Ανοιχτή πόρτα Πρόσωπα - Αφιερώματα

Σάν σήμερα τό 1813, Λαγκράνζ, τοῦ Τάσου Γέροντα

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

Ὁ Ζοζέφ Λουί Λαγκράνζ (Joseph-Louis Lagrange ἤ Giuseppe Lodovico Lagrangia) γεννήθηκε στό Τορίνο στίς 25 Ἰανουαρίου 1736. Ἦταν Ἰταλός μαθηματικός, φυσικός καί ἀστρονόμος, πού ἔζησε τό μεγαλύτερο μέρος τῆς ζωῆς του στήν Πρωσία καί τή Γαλλία.

Ὁ Λαγκράνζ ἦταν γαλλικῆς καί ἰταλικῆς καταγωγῆς. Ὁ προπάππος του ἀπό τό γενεαλογικό δένδρο τοῦ πατέρα του ἦταν Γάλλος ἀξιωματικός τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος στή συνέχεια μετακόμισε στό Τορίνο.

Ὁ πατέρας του, ὁ ὁποῖος ἦταν ὑπεύθυνος τοῦ Στρατοῦ τοῦ Βασιλείου τῆς Σαρδηνίας, ἦταν εὐκατάστατος καί εἶχε καλή κοινωνική θέση, ἀλλά πρίν ὁ γιός του μεγαλώσει, εἶχε χάσει τό μεγαλύτερο μέρος τῆς περιουσίας του σέ κερδοσκοπίες, ὁπότε ὁ μικρός Λαγκράνζ ἔπρεπε νά βασιστεῖ στίς δικές του ἱκανότητες γιά τήν κοινωνική του θέση. Ἀνατράφηκε ὡς Ρωμαιοκαθολικός, ὅμως ἀργότερα ἔγινε ἀγνωστικιστής. Σπούδασε στό κολέγιο τοῦ Τορίνο, ἀλλά μόλις στά δεκαεπτά του ἔδειξε κάποια προτίμηση γιά τά μαθηματικά.

Ὁ Λαγκράνζ εἶναι ἕνας ἀπό τούς ἱδρυτές τοῦ λογισμοῦ τῶν μεταβολῶν. Ἔγραψε πολλές ἐπιστολές πρός τόν Λέοναρντ Ὄυλερ μεταξύ 1754 καί 1756, στίς ὁποῖες περιγράφει τά αποτελέσματά του. Ὁ Ὄυλερ ἦταν πολύ ἐντυπωσιασμένος μέ τά ἀποτελέσματα τοῦ Λαγκράνζ.

Τό 1756 ὁ Ὄυλερ ἔκανε μιά προσπάθεια νά φέρει τόν Λαγκράνζ στήν Ἀκαδημία τοῦ Βερολίνου. Ἀργότερα ὁ ντ’ Ἀλαμπέρ μεσολάβησε στόν Φρειδερίκο τῆς Πρωσίας γιά τόν Λαγκράνζ καί ὁ Φρειδερίκος ἔγραψε στόν Λαγκράνζ ζητῶντας του νά φύγει ἀπό τό Τορίνο γιά μία πολύ πιό προνομιακή θέση στό Βερολίνο. Ὁ Λαγκράνζ ἀπέρριψε καί τίς δύο προσφορές λέγοντας τό 1765:

Μοῦ φαίνεται ὅτι τό Βερολίνο δέν θά ἦταν καθόλου κατάλληλο γιά μένα, καθώς ὁ Ὄυλερ βρίσκεται ἐκεῖ.

Τό 1766 ὁ Ὄυλερ ἔφυγε ἀπό τό Βερολίνο γιά τήν Ἁγία Πετρούπολη. Τότε ὁ Φρειδερίκος ἔγραψε στόν Λαγκράνζ ἐκφράζοντας τήν ἄποψη ὅτι «σπουδαιότερος βασιλιάς στήν Εὐρώπη» εἶναι αὐτός πού ἔχει «τόν μεγαλύτερο μαθηματικό στήν Εὐρώπη» κάτοικο τῆς αὐλῆς του. Ὁ Λαγκράνζ τελικά πείσθηκε καί πέρασε τά ἑπόμενα εἰκοσι χρόνια στήν Πρωσία, ὅπου παρήγαγε ὄχι μόνο τή μεγαλύτερη σειρά τῶν ἐγγράφων του, πού δημοσιεύθηκε στό Βερολίνο καί στό Τορίνο, ἀλλά καί τό μεγαλειῶδες ἔργο του, τήν Ἀναλυτική Μηχανική.

Ὁ Λαγκράνζ μελέτησε τό μυαλό καί τό σῶμα του σάν νά ἦσαν μηχανήματα καί μετά ἀπό πειράματα βρῆκε τό ἀκριβές μέγεθος τῆς ἐργασίας πού ἦταν σέ θέση νά πραγματοποιήσει χωρίς νά καταρρεύσει. Κάθε βράδυ προγραμμάτιζε γιά τόν ἑαυτό του μία συγκεκριμένη ἐργασία γιά τήν ἑπόμενη ημέρα. Πάντα σκεφτόταν τό θέμα τῶν ἐγγράφων του πρίν ἀρχίσει νά τά συντάσσει, καί συνήθως ἔγραφε κατευθείαν χωρίς διαγραφή ἤ διόρθωση.

