ΕΥ ΖΗΝ Πρόσωπα - Αφιερώματα

Σάν σήμερα τό 1873, τοῦ Τάσου Γέροντα

Σάν σήμερα τό 1873 γεννήθηκε στό Βερολίνο ὁ Κωνσταντῖνος Καραθεοδωρῆ. Ὁ πατέρας του Στέφανος Καραθεοδωρῆ ἦταν νομικός ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη μέ καταγωγή ἀπό τό Μποσνοχώρι ἤ Βύσσα (σήμερα μεταφέρθηκε στή Νέα Βύσσα τοῦ Νομοῦ Ἔβρου) τῆς Δυτικῆς Θράκης. Ἐργάστηκε ὡς διπλωμάτης γιά τήν Ὀθωμανική Αὐτοκρατορία, ἀρχικά ὡς γραμματέας καί κατόπιν ὡς πρέσβης τοῦ Σουλτάνου στίς Βρυξέλλες, τήν Ἀγία Πετρούπολη καί τό Βερολίνο. Ἡ μητέρα του Δέσποινα, τό γένος Πετροκοκκίνου, καταγόταν ἀπό τή Χίο.

Ὁ Κωνσταντῖνος πέρασε τά παιδικά του χρόνια στίς Βρυξέλλες, μέ ἀποτέλεσμα νά ἔχει ὡς μητρική γλῶσσα τά ἑλληνικά καί τά φλαμανδικά. Πρίν ἀκόμη μπεῖ στήν ἐφηβεία μιλοῦσε τουρκικά καί γερμανικά. Μαθήτευσε σέ σχολεῖα τῶν Βρυξελλῶν, τοῦ Σάν Ρέμο καί τῆς Ριβιέρας. Στό Βέλγιο βραβεύτηκε δίς σέ διαγωνισμούς μαθηματικῶν. Ὁ πατέρας του τοῦ ἐπέβαλε νά σπουδάσει πολιτικός μηχανικός στή Στρατιωτική Σχολή τοῦ Βελγίου στίς Βρυξέλλες.

Μέ τήν ἀποφοίτησή του τό 1895 ὁ Καραθεοδωρῆ ἀποδέχεται πρόσκληση τοῦ θείου του, ὁ ὁποῖος ἦταν γενικός διοικητής τῆς Κρήτης, καί ἐπισκέπτεται τά Χανιά, ὅπου γνωρίστηκε μέ τόν Ἐλευθέριο Βενιζέλο, μέ τόν ὁποῖο θά διατηρήσει φιλική σχέση.

Τό 1898 μετἐβη στήν Αἴγυπτο ὡς μηχανικός στή βρετανική ἑταιρεία πού κατασκεύαζε τό φράγμα στό Ἀσουάν. Ἐκεῖ συνέχισε νά μελετᾷ μαθηματικά συγγράμματα, ἐνῶ ἔκανε καί μετρήσεις στήν κεντρική εἴσοδο τῆς πυραμίδας τοῦ Χέοπα, τίς ὁποῖες καί δημοσίευσε. Στήν Αἴγυπτο ἀποφάσισε ὅτι τά Μαθηματικά ἦταν ἡ ἐπιστήμη πού ἀσκοῦσε πάνω του τή μεγαλύτερη γοητεία καί στά 27 του μετέβη στή Γερμανία γιά νά τά σπουδάσει.

