ΕΥ ΖΗΝ Πρόσωπα - Αφιερώματα

Σάν σήμερα τό 1731, τοῦ Τάσου Γέροντα

Σάν σήμερα τό 1731 γεννήθηκε στή Νίκαια τῆς Γαλλίας ὁ Χένρυ Κάβεντις, Βρετανός επιστήμονας, ο οποίος διακρίθηκε για τη συνεισφορά του στη φυσική και στη χημεία.

Γόνος πλούσιας καί ἀριστοκρατικῆς οἰκογένειας, ὁ Κάβεντις σπούδασε στό Πανεπιστήμιο τοῦ Κέμπριτζ. χωρίς ὅμως νά πάρει ποτέ του πτυχίο.

Σιωπηλός καί μοναχικός, θεωρήθηκε κάπως ἐκκεντρικός καί ποτέ δέν σχημάτισε προσωπικές σχέσεις ἔξω ἀπό τήν οἰκογένειά του. Οἱ διηγήσεις γιά τήν προσωπικότητά του ὁδήγησαν κάποιους σύγχρονους μελετητές, ὅπως τόν Ὄλιβερ Σάκς, νά ὑποθέσουν πώς ἔπασχε ἀπό τό Σύνδρομο τοῦ Ἄσπεργκερ, ἴσως ὅμως ἦταν ἁπλῶς πολύ ντροπαλός.

Ἐξαιτίας τῆς συστολῆς του δέν δημοσίευσε πολλές ἀπό τίς ἐργασίες του, μέ ἀποτέλεσμα νά βρεθοῦν τυχαῖα μετά τόν θάνατό του ἀπό τόν Τζέημς Κλέρκ Μάξγουελ: γιά ὁρισμένες ἀνακαλύψεις του ἄλλοι εἶχαν οἰκειοποιηθεῖ τά εὔσημα χωρίς καμμία διαμαρτυρία ἐκ μέρους του. Παρ΄ ὅλα αὐτά, τό μέρος τοῦ εὐρύτατου ἔργου του πού εἶχε γίνει γνωστό τόν εἶχε καταστήσει ἤδη κατά τή διάρκεια τῆς διακριτικῆς ζωῆς του ἕναν πολύ σημαντικό ἐπιστήμονα, ὁ ὁποῖος ἔχαιρε μεγάλης ἐκτίμησης ὄχι μόνο στούς ἐπιστημονικούς κύκλους τῆς Ἀγγλίας ἀλλά καί στό ἐξωτερικό.

Στόν Κάβεντις ὀφείλουμε τίς πρῶτες συστηματικές μελέτες καί ἀνακαλύψεις γύρω ἀπό τά ἀέρια – ὅπως τό ὑδρογόνο, τό ὁποῖο ὀνόμαζε «εὔφλεκτο ἀέρα», ἤ τό διοξείδιο τοῦ ἄνθρακα, τό ὁποῖο ἀποκαλοῦσε «σταθερό ἀέρα» καί τίς ἀντιδράσεις τους. Μελέτησε ἐπίσης τή σύσταση τοῦ νεροῦ καί τοῦ νιτρικοῦ ὀξέος. Ἦταν ὁ πρῶτος πού ὑπολόγισε – μέ ἐντυπωσιακή ἀκρίβεια – τή σύσταση τῆς ἀτμόσφαιρας καί τή μέση πυκνότητα τῆς Γῆς. Εἰδικά οἱ πάμπολλες ἀνακαλύψεις του γιά τόν ἠλεκτρισμό ἦσαν ἄγνωστες, μέχρι πού συλλέχθηκαν καί ἐκδόθηκαν ἀπό τόν Μάξγουελ τό 1879, πολύ μετά τήν πίστωσή τους σέ ἄλλους ἐπιστήμονες. Ἀνάμεσά τους ἦσαν οἱ ἀκόλουθες:

Ἡ ἔννοια τοῦ ἠλεκτροστατικοῦ δυναμικοῦ, πού τήν ἀποκαλοῦσε «βαθμό ἠλεκτρίσεως» (degree of electrification)

Μία πρώτη μονάδα χωρητικότητας, αὐτή πού ἔχει μία σφαῖρα διαμέτρου μιᾶς ἴντσας

Ἡ σχέση γιά τή χωρητικότητα ἑνός ἐπίπεδου πυκνωτῆ

Ἡ ἔννοια τῆς διηλεκτρικῆς σταθερᾶς ἑνός ὑλικοῦ

Ἡ σχέση ἀνάμεσα στό ἠλεκτρικό δυναμικό καί στό ἠλεκτρικό ρεῦμα, ὁ σημερινός «Νόμος τοῦ Ωμ» (1781)

Νόμοι γιά τήν κατανομή τοῦ ρεύματος σέ παράλληλα κυκλώματα (γέφυρες Wheatstone)

Ὁ νόμος ἀντίστροφου τετραγώνου γιά τήν ἐξάρτηση τῆς ἠλεκτροστατικῆς δύναμης ἀπό τήν ἀπόσταση (ὁ σημερινός «Νόμος τοῦ Coulomb»)

Ζοῦσε σέ σχεδόν ἀπόλυτη ἀπομόνωση καί λέγεται ὅτι εἶχε κατασκευάσει μία εἰδική πίσω πόρτα στό σπίτι του ὥστε νά μήν εἶναι ὑποχρεωμένος νά συναντᾷ τήν οἰκονόμο του. Ἐπικοινωνοῦσε μέ τούς ὑπηρέτες του κυρίως μέ σημειώματα – καθημερινά ἄφηνε τήν παραγγελία γιά τό βραδινό φαγητό του στό τραπεζάκι τοῦ χόλ. Ἀπέφευγε πάσῃ θυσίᾳ ὄχι μόνο τή συναναστροφή ἀλλά καί τή θέα τῶν γυναικῶν: τά θηλυκά μέλη τοῦ ὑπηρετικοῦ προσωπικοῦ εἶχαν σαφεῖς ὁδηγίες νά μήν παρουσιάζονται μπροστά του ἐπί ποινῇ ἀπόλυσης. Οἱ μόνες συναντήσεις πού δέν ἔχανε ποτέ ἦσαν τά δεῖπνα πού διοργάνωνε κάθε Πέμπτη ἡ Βασιλική Ἑταιρεία, τῆς ὁποίας ἦταν μέλος. Ἄν καί ὅλοι οἱ ἐπιστήμονες συνδαιτυμόνες του ἀναζητοῦσαν ἀπεγνωσμένα τή γνώμη του, ἐκεῖνος σπανίως ἄνοιγε τό στόμα του γιά νά μιλήσει. Ὅσοι τόν γνώριζαν, ἔλεγαν ὅτι ὡς τόν θάνατό του εἶχε ξεστομίσει λιγότερες λέξεις ἀπ΄ ὅσες ἕνα τετράχρονο παιδί στή σύντομη ζωή του.

Πέθανε στίς 24 Φεβρουαρίου 1810 στό Λονδῖνο.

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

 

SHARE
RELATED POSTS
Η 28η … Αλλιώς, του Μάνου Στεφανίδη
Ευχαριστήριο: η Δωδεκανησιακή Μέλισσα εκφράζει ευγνωμοσύνη και τιμά το Συμιακό θέατρο
Ευτυχώς γλυτώσαμε απ’ το γαλάζιο αίμα και τη φάρα σας Μεγαλειότατε, του Πάνου Μπιτσαξή

Leave Your Reply

*