Ανοιχτή πόρτα ΕΥ ΖΗΝ Πρόσωπα - Αφιερώματα

Σάν σήμερα τό 1882: Μάξ Μπόρν, τοῦ Τάσου Γέροντα

Max Born, Stadtfriedhof GöttingenΣάν σήμερα τό 1882 γεννήθηκε ὁ Μάξ Μπόρν. Ἦταν Γερμανός φυσικομαθηματικός καί πανεπιστημιακός καθηγητής. Ὑπῆρξε ἀπό τούς πρωτοπόρους τῆς κβαντομηχανικῆς, τοῦ τομέα τῆς Φυσικῆς πού μελετᾷ τή συμπεριφορά τῆς ὕλης σέ ἀτομικό καί ὑποατομικό ἐπίπεδο.  Μαθητές του ὑπῆρξαν μεγάλα ὀνόματα τῆς Φυσικής, ὅπως ὁ «πατέρας τῆς ἀτομικῆς βόμβας» Ρόμπερτ Ὀπενχάιμερ, ὁ «πατέρας τῆς ὑδρογονοβόμβας» Ἔντουαρντ Τέλερ καί ὁ πρωτοπόρος τῆς κβαντομηχανικῆς Βέρνερ Χάιζενμπεργκ.

Ὁ Μπόρν γεννήθηκε στό Μπρεσλάου τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας (νῦν Βρότσλαβ Πολωνίας) καί ἦταν ἕνα ἀπό τά δύο παιδιά τοῦ καθηγητῆ ἰατρικῆς Γκούσταβ Μπόρν. Σπούδασε μαθηματικά καί φυσική κατά σειρά στά πανεπιστήμια Μπρεσλάου, Χαϊδελβέργης, Ζυρίχης καί Γκέτιγκεν. Τόν Ἰούλιο τοῦ 1906 πῆρε τό διδακτορικό του στά μαθηματικά μέ ἄριστα.

Μέχρι τό τέλος τοῦ 1913 ὁ Μπόρν εἶχε δημοσιεύσει 27 ἑρευνητικές ἐργασίες. Τό 1914 δέχθηκε μία ἐπιστολή ἀπό τόν Μάξ Πλάνκ, ὁ ὁποῖος τοῦ ἐξηγοῦσε ὅτι μία νέα ἕδρα ἔκτακτου καθηγητῆ στή θεωρητική φυσική εἶχε δημιουργηθεῖ στό Πανεπιστήμιο τοῦ Βερολίνου. Ἡ ἕδρα εἶχε προσφερθεῖ στόν Μάξ φόν Λάουε, καθηγητή στό Πανεπιστήμιο τῆς Φραγκφούρτης, ἀλλά ἐκεῖνος εἶχε ἀπορρίψει τήν προσφορά. Ὁ Μπόρν δέχθηκε. Ἀλλά ὁ Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος εἶχε ἤδη ξεσπάσει καί λίγο μετά τήν ἄφιξή του στό Βερολίνο τό 1915, ὁ Μπόρν κατατάχθηκε ἀρχικά σέ μία μονάδα σηματωρῶν καί μετά στήν Artillerie-Prüfungs-Kommission, τήν ἐπιτροπή ἑρευνῶν πυροβολικοῦ τοῦ γερμανικοῦ στρατοῦ στό Βερολίνο. Στό Βερολίνο ὁ Μπόρν συνδέθηκε μέ στενή φιλία μέ τόν Ἀϊνστάιν, ἡ ὁποία θά διαρκοῦσε ἰσοβίως. Ὁ Ἀϊνστάιν ἔγινε τακτικός ἐπισκέπτης στό σπίτι τῶν Μπόρν.