Παρακολούθησε γιά δύο χρόνια μαθήματα στό Πανεπιστήμιο τοῦ Βερολίνου καί συνέχισε τίς σπουδές του στό Πανεπιστήμιο τοῦ Γκέτινγκεν (Goetingen), πού τήν ἐποχή ἐκείνη ἦταν τό μεγαλύτερο ἑρευνητικό κέντρο Μαθηματικῶν τῆς Εὐρώπης. Ἀπό τό πανεπιστήμιο αὐτό πῆρε διδακτορικό δίπλωμα τό 1904 καί τόν τίτλο τοῦ ὑφηγητῆ τό 1905. Ἀφοῦ διετέλεσε καθηγητής γιά σύντομα χρονικά διαστήματα σέ δύο περιφερειακά πολυτεχνεῖα τῆς Γερμανίας, τό 1913 ἐκλέχθηκε καθηγητής στό Πανεπιστήμιο τοῦ Γκέτινγκεν καί τό 1918 καθηγητής στό Πανεπιστήμιο τοῦ Βερολίνου. Δέν πρόλαβε ὅμως νά μείνει γιά πολύ στό Βερολίνο. Τό 1920 ἀποδέχθηκε τήν πρόσκληση τοῦ Βενιζέλου νά ἀναλάβει τήν ὀργάνωση τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Σμύρνης, παραιτήθηκε ἀπό τή θέση του στό Βερολίνο καί ἐγκαστάθηκε  οἰκογενειακῶς στή Σμύρνη. Δυστυχῶς τό Πανεπιστήμιο τῆς Σμύρνης δέν ἔμελλε νά λειτουργήσει ἐξαιτίας τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς.  Ὅταν οἱ Τοῦρκοι εἰσέβαλαν στήν πόλη, ὁ 49χρονος Καραθεοδωρῆ κατόρθωσε νά διασώσει τή βιβλιοθήκη καί πολλά ἀπό τά ἐργαστηριακά ὄργανα τοῦ Ἰωνικοῦ Πανεπιστημίου καί νά τά μεταφέρει στό Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν. Ἡ δωρεά Καραθεοδωρῆ βρίσκεται μέχρι τίς μέρες μας στό Μουσεῖο Φυσικῶν Ἐπιστημῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Τό 1922 διορίστηκε καθηγητής στό Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν καί τό 1923 διορίσθηκε καθηγητής στό Ἐθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνεῖο. Ὡστόσο ἡ κατάσταση στά ἑλληνικά ἀνώτατα ἐκπαιδευτικά ἱδρύματα δέν ἦταν ρόδινη ἀπό τότε. Ἔτσι στόν Καραθεοδωρῆ, τόν μεγαλύτερο Ἕλληνα μαθηματικό ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, τό Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν εἶχε ἀναθέσει τή διδασκαλία τῶν Μαθηματικῶν στούς πρωτοετεῖς φοιτητές τῆς Χημείας! Ἀπογοητευμένος ὁ Καραθεοδωρῆ ἐγκαταλείπει τό 1924 τήν Ἑλλάδα, ἀποδεχόμενος μία καθηγητική ἕδρα στό Πανεπιστήμιο τοῦ Μονάχου. Στό ἵδρυμα αὐτό παρέμεινε ὡς τή συνταξιοδότησή του τό 1938.

Ὁ Καραθεοδωρῆ ἀρχικά ἀσχολήθηκε μέ τόν Λογισμό τῶν Μεταβολῶν καί ἡ διδακτορική διατριβή του (Γκέτινγκεν 1904) φέρει τόν τίτλο «Περί τῶν ἀσυνεχῶν λύσεων στόν Λογισμό τῶν Μεταβολῶν». Στή συνέχεια καταπιάστηκε μέ ὅλους σχεδόν τούς κλάδους τῶν Μαθηματικῶν: θεωρία πραγματικῶν συναρτήσεων, θεωρία μιγαδικῶν συναρτήσεων, διαφορικές ἐξισώσεις, θεωρία συνόλων καί διαφορική γεωμετρία, σύμμορφες ἀπεικονίσεις κ.ἄ. Ἐκτός ἀπό τό πλῆθος τῶν πρωτότυπων ἐπιστημονικῶν ἐργασιῶν πού ἔχει δημοσιεύσει, πλουτίζει τή διεθνή μαθηματική βιβλιογραφία μέ σειρά συγγραμμάτων. Ἐπιπλέον, τό ἐπιστημονικό ἔργο του ἐπεκτείνεται σέ πολλούς τομεῖς τῆς φυσικῆς καί τῆς ἀρχαιολογίας. Ἡ συμβολή του στή Θεωρητική Φυσική ἦταν οὐσιαστική στή μαθηματική θεμελίωση τομέων τής Φυσικῆς ὅπως ἡ Θερμοδυναμική, ἡ Γεωμετρική Ὀπτική, ἡ Μηχανική καί ἡ Σχετικότητα.

Οἱ μαθηματικές του ἀποδείξεις χαρακτηρίζονται ἀπό «κομψότητα καί ἁπλότητα», ἀλλά καί αὐστηρότητα πού δίνει ἀπόλυτη ἀσφάλεια στά συμπεράσματα πού προκύπτουν.

Τόν Δεκέμβριο τοῦ 1949 ἔδωσε τήν τελευταία του διάλεξη στό Μόναχο καί δύο μῆνες ἀργότερα, στίς 2 Φεβρουαρίου 1950, πέθανε.

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

SHARE
RELATED POSTS
Ο προεκλογικός αγώνας 10χρόνης μαθήτριας για το προεδρείο της τάξης της
Η Ρόδος πρωτοπόρος στην Προστασία του Περιβάλλοντος, του Φώτη Χατζηδιάκου [Δήμαρχος Ρόδου]
Γιώργος Αρκουλής
Στο δρόμο που χάραξε ένας ταχυδρόμος, του Γιώργου Αρκουλή

Leave Your Reply

*