setGenerator('iporta'); ?>

Εγγραφείτε στο Newsletter
09/01
2018
07:20

Ἀστερισμοί, μέρος 25ο: Ἀνδρομέδα, τοῦ Τάσου Γέροντα

Γράφτηκε από τον 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(4 ψήφοι)

Gerotasos

 

Τάσος Γέροντας    

 

 

 

 

  andromeda-11004_960_720.jpg

 

 

 

Ἡ Ἀνδρομέδα εἶναι ἀστερισμός τοῦ βορείου ἡμισφαιρίου. Βρίσκεται κάτω ἀπό τό W τῆς Κασσιόπης καί ἀνήκει στήν εὐρύτερη οἰκογένεια ἀστερισμῶν τοῦ Περσέα μαζί μέ τούς Περσεύς, Κασσιόπεια, Κῆτος, Κηφεύς, Πήγασος, Ἠνίοχος καί Τρίγωνον. Ὁ ἀστερισμός τῆς Ἀνδρομέδας δέν παρουσιάζει καμμία δυσκολία στόν ἐντοπισμό του, ἀφοῦ τά τέσσερα πιό φωτεινά ἀστέρια του βρίσκονται σχεδόν σέ εὐθεία, σάν μιά γέφυρα πού ὁδηγεῖ ἀπό τόν Πήγασο κατευθείαν στόν ἀστερισμό τοῦ Περσέα.

 

 

andromeda_milky-way.jpg

 


Τό ὄνομα τοῦ ἀστερισμοῦ στά λατινικά εἶναι Andromeda, στή γενική Andromedae καί ἡ συντομογραφία εἶναι And. Εἶναι 19ος στήν κατάταξη ὡς πρός τό ἐμβαδόν (1). Στήν Ἀνδρομέδα ἔχουν καταμετρηθεῖ 152 ἀστέρια μεγέθους μικρότερου ἀπό 6,5 (2). Τό λαμπρότερο αὐτῶν, α And, το εἴδαμε στόν Πήγασο μέ τό ὄνομα δ Peg. Ἡ σωστή θέση του εἶναι στήν Ἀνδρομέδα. Εἶναι ἕνα γαλάζιο-λευκό ἄστρο μεγέθους 2,1, μέ δύο ἀραβικά ὀνόματα, Alpheratz καί Sirrah καί βρίσκεται σέ ἀπόσταση περίπου 100 ἐτῶν φωτός (3). Τό ἑπόμενο φωτεινότερο ἄστρο, ὁ β And, ἔχει ἴδιο μέγεθος, ἔχει τό ἀραβικό ὄνομα Mirach καί βρίσκεται σέ διπλάσια ἀπόσταση ἀπό τόν προηγούμενο. Στήν Ἀνδρομέδα ὑπάρχουν ἐπίσης ἑπτά ἄστρα μέ γνωστούς πλανῆτες.

 

Ὅμως μέ διαφορά τό πλέον διάσημο ἀντικείμενο τοῦ ἀστερισμοῦ εἶναι ὁ Γαλαξίας τῆς Ἀνδρομέδας. Αὐτός ὁ γαλαξίας (γνωστός και ως Μ 31) εἶναι σπειροειδής γαλαξίας καί κατέχει ἕνα ἀξιοσημείωτο ρεκόρ: εἶναι τό πιό ἀπομακρυσμένο ἀντικείμενο εὔκολα ὁρατό μέ γυμνό μάτι. Βρίσκεται σέ ἀπόσταση περίπου 2,5 ἑκατομμυρίων ἐτῶν φωτός. Παρατηρήσεις δείχνουν ὅτι διαθέτει ἕνα τρισεκατομμύριο ἄστρα, τρεῖς μέ πέντε φορές περισσότερα ἀπό τόν Γαλαξία μας. Ὁ γαλαξίας αὐτός ἔχει ἀκόμη δύο γειτονικούς, μικρότερους γαλαξίες, τόν M110 καί τόν M32, τούς ὁποίους σιγά σιγά ἀπορροφᾷ. Ἐδῶ καί μερικά δισεκατομμύρια ἔτη ἔχει "ρουφήξει" ἀρκετά ἀστέρια ἀπό τούς δύο μικρότερους. Ο Μ31 κατευθύνεται πρός τόν δικό μας μέ ταχύτητα 500.000 χιλιόμετρα τήν ὥρα. Κάποτε λοιπόν, σέ τρία δισεκατομμύρια ἔτη, θά φθάσει ἡ ἐποχή πού θά συγκρουστοῦν. Ἀλλά ἡ σύγκρουση αὐτή δέν θά εἶναι μετωπική καί ἄμεση.

 

Μετά τήν πρώτη ἐπαφή τους, ἡ δομή τῶν δύο γαλαξιῶν θά διαταραχθεῖ ἐξαιτίας τῶν τεραστίων βαρυτικῶν δυνάμεων πού θά ἀσκηθοῦν ἀνάμεσά τους. Μέχρι νά ἰσορροπήσουν οἱ δύο γαλαξίες, θά προηγηθεῖ μία περίοδος ἑνός δισεκατομμυρίου ἐτῶν μέ νέες ἀστρογεννέσεις καί κατακλυσμιαίες ἐκρήξεις.

