ΕΥ ΖΗΝ Πρόσωπα - Αφιερώματα

Σάν σήμερα τό 1920, τοῦ Τάσου Γέροντα

Σάν σήμερα τό 1920 πέθανε ὁ Σρινιβάσα Ραμανουτζάν.

Ὁ  Σρινιβάσα Ραμανουτζάν γεννήθηκε στίς 22/12/1887 στό Ἐρόντε, στήν Πολιτεία Μαντράς (σημερινή ἐπαρχία Ταμίλ Ναντού) σέ μία οἰκογένεια πού ἀνῆκε στήν κάστα τῶν Βραχμάνων καί στόν λαό τῶν Ταμίλ.

Ἡ πρώτη του ἐπαφή μέ τά μαθηματικά ἔγινε στήν ἡλικία τῶν 10 ἐτῶν. Ἐπέδειξε ἔμφυτη δεξιότητα στό ἀντικείμενο καί τοῦ δόθηκαν βιβλία προχωρημένης τριγωνομετρίας, τό περιεχόμενο τῶν ὁποίων κατεῖχε ἀπόλυτα στήν ἡλικία τῶν 12 ἐτῶν. Κατάφερε ἀκόμη καί νά ἀνακαλύψει δικά του θεωρήματα καθώς ἐπίσης ἀνακάλυψε ξανά, μόνος του, τήν Ταυτότητα τοῦ Όιλερ. Στό σχολεῖο ἐπέδειξε ἀσυνήθιστες μαθηματικές ἱκανότητες, κερδίζοντας ἐπαίνους καί βραβεῖα. Στήν ἡλικία τῶν 17 ἐτῶν ὁ Ραμανουτζάν εἶχε ἤδη διεξάγει τήν προσωπική του ἕρευνα σχετικά μέ τούς ἀριθμούς Μπερνούλι καί τή σταθερά τῶν Όιλερ-Μασερόνι.

Στόν Ραμανουτζάν χορηγήθηκε ὑποτροφία γιά νά σπουδάσει σέ ἕνα κρατικό κολέγιο, ἡ ὁποία ὅμως ἀκυρώθηκε ὅταν αὐτός ἀπέτυχε στά μαθήματα πού δέν εἶχαν σχέση μέ τά μαθηματικά. Τότε ἐντάχθηκε σέ ἕνα ἄλλο κολέγιο μέ σκοπό νά συνεχίσει τήν ἕρευνά του, δουλεύοντας παράλληλα ὡς ὑπάλληλος γραφείου γιά νά συντηρηθεῖ . Τό 1912 καί τό 1913 ἔστειλε κάποια ἀπό τά θεωρήματά του σέ τρεῖς ἀκαδημαϊκούς στό Πανεπιστήμιο τοῦ Κέμπριτζ. Ἕνας ἐξ αὐτῶν, ὁ 35χρονος τότε  Γκόντφρεϊ Χάρολντ Χάρντι, διάβασε μέ ἔκπληξη καί ἀπορία:

«Ἀγαπητέ κύριε, ἐπιτρέψτε μου νά συστηθῶ ὡς ὑπάλληλος τοῦ Λογιστικοῦ Τμήματος τῆς Λιμενικῆς Ἀρχῆς τοῦ Μαντράς μέ ἐτήσιο μισθό 20 λίρες. Εἶμαι περίπου 23 ἐτῶν. Δέν ἔχω πανεπιστημιακή μόρφωση, ἔχω ὅμως ὁλοκληρώσει τόν συνήθη σχολικό κύκλο σπουδῶν. Μετά τήν ἀποφοίτησή μου ἀφιέρωσα τόν ἐλεύθερο χρόνο μου στή μελέτη τῶν μαθηματικῶν. (…)Ἔχω ἀσχοληθεῖ εἰδικά μέ τίς ἀποκλίνουσες σειρές ἐν γένει καί τά συμπεράσματά μου ἔχουν χαρακτηριστεῖ ἀπό τούς ἐδῶ μαθηματικούς “ἐντυπωσιακά”. Θά σᾶς παρακαλέσω νά διαβάσετε τίς ἐργασίες πού ἐσωκλείω. Δεδομένου ὅτι εἶμαι φτωχός, σέ περίπτωση πού πειστεῖτε ὅτι περιέχουν κάτι ἄξιο λόγου, θά ἤθελα τά θεωρήματά μου νά δημοσιευθοῦν. Μήν ἔχοντας καμμία πείρα, θά ἐκτιμοῦσα ἰδιαίτερα τήν ὁποιαδήποτε συμβουλή σας. Ζητῶ συγγνώμη γιά τήν ἐνόχληση».

