Ανοιχτή πόρτα ΕΥ ΖΗΝ Πρόσωπα-Αφιερώματα

Σάν σήμερα τό 1887, τοῦ Τάσου Γέροντα

Ὁ Ἔρβιν Σρέντινγκερ ἦταν Αὐστριακός φυσικός. Ἦταν ἕνας ἀπό τούς πιό καταξιωμένους ἐπιστήμονες στόν τομέα τῆς Θεωρητικῆς Φυσικῆς, ἰσάξιος τῶν Ἀϊνστάιν, Πλάνκ, Χάιζενμπεργκ ὡς πρός τή δημιουργία τῆς σύγχρονης εἰκόνας τῆς φύσης.

Γεννήθηκε στή Βιέννη στίς 12 Αὐγούστου 1887. Ἦταν τό μοναχοπαίδι τοῦ Ρούντολφ Σρέντινγκερ καί τῆς Ἔμιλι Μπάουερ.

Ἡ μητέρα του ἦταν κατά τό ἥμισυ Βρετανίδα καί ἀπό μικρός ὁ Ἔρβιν ἔμαθε νά μιλᾷ καί ἀγγλικά καί γερμανικά, ἀφοῦ στό σπίτι του μιλοῦσαν καί τίς δύο γλῶσσες.

Τά πρῶτα χρόνια ἔκανε μαθήματα κατ’ οἶκον καί ἔφτασε 10 ἐτῶν γιά νά πάει στὀ σχολεῖο. Ἀπό νωρίς τόν κέρδισε ἡ Φυσική, ἕνας τομέας ὅπου ἔμελλε νά γράψει ἱστορία.

Εἶχε πολλά καί ποικίλα ἐνδιαφέροντα ἤδη ἀπό τήν ἐποχή τῆς φοίτησής του στό Γυμνάσιο. Τοῦ ἄρεσαν οἱ ἐπιστημονικές ἀρχές, ἀλλά ἐκτιμοῦσε τήν αὐστηρή λογική τῆς γραμματικῆς τῆς παλαιᾶς γερμανικῆς γλώσσας καί ποίησης.

Διατύπωσε πολλές σημαντικές φιλοσοφικές ἀπόψεις γιά τήν ἐπιστήμη καί τόν ἀνθρωπισμό, ἀλλά ἀσχολήθηκε περισσότερο μέ πολλά θέματα Θεωρητικῆς Φυσικῆς, κυρίως μέ θέματα θερμότητας καί θερμοδυναμικῆς.

Τό σημαντικότερο ἐπίτευγμα τοῦ Ἔρβιν Σρέντιγκερ ἦταν ἡ ἀνακάλυψη τῆς περίφημης κυματικῆς ἐξίσωσης, ἡ ὁποία ἄλλωστε φέρει καί τό ὄνομά του. Ἡ ἐξίσωση Σρέντιγκερ προτάθηκε τό 1925 γιά νά περιγράψει τή χρονική καί χωρική ἐξάρτηση κβαντομηχανικῶν συστημάτων. Παίζει κεντρικό ρόλο στήν κβαντομηχανική θεωρία, μέ σημασία ἀνάλογη τοῦ δεύτερου νόμου τοῦ Νεύτωνα στήν κλασική μηχανική. Γι’ αὐτή του τήν ἐργασία ὁ Σρέντινγκερ τιμήθηκε μέ τό Βραβεῖο Νόμπελ τό 1933, ἀπό κοινοῦ μέ τόν Πώλ Ντιράκ (Paul Dirac).

