Ανοιχτή πόρτα Πρόσωπα - Αφιερώματα

Σάν σήμερα τό 1707: Λέοναρντ Ὄυλερ, τοῦ Τάσου Γέροντα

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

 

 

Σάν σήμερα τό 1707 γεννήθηκε στή Βασιλεία τῆς Ἑλβετίας ὁ Λέοναρντ Ὄυλερ. Ὁ πατέρας του, Πάουλ Ὄυλερ, ἦταν πάστορας τῆς προτεσταντικῆς ἐκκλησίας καί ἡ μητέρα του Μαργκερίτε Μπροῦκερ κόρη πάστορα. Εἶχε δύο μικρότερες αδελφές, τίς Ἄννα Μαρία καί Μαρία Μαγδαληνή. Μετά τή γέννησή του ἡ οἰκογένειά του μετακόμισε ἀπό τή Βασιλεία στό Ρίχεν (Riehen), ὅπου πέρασε καί τό μεγαλύτερο μέρος τῆς παιδικῆς του ἡλικίας. Ὁ πατέρας του ἦταν φίλος μέ τήν οἰκογένεια Μπερνούλι καί εἰδικότερα μέ τόν Γιόχαν Μπερνούλι, ὁ ὁποῖος τότε θεωροῦνταν ὡς ὁ καλύτερος μαθηματικός τῆς Εὐρώπης, καί ὁ ὁποῖος θά ἀποτελέσει τελικά τήν πιό σημαντική ἐπιρροή γιά τόν νεαρό Λέοναρντ.

Σέ ἡλικία μόλις 13 ἐτῶν ἐγγράφηκε στό Πανεπιστήμιο τῆς Βασιλείας καί σέ ἡλικία 16 ἐτῶν ὑποστήριξε τή διδακτορική του διατριβή μέ θέμα τίς ὁμοιότητες τῆς φιλοσοφίας τοῦ Καρτέσιου καί τοῦ Νεύτωνα. Ὁ Ὄυλερ ἐκείνη τήν ἐποχή σπούδαζε Ἑλληνική καί Ἑβραϊκή θεολογία ὕστερα ἀπό προτροπή τοῦ πατέρα του, μέ σκοπό νά γίνει πάστορας, ἀλλά ὁ Μπερνούλι κατάφερε νά πείσει τόν Πάουλ Ὄυλερ ὅτι ὁ Λέοναρντ ἐπρόκειτο νά γίνει ἕνας σπουδαῖος μαθηματικός. Τό 1726 ὁ Λέοναρντ ὑποστήριξε μία δεύτερη διατριβή μέ θέμα τήν ταχύτητα διάδοσης τοῦ ἤχου.

Τήν ἴδια χρονιά δέχθηκε πρόσκληση ἀπό τήν τσαρίνα Αἰκατερίνη Α’ νά ἀναλάβει τήν ἕδρα τῆς Φυσιολογίας στήν Ἀκαδημία Ἐπιστημῶν τῆς Ἁγίας Πετρούπολης, μετά τόν θάνατο τοῦ Νικολάους Μπερνούλι, γιοῦ τοῦ Γιόχαν Μπερνούλι. Τόν Νοέμβριο τοῦ 1726 ὁ Ὄυλερ ἀποδέχτηκε διακαῶς τήν προσφορά, ἀλλά καθυστέρησε νά κάνει τό ταξίδι στήν Ἁγία Πετρούπολη καθώς εἶχε κάνει ἀνεπιτυχῶς αἴτηση γιά μία θέση καθηγητῆ φυσικῆς στό Πανεπιστήμιο τῆς Βασιλείας. Στή συνέχεια μεταπήδησε στό τμῆμα μαθηματικῶν καί τό 1733 ἀνέλαβε τή διεύθυνσή του.

Στίς 7 Ἰανουαρίου 1734 νυμφεύθηκε τή συμπατριώτισσά του Καταρίνα Γκσέλ. Τό ζευγάρι ἀπέκτησε 13 παιδιά, ἀπό τά ὁποῖα μόνο τά πέντε ἐπέζησαν.

Τό 1741, λόγῳ τῆς ἔκρυθμης κατάστασης στή Ρωσία, ὁ Ὄυλερ μετακόμισε στό Βερολίνο, ἀποδεχόμενος πρόσκληση τοῦ ἡγεμόνα τῆς Πρωσίας Φρειδερίκου Β’ τοῦ Μεγάλου. Δούλεψε γιά 25 χρόνια  στήν τοπική Ἀκαδημία καί δημοσίευσε πάνω ἀπό 300 ἐπιστημονικά ἄρθρα. Στό Βερολίνο ἐξέδωσε δύο ἀπό τά σπουδαιότερα βιβλία του. Τό 1748 τήν «Εἰσαγωγή στήν Ἀπειροστική Ἀνάλυση» καί τό 1755 τίς «Ἀρχές τοῦ διαφορικοῦ λογισμοῦ». Μέ τά χρόνια ὁ Ὄυλερ περιέπεσε σέ δυσμένεια, ἰδιαίτερα ὅταν ἀπέτυχε νά σχεδιάσει ἕνα συντριβάνι σύμφωνα μέ τίς προδιαγραφές τοῦ Φρειδερίκου. Ὁ Πρῶσος μονάρχης ἀμφισβήτησε τίς ἱκανότητες τοῦ Ὄυλερ ὡς μηχανικοῦ, ἀλλά καί τή φιλοσοφική του συγκρότηση. Στήν πρωσική αὐλή κυριαρχοῦσε ἡ πληθωρική προσωπικότητα τοῦ ἐπικοινωνιακοῦ Βολταίρου, πού βρισκόταν στόν ἀντίποδα τοῦ συνεσταλμένου χαρακτήρα τοῦ Ὄυλερ.