Ὁ Χάρντι τήν ἐποχή ἐκείνη ἐθεωρεῖτο ὡς ἕνας ἀπό τούς καλύτερους εἰδικούς στόν ἀπειροστικό λογισμό καί τή θεωρία τῶν ἀριθμῶν. Λόγῳ τῆς θέσης του, λάμβανε πολλές παρόμοιες ἐπιστολές. Μιά ἐπιστολή τέτοιου εἴδους θά ἄφηνε ἀδιάφορο τόν Χάρντι ἄν δέν περιεῖχε μία σειρά ἀπό ἐνδιαφέροντες μαθηματικούς τύπους. Ὁ Χάρντι ἐντυπωσιάστηκε καί καταπιάστηκε μέ τή μελέτη καί τήν κατανόηση τῶν μαθηματικῶν ἀποτελεσμάτων πού περιεῖχε ἡ ἐπιστολή. Ἀρκετά ἀπό αὐτά τά ἀποτελέσματα ἦταν νέα, ἐνῶ συχνά ἔμοιαζαν καί ἀπολύτως δυσνόητα, τοὐλάχιστον ὡς πρός τόν «ἀποδεικτικό» συλλογισμό πού τά στήριζε. Ἡ ἀπόδειξη, μέ τήν αὐστηρή ἔννοια τοῦ ὅρου (αὐτή πού ἀποτέλεσε τή μεγαλύτερη συμβολή τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς μαθηματικῆς ἐπιστήμης στόν τρόπο, μέ τόν ὁποῖο κάνουμε μαθηματικά σήμερα), ἦταν ἄγνωστη στόν Ραμανουτζάν. Οἱ «ἀποδείξεις» του ἦταν ἀπολύτως ἰδιόμορφης φύσεως καί στηρίζονταν κυρίως στή διαίσθησή του, πού τόν ὁδηγοῦσε πάντοτε σέ μία σειρά «περίεργων» βημάτων στό πλαίσιο μιᾶς ἐντελῶς δικῆς του συλλογιστικῆς. Ὁ Χάρντι, ἀναγνωρίζοντας τό ὑψηλό ἐπίπεδο τῆς δουλειᾶς του, ὀργάνωσε καί μεθόδευσε τήν πρόσκληση τοῦ Ραμανουτζάν στό Κολέγιο Τρίνιτι τοῦ Κέμπριτζ. Ὕστερα ἀπό μιά πρώτη πρόσκαιρη ἄρνηση, ὁ Ραμανουτζάν δέχτηκε νά πάει στό Κέμπριτζ, ὅπου ἔφτασε τόν Ἀπρίλιο τοῦ 1914. Μαζί ξεκίνησαν μία συνεργασία πού κράτησε πέντε χρόνια καί ἀπέφερε ὁρισμένα πολύ ὄμορφα θεωρήματα καί μιά θεώρηση γιά τή μαθηματική ἐπιστήμη, στήν ὁποία συνυπῆρχαν ἡ μαθηματική διαίσθηση τοῦ Ραμανουτζάν καί ἡ αὐστηρή καί ἀπόλυτη πεποίθηση καί πίστη στήν ἀπόδειξη τοῦ Χάρντι.

Τά χρόνια τοῦ Κέμπριτζ ὑπῆρξαν παραγωγικά γιά τόν Ραμανουτζάν, ἀλλά δέν διήρκεσαν πολύ. Τό κλῖμα στό Λονδίνο, ἀλλά καί οἱ δυσκολίες ἐξαιτίας τοῦ 1ου παγκοσμίου πολέμου, ἔβλαψαν τή φιλάσθενη κράση του. Φανατικός λόγῳ θρησκευτικῆς πίστης χορτοφάγος, πάσχιζε νά βρεῖ λαχανικά καί φροῦτα γιά τή διατροφή του. Ἡ τροφή ἦταν περιορισμένη καί σέ κακή ποιότητα. Μέ τήν ἀπειλή τοῦ ὑποσιτισμοῦ καί τήν ἄρνηση χρήσης παπουτσιῶν στήν ψυχρή Ἀγγλία, ὁ Ραμανουτζάν ἐπιδείνωσε δραματικά τήν ὑγεία του. Μετά ἀπό ἀλλεπάλληλες εἰσαγωγές σέ νοσοκομεῖα στήν Ἀγγλία, ὁ Ραμανουτζάν ἀκολουθῶντας ἰατρική σύσταση, ἐπέστρεψε στήν Ἰνδία στίς ἀρχές τοῦ 1919. Πέθανε ἐκεῖ σάν σήμερα τό 1920.

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

SHARE
RELATED POSTS
Pane di capo: γλυκά με ονοματεπώνυμο για απολαυστικές στιγμές 365 το χρόνο
Ο Άγγελος Σπάρταλης απαντά στον Προυστ για την Πόρτα
Προβλέψεις Εβδομάδας από 11 έως 17 Οκτωβρίου, της Σμάρως Σωτηράκη

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.