ΕΥ ΖΗΝ Πρόσωπα - Αφιερώματα

Σάν σήμερα τό 1564, τοῦ Τάσου Γέροντα

Τάσος Γέροντας

Gerotasos

 

Ἦταν 15 Φεβρουαρίου τοῦ 1564 ὅταν στήν Πίζα τῆς Ἰταλίας γεννήθηκε ὁ Γκαλιλέο, γιός τοῦ μουσικοῦ Βιτσέντζο Γκαλιλέι. Τό ἐξελληνισμένο ὄνομά του εἶναι Γαλιλαῖος. Παρότι τό “αι” δέν δικαιολογεῖται, θά τό χρησιμοποιήσω γιά ἱστορικούς λόγους.  Ὁ Γαλιλαῖος ἀπό νωρίς ἔδειξε σημεῖα μιᾶς ἀξιοσημείωτης ἰδιοφυΐας. Ἔμαθε τά πρῶτα γράμματα στό μοναστήρι Βολομπρόζα, κοντά στή Φλωρεντία καί στή συνέχεια σπούδασε φυσικομαθηματικά στά πανεπιστήμια τῆς Φλωρεντίας καί τῆς Πίζας, χωρίς ὅμως νά πάρει πτυχίο ἐλλείψει χρηματικῶν πόρων.

Ἦταν 18 ἐτῶν ὅταν μία μέρα στή Μητρόπολη τῆς Πίζας παρατήρησε τυχαῖα τίς αἰωρήσεις ἑνός πολυελαίου, πού ἀπό ἀπροσεξία χτύπησε κάποιος ἐργάτης κατά τήν ἐπισκευή τῆς ἐκκλησίας. Πολλοί ἄνθρωποι εἶχαν δεῖ ὡς τότε σέ ἐκκλησίες πολυελαίους νά αἰωροῦνται, ἀλλά κανείς δέν ἔδωσε στό γεγονός αὐτό τή δέουσα σημασία, οῦτε κι ἔβγαλε κάποιο χρήσιμο συμπέρασμα. Ἀντίθετα, ὁ νεαρός Γαλιλαῖος πρόσεξε τό γεγονός, μελέτησε τό φαινόμενο καί διατύπωσε τόν νόμο, ὅτι «οἱ μικρές αἰωρήσεις εἶναι ἰσόχρονες». Στόν νόμο αὐτό στηρίχθηκε ἀργότερα ὁ Ὁλλανδός ἀστρονόμος Κρίστιαν Χόιχενς γιά νά κατασκευάσει τό πρῶτο ρολόι μέ ἐκκρεμές.