Τό 1786 ὁ Φρειδερίκος πέθανε καί ὁ Λαγκράνζ, ὁ ὁποῖος εἶχε βρεῖ τό κλίμα τοῦ Βερολίνου ἐπίμοχθο, ἀποδέχθηκε εὐχαρίστως τήν προσφορά τοῦ Λουδοβίκου XVI γιά νά μετακομίσει στό Παρίσι. Ἔλαβε παρόμοιες προσκλήσεις ἀπό τήν Ἱσπανία καί τή Νάπολη. Στή Γαλλία ἔγινε δεκτός μέ κάθε τιμή, εἰδικά διαμερίσματα στό Λοῦβρο ἦσαν προετοιμασμένα γιά τήν ὑποδοχή του, καί ἔγινε μέλος τῆς Γαλλικῆς Ἀκαδημίας Ἐπιστημῶν.

Παρά τό γεγονός ὅτι τό διάταγμα τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1793, πού πρόσταζε ὅλους τούς ξένους νά ἐγκαταλείψουν τή Γαλλία, εἶχε ὡς ἐξαίρεση τό ὄνομα του, ὁ ἴδιος ἑτοιμαζόταν νά φύγει, ὅταν τοῦ προσφέρθηκε ἡ προεδρία τῆς Ἐπιτροπής γιά τή Μεταρρύθμιση τῶν μονάδων Μέτρου καί Βάρους. Ἡ ἐπιλογή τῶν μονάδων πού τελικά ἐπελέγησαν ὀφειλόταν σέ μεγάλο βαθμό σ ‘αὐτόν, καί κυρίως λόγῳ τῆς ἐπιρροῆς του ἡ δεκαδική ὑποδιαίρεση ἔγινε δεκτή ἀπό τήν Ἐπιτροπή τό 1799.

Ὁ Λαγκράνζ ἐπινόησε τή μέθοδο τῆς ἐπίλυσης διαφορικῶν ἐξισώσεων, γνωστή ὡς μεταβολή τῶν παραμέτρων, ἐφάρμοσε τόν διαφορικό λογισμό καί τή θεωρία τῶν πιθανοτήτων καί ἔκανε ἀξιόλογη δουλειά στή λύση τῶν ἐξισώσεων. Ἀπέδειξε ὅτι κάθε φυσικός ἀριθμός εἶναι ἄθροισμα τεσσάρων τετραγώνων. Στόν λογισμό ὁ Λαγκράνζ ἀνέπτυξε μία καινούρια προσέγγιση στίς σειρές Taylor. Μελέτησε τό πρόβλημα τῶν τριῶν σωμάτων γιά τή Γῆ, τόν Ἥλιο καί τή Σελήνη, καθώς καί τήν κίνηση τῶν δορυφόρων τοῦ Δία. Ἀλλά πάνω ἀπό ὅλα ἐντυπωσίασε στή μηχανική, ἔχοντας μεταμορφώσει τή Νευτώνεια μηχανική σέ ἕναν τομέα ἀνάλυσης, τή μηχανική τοῦ Λαγκράνζ, ὅπως λέγεται τώρα, καί παρουσίασε τίς ἐπονομαζόμενες Ἀρχές τῆς Μηχανικῆς ὡς ἁπλά ἀποτελέσματα τοῦ λογισμοῦ των μεταβολῶν.

Ὁ Λαγκράνζ ἦταν ἕνας ἀπό τούς 72 ἐξέχοντες Γάλλους ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι τιμήθηκαν μέ πλάκες στό πρῶτο στάδιο τοῦ Πύργου τοῦ Ἄιφελ, ὅταν ἄνοιξε γιά πρώτη φορά. Ἡ ὁδός Λαγκράνζ στό 5ο διαμέρισμα τοῦ Παρισιοῦ φέρει τό ὄνομά του, τό ἴδιο καί στό Τορίνο, ὁ δρόμος ὅπου βρίσκεται τό σπίτι τῆς γέννησής του. Ὁ σεληνιακός κρατήρας Λαγκράνζ ΄’ονομάστηκε πρός τιμήν του.

Πέθανε στό Παρίσι πρίν προλάβει νά ὁλοκληρώσει τή ριζική ἀναθεώρηση τῆς Ἀναλυτικῆς Μηχανικῆς. Τήν ἡμέρα ἐκείνη τό ἡμερολόγιο ἔγραφε 10 Ἀπριλίου 1813.

SHARE
RELATED POSTS
Η άγνωστη ιστορία με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, του Άγγελου Σπάρταλη
Νίκη Κωνσταντοπούλου: «Ωριμάζουμε όταν μας αφορά το πρόβλημα του διπλανού μας», του Κωνσταντίνου Καραγιαννόπουλου
O γραβατωμένος γάτος, του Νίκου Βασιλειάδη

Leave Your Reply

*