Ὅταν δέχθηκε τήν πρόσκληση ἀπό τή Μεγάλη Αἰκατερίνη τό 1766, ἐπέστρεψε χωρίς δεύτερη σκέψη στά παλιά του «λημέρια». Ὁμως ἡ ὑγεία του διαρκῶς χειροτέρευε. Ἔχοντας χάσει τήν ὅραση ἀπό τό ἕνα του μάτι τό 1735, προσεβλήθη ἀπό καταρράκτη στό ὑγιές μάτι του καί μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου σχεδόν τυφλώθηκε. Παρά τήν τραγωδία αὐτή, ἡ παραγωγικότητά του συνεχίστηκε ἀμείωτη, ἐπιβοηθούμενη ἀπό μία σπάνια μνήμη καί μία ἀξιοσημείωτη ἱκανότητα γιά νοερούς ὑπολογισμούς.

Τό 1773 ἔχασε τή γυναῖκα του μετά ἀπό 40 χρόνια γάμου, καί τρία χρόνια ἀργότερα παντρεύτηκε σέ δεύτερο γάμο τήν ἑτεροθαλή ἀδελφή της Ζαλόμε Γκσέλ.

Στίς 18 Σεπτεμβρίου 1783, κατά τή διάρκεια γεύματος στό σπίτι του κι ἐνῶ συζητοῦσε μέ τόν συνάδελφό του φυσικό Ἄντερς Λέξελ σχετικά μέ τήν πρόσφατη ἀνακάλυψη τοῦ πλανήτη Οὐρανού, ὑπέστη ἐγκεφαλικό ἐπεισόδιο καί λίγες ὧρες ἀργότερα ἄφησε τήν τελευταία του πνοή. Ἐνταφιάστηκε στό προτεσταντικό κοιμητήριο τῆς Ἁγίας Πετρούπολης, δίπλα στήν πρώτη σύζυγό του Καταρίνα. Ὁ μαθηματικός καί φιλόσοφος Νικολά  Ντέ Κοντορσέ, στόν ἐπικήδειο πού ἐκφώνησε ἐνώπιον τῆς Γαλλικῆς Ἀκαδημίας, ἀνέφερε χαρακτηριστικά: «Ὁ Ὄυλερ σταμάτησε νά ὑπολογίζει καί νά ζεῖ». Τό 1956 καί μέ ἀφορμή τήν ἐπικείμενη 250η ἐπέτειο ἀπό τή γέννησή του, τά λείψανά του μεταφέρθηκαν κι ἐνταφιάστηκαν στό Μοναστήρι τοῦ Ἀλεξάντερ Νέφσκι στήν Ἁγία Πετρούπολη.

Τό ἔργο τοῦ Ὄυλερ, τό ὁποῖο ἐκτείνεται σέ κάθε πεδίο τῶν μαθηματικῶν, ἀποτελεῖται ἀπό 75 τόμους καί συνολικά 45.000 σελῖδες. Ἐπίσης ἔχουν διασωθεῖ 4.000 χειρόγραφα ἀλληλογραφίας του μέ διάσημους σύγχρονούς του μαθηματικούς. Ὁ Ἑλβετός φυσικομαθηματικός εἶχε ἀποφασιστική καί σημαντική συμβολή στή γεωμετρία, στήν ἀνάλυση, στή μηχανική καί στη θεωρία τῶν ἀριθμῶν. Ἀνέπτυξε ἐπίσης μεθόδους γιά τή λύση προβλημάτων στήν ἀστρονομία καί ἔδωσε χρήσιμες ἐφαρμογές τῶν μαθηματικῶν στήν τεχνολογία. Πολλοί μαθηματικοί ὅροι φέρουν τό ὄνομά του, ὅπως ἡ Σταθερά τοῦ Ὄυλερ, ὁ Ἀριθμός τοῦ Ὄυλερ (τό γνωστό e), ἡ εὐθεία καί ὁ κύκλος τοῦ Ὄυλερ στά τρίγωνα καί ἄλλα.

* Το άρθρο απηχεί τις απόψεις του συντάκτη του.  

The article expresses the views of the author

iPorta.gr

SHARE
RELATED POSTS
No go back μαντάμ Μέρκελ, go back ΣΥΡΙΖΑ, του Πάνου Μπιτσαξή
Λήθη, του Νίκου Βασιλειάδη
Αναζωπυρώσεις, του Δημήτρη Κατσούλα

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.