Ἀπό τό 1927 ζοῦσε στό Βερολίνο ἀλλά ἡ ἄνοδος τοῦ Χίτλερ τόν ἀνάγκασε νά ἐγκαταλείψει τή γερμανική πρωτεύουσα καί μετακόμισε στήν Ἀγγλία. Ἀρχικά πῆγε στήν Ὀξφόρδη. Τό 1934 τοῦ προτάθηκε μόνιμη θέση στό πανεπιστήμιο Πρίνστον ἀλλά ἀρνήθηκε. Δέχτηκε ὅμως ἐκείνη στό πανεπιστήμιο τοῦ Γκράτς (1936), ἀλλά ὅταν ἡ Αὐστρία προσαρτήθηκε στό Γ’ Ράιχ, βρέθηκε ἀντιμέτωπος μέ τό ναζιστικό καθεστώς. Ἡ φυγή του ἀπό τή Γερμανία τρία χρόνια νωρίτερα εἶχε θεωρηθεῖ ἐχθρική πράξη. Κατάφερε νά διαφύγει στήν Ἰταλία, στή συνέχεια ἐπέστρεψε στήν Ὀξφόρδη, ἀκολούθησε ἡ Γάνδη μέχρι πού τοποθετήθηκε Διευθυντής τῆς Σχολῆς Θεωρητικῆς Φυσικῆς στό Ἵδρυμα Ἀνωτάτων Σπουδῶν στό Δουβλῖνο. Ἔμεινε ἐκεί ὡς τό 1955, ὅταν καί συνταξιοδοτήθηκε. Πέθανε στίς 4 Ἰανουαρίου τοῦ 1961 στή Βιέννη.

Ἐκτός ἀπό τήν ἐξίσωση, ὁ Σρέντινγκερ εἶναι γνωστός καί γιά τό πείραμα μέ τήν περίφημη γάτα του. Τί λέει αὐτό τό πείραμα; Φανταστεῖτε ἕνα δοχεῖο χωρίς ἀνοίγματα, μέσα στό ὁποίο βρίσκεται μία γάτα. Δίπλα της ὑπάρχει μία φιάλη πού περιέχει δηλητηριῶδες ἀέριο, ἕναν ἀνιχνευτής Geiger, ἕνα σφυρί καί μία ραδιενεργή πηγή μέ πιθανότητα διάσπασης 50% μέσα στήν ἑπόμενη ὥρα. Ἡ διάσπαση τοῦ ραδιενεργοῦ πυρήνα θά ἐνεργοποιοῦσε τόν ἀνιχνευτή Geiger νά ὠθήσει τό σφυρί νά σπάσει τό μπουκάλι μέ τό δηλητηριῶδες ἀέριο. Τότε ἡ γάτα θά πέθαινε. Μέσα σέ μία ὥρα ἡ πιθανότητα νά συμβεῖ αὐτό εἶναι 50%. Ἀπό τή στιγμή ὅμως πού τό κουτί εἶναι κλειστό, δέν μποροῦμε νά γνωρίζουμε τήν κατάστασή της. Ἄρα ἡ γάτα σέ αὐτό τό στάδιο, σύμφωνα μέ τήν κβαντομηχανική, εἶναι ταὐτόχρονα ζωντανή καί νεκρή. Μόνο ἄν ἀνοίξουμε τό κουτί θά μπορέσουμε νά παρατηρήσουμε σέ ποιά ἀπό τίς δύο καταστάσεις βρίσκεται ἡ γάτα. Καί ἐνδεχομένως τότε νά σκοτώσουμε τή γάτα.

Στά ἑλληνικά κυκλοφοροῦν ἀπό τίς ἐκδόσεις Ροπή τά βιβλία του «Τί εἶναι ἡ ζωή» σέ μετάφραση τῆς ἀξεπέραστης ἀλλά πρόωρα χαμένης Ἔφης Καλλιφατίδη καί «Ἡ φύση καί οἱ Ἕλληνες» σέ μετάφραση τῶν Δήμητρας Εὐδοξίας Μπάτσιου & Εὐθυμίας Παπαδοπούλου.

 

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

SHARE
RELATED POSTS
Η γοργόνα της αργυράς ακτής, του Νίκου Βασιλειάδη
11082634_421492038024981_7844929169008208342_n.jpg
Οι μικρές χειρονομίες δείχνουν αγάπη (λεν οι Αμερικανοί)
14632536_10153966077892844_1753843094_o.jpg
Αλλάζουμε το χρόνο μαζί, στην πλατεία Δημαρχείου, του Φώτη Χατζηδιάκου [Δήμαρχος Ρόδου]

Leave Your Reply

*