Λίγες ημέρες μετά τή λήξη τοῦ πολέμου ὁ Μπόρν ἀπολύθηκε ἀπό τόν στρατό καί ξεκίνησε γιά τήν ἕδρα στό Βερολίνο. Ὅμως πρίν ἀκόμα φθάσει στό Βερολίνο, ὁ φόν Λάουε εἶχε ἀλλάξει γνώμη καί ἐπικοινώνησε μαζί του ὥστε νά ἀνταλλάξουν θέσεις. Ὁ Μπόρν δέχθηκε καί πάλι, καί ἔτσι τόν Απρίλιο τοῦ 1919 ἔγινε τακτικός πλέον καθηγητής καί διευθυντής τοῦ Ἰνστιτούτου Θεωρητικῆς Φυσικῆς στό Πανεπιστήμιο τῆς Φραγκφούρτης. Ἀλλά καί ἐκεῖ δέχθηκε κρούση ἀπό τό παλιό του πανεπιστήμιο τοῦ Γκέτινγκεν, πού ζητοῦσε διευθυντή γιά τό Ἰνστιτοῦτο Φυσικῆς. Ὁ Μπόρν ζήτησε τή γνώμη τοῦ Ἀϊνστάιν, ὁ ὁποῖος τόν συμβούλεψε: «Ἡ θεωρητική φυσική θά εὐδοκιμήσει ἐκεῖ πού θά συμβεῖ νά εἶσαι ἐσύ: δέν ὑπάρχει ἄλλος Μπόρν στή Γερμανία σήμερα.» Ἔτσι τό 1921 ὁ Μάξ Μπόρν διορίστηκε καθηγητής τῆς Θεωρητικῆς Φυσικῆς στό Πανεπιστήμιο τοῦ Γκέτινγκεν καί τό ἴδιο ἔτος διατύπωσε ἕναν ἐξαιρετικά ἀκριβή ὁρισμό τῆς θερμότητας, ὁ ὁποῖος ἀποτέλεσε τήν πλέον ἱκανοποιητική μαθηματική ἔκφραση τοῦ πρώτου θερμοδυναμικοῦ νόμου. Τό 1926, ὅταν ὁ μαθητής του Βέρνερ Χάιζενμπεργκ διατύπωσε τούς πρώτους νόμους τῆς κβαντικῆς θεωρίας, ὁ Μπόρν συνεργάστηκε μαζί του γιά τήν ἐπαρκή μαθηματική περιγραφή τους. Λίγο ἀργότερα, μετά τήν ἀνάπτυξη ἀπό τόν Ἔρβιν Σρέντινγκερ τῆς ὁμώνυμης κυματοσυνάρτησης, ὁ Μπόρν ἀπέδειξε ὅτι ἡ λύση της ἔχει στατιστική ἔννοια.

Μέ τάν ἄνοδο τοῦ Χίτλερ στήν ἐξουσία τό 1933, ὁ Μπόρν παύθηκε ἀπό τά πανεπιστημιακά του καθήκοντα λόγῳ τῆς ἑβραϊκῆς καταγωγῆς του καί ἀναγκάστηκε νά ἐκπατριστεῖ στήν Ἀγγλία, ὅπου διορίστηκε λέκτορας στό Πανεπιστήμιο τοῦ Κέμπριτζ. Τό 1936 ἀναγορεύτηκε καθηγητής τῆς φυσικῆς φιλοσοφίας στό Πανεπιστήμιο τοῦ Ἐδιμβούργου καί τρία χρόνια ἀργότερα ἀπέκτησε τή βρετανική ὑπηκοότητα.

Τό 1953 ἐπέστρεψε στή Γερμανία (Δυτική Γερμανία τότε) καί ἐγκαταστάθηκε στήν πόλη Μπάντ Πίρμοντ τῆς Κάτω Σαξονίας, ὅπου καί συνέχισε τό επιστημονικό του ἔργο. Τό 1954 τιμήθηκε ἀπό κοινοῦ μέ τόν συμπατριώτη του φυσικό Βάλτερ Μπότε μέ τό Νόμπελ Φυσικῆς γιά τή βασική ἕρευνά του στήν κβαντομηχανική καί ἰδιαίτερα γιά τή στατιστική ἑρμηνεία τῆς κυματοσυνάρτησης. Στίς 9 Ἰουλίου 1955, μαζί μέ ἄλλους 10 ἐπιστήμονες ὑπέγραψε τήν ἔκκληση τῶν Μπέρτραντ Ράσελ καί Ἀλβέρτου Ἀϊνστάιν γιά τούς κινδύνους ἀπό τή διάδοση καί χρήση τῶν πυρηνικῶν ὅπλων («Μανιφέστο Ράσελ – Ἀϊνστάιν»).

Ὁ Μάξ Μπόρν πέθανε στό Γκέτινγκεν τῆς τότε Δυτικῆς Γερμανίας στίς 5 Ἰανουαρίου 1970, σέ ἡλικία 87 ἐτῶν. Ἦταν νυμφευμένος μέ τή Χέντι Ἔρενμπεργκ (1891-1972), μέ τήν ὁποία ἀπέκτησε τρία παιδιά. Ἐγγονή του εἶναι ἡ γνωστή Βρετανοαυστραλή τραγουδίστρια Ὀλίβια Νιοῦτον – Τζόν.

Τάσος Γέροντας

Gerotasos


Το άρθρο απηχεί τις απόψεις του συντάκτη του.
The article expresses the views of the author iPorta.gr

Βιβλίο: ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΔΕΚΑ ΠΡΑΞΕΙΣ”, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΙΛΝΤΙΣΙ

SHARE
RELATED POSTS
Kostis A. Makris
Καλά Χριστούγεννα 2017, του Κωστή Α. Μακρή
«Τα δύσκολα ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ κοινωνικής συμβίωσης»: 73ο, της Μαρίας Γεωργαλά
Σύρος: «Game Over κ. Χατζημάρκο. Από τις 26 Μαΐου επανέρχεται η διαφάνεια και ο σεβασμός στον πολίτη.” – Έμπρακτη στήριξη σε Δημάρχους και πολίτες κάθε νησιού από τον Μανώλη Γλυνό

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.