Στήν ἡλικία τῶν 25 ἐτῶν ἔγινε καθηγητής στό Πανεπιστήμιο τῆς Πάδουας χάρη σέ μία μελέτη του σχετικά μέ τό κέντρο βάρους τῶν στερεῶν σωμάτων. Ὅσο ἦταν ἐκεῖ καθηγητής ἔμαθε γιά τήν ἀνακάλυψη τοῦ τηλεσκοπίου στήν Ὁλλανδία. Ὤν εὐφυής, προχώρησε στήν κατασκευή ἑνός ἀνώτερου μοντέλου. Χάρη στό νέο του τηλεσκόπιο παρατήρησε πρῶτος τούς κρατῆρες, τά ὄρη καί τίς πεδιάδες στήν ἐπιφάνεια τῆς Σελήνης. Ἀνακάλυψε ὅτι ἡ Σελήνη στρέφει πάντα πρός τή Γῆ τό ἴδιο ἡμισφαίριό της. Παρατήρησε τίς ἡλιακές κηλίδες (μέ ἀποτέλεσμα νά προκαλέσει βλάβες στά μάτια του), τόν δακτύλιο τοῦ Κρόνου, χωρίς ὡστόσο νά μπορέσει νά ἐξηγήσει ἀκριβῶς τήν παρατήρησή του αὐτή καί ἀπέδειξε τήν ἰσχύ τῆς ἡλιοκεντρικῆς θεωρίας τοῦ Κοπέρνικου παρατηρῶντας τίς φάσεις τῆς Ἀφροδίτης καί ἀνακαλύπτοντας 4 ἀπό τούς δορυφόρους τοῦ Δία, τήν Ἰώ, τήν Εὐρώπη, τόν Γανυμήδη καί τήν Καλλιστώ, τούς ὁποίους ὀνόμασε Ἄστρα τῶν Μεδίκων πρός τιμήν τοῦ προστάτη του, Κόσιμο Β’ τῶν Μεδίκων. Οἱ παρατηρήσεις του αὐτές ἀποτέλεσαν τήν ἀρχή τοῦ τέλους γιά τήν πεποίθηση πού ὑποστηριζόταν μέχρι τότε ἀπό τό ἐκκλησιαστικό καί ἐπιστημονικό κατεστημένο, πώς τό Σύμπαν εἶναι τέλεια πλασμένο καί πώς ἡ Γῆ εἶναι στό κέντρο τοῦ Σύμπαντος καί ἀποτελεῖ μοναδικότητα: οἱ κρατῆρες τῆς Σελήνης καί οἱ κηλίδες τοῦ Ἡλίου, καθώς καί τό γεγονός ὅτι τέσσερα σώματα περιστρέφονταν γύρω ἀπό ἕναν ἄλλον πλανήτη, τόν Δία, αποτέλεσαν ἀποδείξεις γιά τό ἀντίθετο.

Οἱ παρατηρήσεις καί οἱ ἀνακοινώσεις τοῦ Γαλιλαίου δημιούργησαν πραγματική ἐπανάσταση στήν ἐποχή του καί, ὅπως ἦταν φυσικό, προκάλεσαν ζωηρότατη ἀντίδραση ἀπό ἀκαδημαϊκούς ἀλλά καί ἐκκλησιαστικούς κύκλους, οἱ ὁποῖοι τόν κατηγόρησαν ὡς ἀπατεώνα καί αἱρετικό. Ὁ Γαλιλαῖος ὅμως, χωρίς καθόλου νά πτοηθεῖ, τούς προσκάλεσε νά παραστοῦν σέ δημόσια ἐπίδειξη τῶν πειραμάτων του. Τό ἀποτέλεσμα ἦταν νά θριαμβεύσει ἡ ἀλήθεια, νά ἀποστομωθοῦν οἱ κατήγοροί του καί ὁ ἴδιος νά συνεχίσει τή διδασκαλία του μέ μεγαλύτερο τώρα θάρρος.

Ὅσο ὅμως ἀπλωνόταν ἡ φήμη καί ἡ διδασκαλία του, τόσο σφοδρότερες καί συκοφαντικότερες γίνονταν οἱ ἐπιθέσεις τῶν ἀντιφρονούντων ἐναντίον του. Ἔτσι,τό 1633 κατόρθωσαν νά σύρουν τόν Γαλιλαῖο ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου τῆς Ἱερᾶς Ἐξέτασης μέ τήν κατηγορία ὅτι ἦταν αἱρετικός, ἐπειδή τάχα ἡ διδασκαλία του γιά τήν κίνηση τῆς Γῆς ἦταν ἀντίθετη μέ τήν Ἁγία Γραφή. Καί τότε ὁ Γαλιλαῖος, γιά νά ἀποφύγει τόν θάνατο στήν πυρά, ἀναγκάσθηκε νά ἀναιρέσει καί νά  ἀπαρνηθεῖ τή διδασκαλία του. Παρά τήν ἀναίρεση τῆς διδασκαλίας του, ὁ Γαλιλαῖος καταδικάσθηκε σέ φυλάκιση, τήν ὁποία ὁ Πάπας μετέτρεψε σέ κατ’ οἶκον περιορισμό. Σύμφωνα μέ τόν μύθο, ὁ Γαλιλαῖος φεύγοντας ἀπό τήν Ἱερά Ἐξέταση ἐπέμεινε στήν ἄποψή του, ἀναφωνῶντας «Καί ὅμως γυρίζει».

