ὡς τό 1938 ἀλλά κατάλαβε πώς λόγῳ τῆς ἑβραϊκῆς καταγωγῆς της ἐρχόταν ἡ ὥρα της, ὕστερα ἀπό ἄλλους πού εἶχαν ἤδη κυνηγηθεῖ. Ὡς τότε εἶχε προλάβει νά γίνει βοηθός τοῦ Μάξ Πλάνκ καί νά συνεργαστεῖ στή συνέχεια μέ τόν χημικό Ὄττο Χάν, ἕναν σκληρό ἀπέναντι στίς γυναῖκες ἐπιστήμονες συνεργάτη, ὁ ὁποῖος ὡς τά 35 της τήν εἶχε στό ἀργαστήριο ὡς «ἐπισκέπτρια», ἄρα χωρίς νά δικαιοῦται μισθό.

Τό 1917 ἀνακαλύπτουν μέ τόν Χάν τό στοιχεῖο πρωτακτίνιο, ἀλλά ἡ μεγάλη ἰδέα ἦταν ὅταν ὁ πρώην συνεργάτης της Ὄτο Χάν ἔδωσε μία διάλεξη στην Κοπεγχάγη σχετική μέ τή σχάση τοῦ ἀτόμου, τήν ὁποία παρακολούθησαν ὁ διάσημος τότε Νίλς Μπόρ, ἡ Μάιτνερ καί ὁ ἀνηψιός της Ὄττο Φρίς.

Στή συνέχεια οἱ δυό τους, θεία καί ἀνηψιός, κατάφεραν νά περιγράψουν καί νά ἐξηγήσουν τόν λόγο γιά τόν ὁποῖο ὑπῆρχαν ραδιενεργά στοιχεῖα πέρα ἀπό τό οὐράνιο καί, χρησιμοποιῶντας τή θεωρία τοῦ Ἀϊνστάιν γιά τή σχέση μάζας καί ἐνέργειας, τό γιατί μέ τή σχάση ἐλευθερώνονταν τέτοια τεράστια ποσά ἐνέργειας. Ὁ δρόμος γιά τήν ἀτομική βόμβα εἶχε ἀνοίξει.

Ἡ Μάιτνερ ἔφθασε στίς 13 Ἰουλίου τοῦ 1938 στά σύνορα Γερμανίας – Ὁλλανδίας χωρίς οὔτε μία ἀποσκευή, μέ 10 μάρκα στήν τσέπη, θορυβημένη ἀπό τό κυνήγι τῶν ἐπιστημόνων ἑβραϊκῆς καταγωγῆς ἀπό τούς χιτλερικούς ἀξιωματούχους, συνοδευόμενη ἀπό ἕναν Ὁλλανδό φυσικό ἀρκετά ἱκανό ὥστε νά ἐπιτύχει τό πέρασμά της στήν ἄλλη πλευρά τῶν συνόρων, κουβαλῶντας ὅμως στό κεφάλι της γνώσεις ἀρκετές γιά νά κρίνουν τήν ἔκβαση ἑνός παγκοσμίου πολέμου! Ἀπό τήν Ὁλλανδία, ὅπου δέν κατάφερε νά γίνει δεκτή, ἔφθασε τελικά στή Σουηδία καί βρῆκε θέση στό ἐργαστήριο ἑνός ἄλλου μισογύνη ἐπιστήμονα, τοῦ Σίγκμπαν.

Ἔμεινε στή Στοκχόλμη ὡς τό 1960, μετοίκησε στή συνέχεια στήν Ὀξφόρδη τῆς Ἀγγλίας καί ἐκεῖ πέθανε τό 1968.

Στόν τάφο της ὁ ἀνηψιός της φρόντισε νά χαραχθεῆ ἡ φράση: «Λίσε Μάιτνερ, μία φυσικός πού ποτέ δέν ἔχασε τήν ἀνθρωπιά της».

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

SHARE
RELATED POSTS
Πορτραίτα του Ψαραντώνη – Ανοιχτή Πρόσκληση, του Άγγελου Σπάρταλη
Δρ Δέσποινα Κατσώχη: “Καμία οικονομική συναλλαγή δεν έχει η ΑΚΟΣ με το ΓΕΣ. Οι δράσεις μας έχουν εθελοντικό χαρακτήρα”. Ακούστε τι είπε στον “Παλμό 99.5′
Η έπαυλη Τσιροπίνα, ο Βαμβακάρης και η μουσική της Κάτω Ιταλίας, της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.