Ὁ Γαλιλαῖος πέθανε τή νύχτα μεταξύ 8ης καί 9ης Ἰανουαρίου 1642 ὅσο διαρκοῦσε ἡ σωφρονιστική ποινή του. Ὁ Πάπας Ἰωάννης Παῦλος Β΄ ἀποκατέστησε τή μνήμη τοῦ Γαλιλαίου τό φθινόπωρο τοῦ 1992, τρεῖς καί μισό αἰῶνες μετά τήν ἐκδίκαση τῆς ὑπόθεσής του καί τήν καταδίκη τῶν ἰδεῶν του.

Εἶναι μεγάλη ἡ προσφορά τοῦ Γαλιλαίου στήν ἐπιστήμη οἱ ανακαλύψεις του σχετικά μέ τό τηλεσκόπιο, πού διεύρυναν τό ὁρατό Σύμπαν. Σημαντική εἶναι ἐπίσης ἡ συνεισφορά του στήν καθιέρωση τῆς Μηχανικῆς ὡς ἰδιαίτερης ἐπιστήμης καί στήν πρώτη διατύπωση τῶν νόμων τῆς κινηματικῆς. Ἡ σπουδαίοτερη ὅμως προσφορά τοῦ Γαλιλαίου εἶναι ἡ εἰσαγωγή τοῦ πειράματος στίς ἐπιστημονικές μεθόδους καί ἡ μελέτη τῶν φυσικῶν φαινομένων κάτω ἀπό διαφορετικές ἐλεγχόμενες συνθῆκες, ἐρχόμενος σέ πλήρη ἀντίθεση μέ τίς ἐπικρατοῦσες μέχρι τότε συνήθειες τῆς ἐπιστημονικῆς σκέψης καί ἕρευνας. Ἡ μέθοδος τήν ἐποχή τοῦ Μεσαίωνα ἦταν ἡ ἑρμηνεία τῶν κειμένων τοῦ Ἀριστοτέλη κυρίως, τοῦ Γαληνοῦ, τοῦ Πτολεμαίου καί τῶν ἄλλων σοφῶν τῆς ἀρχαιότητας καί ἡ ἐξαγωγή συμπερασμάτων χωρίς οἱ τότε ἐπιστήμονες νά προσφεύγουν στό πείραμα ἤ σέ νέες παρατηρήσεις. Γι’ αὐτόν τόν λόγο ὁ Ἄλμπερτ Ἀϊνστάιν καί ὁ Στίβεν Χόκινγκ τόν ἔχουν χαρακτηρίσει ὡς «τόν πατέρα τῆς σύγχρονης ἐπιστήμης».

* Το άρθρο απηχεί τις απόψεις του συντάκτη του.  

The article expresses the views of the author

iPorta.gr


Το άρθρο απηχεί τις απόψεις του συντάκτη του.
The article expresses the views of the author iPorta.gr

Βιβλίο: ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΔΕΚΑ ΠΡΑΞΕΙΣ”, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΙΛΝΤΙΣΙ

SHARE
RELATED POSTS
Φώτης Χατζηδιάκος: “Θέσαμε τις βάσεις για την επόμενη δεκαετία. Συνεχίζω με ήσυχη τη συνείδησή μου ότι έδωσα την ψυχή μου”
Η Αιγαιοπελαγίτικη Κουζίνα στην Πόρτα
Aegean Cuisine: Τήλος: Ντοματόσουπα με Πλιγούρι (Τσουρβά)
Ο Μουσταφά Αλτιοκλάρ και το μπρα-ντε-φερ με τον Ερντογάν, της Μαρίας Καρχιλάκη

Leave Your Reply

*
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.