 

(Τό παρακάτω ἀφορᾶ τήν πρώτη συνημμένη φωτογραφία)

 

 

 Andromeda_Galaxy_Spitzer_Infrared.jpg


​Ἀπό πάνω πρός τά κάτω βλέπουμε τόν ἔναστρο οὐρανό ὅπως φαίνεται ἀπό τή Γῆ κατά τή διάρκεια τῆς προσέγγισης καί σύγκρουσης τοῦ Γαλαξία μας μέ αὐτόν τῆς Ἀνδρομέδας. Ἡ πρώτη εἰκόνα δείχνει τόν οὐρανό ὅπως φαίνεται σήμερα καί ἡ τελευταία ὅπως θά φαίνεται μετά ἀπό 7 δισεκατομμύρια χρόνια (καί ἀφοῦ θά ἔχει ὁλοκληρωθεῖ ἡ σύγκρουση)
(Πηγή: https://physicsgg.me)

 

 

Ἡ Ἀνδρομέδα παίζει σημαντικό ρόλο στόν μύθο τοῦ Περσέα. Πατέρας της ἦταν ὁ Κηφέας, βασιλεύς τῆς Αἰθιοπίας καί μητέρα της ἡ Κασσιόπη, πού ἦταν ξακουστή σέ ὅλη τήν Ἑλλάδα γιά τήν ὀμορφιά της. Ἡ πριγκίπισσα Ἀνδρομέδα, σύμφωνα μέ τίς ἐπιταγές χρησμοῦ, εἶχε ἀφεθεῖ ἁλυσοδεμένη σέ παράκτιο βράχο, νά γίνει βορᾶ τοῦ Κήτους, θαλάσσιου τέρατος σταλμένου ἀπό τόν Ποσειδῶνα, ἀλλά διασώθηκε ἀπό τόν διερχόμενο Περσέα. Ἡ θυσία της θά κατεύναζε τό μένος τοῦ θεοῦ, σώζοντας τήν περιοχή της ἀπό ἀφανισμό, ἐξαιτίας τῶν αἱματηρῶν ἐπιδρομῶν τοῦ Κήτους, καθώς ὁ θεός ἦταν ἀποφασισμένος νά ταπεινώσει τήν ὑπεροπτική Κασσιόπεια, ἡ ὁποία εἶχε καυχηθεῖ ὅτι ὑπερεῖχε σέ ὀμορφιά τῶν Νηρηίδων, θεοτήτων τῆς θάλασσας. Ἀφοῦ ὁ Περσέας σκότωσε τό Κῆτος καί τήν ἐλευθέρωσε, παντρεύτηκαν παρά τόν ἀρραβῶνα τῆς Ἀνδρομέδας μέ τόν θεῖο της Φινέα. Ὁ Φινέας δέν ἤθελε νά αφήσει τήν ὄμορφη ἀρραβωνιαστικιά του καί μέ φίλους καί βοηθούς πῆγε στόν γάμο καί ἀπαίτησε τήν Ἀνδρομέδα. Ὁ Κηφέας καί ἡ Κασσιόπη πῆραν τό μέρος τοῦ Φινέα. Ὅμως ὁ Περσέας, διαβλέποντας την προδοσία τῶν μελλοντικῶν πεθερικῶν του, εἶχε μαζί του τό κεφάλι τῆς Μέδουσας. Ἔτσι, τήν κατάλληλη στιγμή τούς πέτρωσε ὅλους ἐπιδεικνύοντάς τους τό κεφάλι καί ἔφυγαν γιά τήν Ἑλλάδα. Ὅταν ἡ Ἀνδρομέδα πέθανε, μέ τήν εὔνοια τῆς Ἀθηνᾶς πού πήγαζε ἀπό τήν ἀνδρεία τοῦ Περσέα, καταστερίσθηκε στόν οὐρανό τοῦ βορρᾶ, γιά πάντα κοντά στόν ἀγαπημένο της Περσέα καί τήν Κασσιόπη, τῆς ὁποίας τήν ὑπερηφάνεια κλήθηκε νά ξεπλύνει μέ τήν σεμνότητά της.

 

Αὐτά γιά τήν ἐντυπωσιακή Ἀνδρομέδα. Τήν ἑπόμενη Δευτέρα θά δοῦμε τό ταίρι της, τόν Περσέα.

 

Ἑρμηνεῖες ἐννοιῶν

 

(1) Ἔκταση ἀστερισμῶν καί κατάταξη. Οἱ ἐκτάσεις τῶν ἀστερισμῶν μετρῶνται μέ βάση τά ὅριά τους, ὅπως καταρτίστηκαν ἀπό τόν Ἑζέν Ντελπόρτ τό 1930 ἐκ μέρους τῆς Διεθνοῦς Ἀστρονομικῆς Ἑταιρίας καί δημοσιεύτηκαν στό Délimitation scientifique des constellations (Τύπος Πανεπιστημίου Κέμπριτζ). Μετρῶνται σέ τετραγωνικές μοῖρες.

 

(2) Τό φαινόμενο μέγεθος εἶναι μία μέτρηση τῆς φαινόμενης λαμπρότητας ἑνός οὐρανίου σώματος, (ἄστρου, πλανήτη κλπ) ὅπως φαίνεται ἀπό ἕναν παρατηρητή στή Γῆ. Ὅσο λαμπρότερο φαίνεται ἕνα σῶμα, τόσο μικρότερη εἶναι ἡ ἀριθμητική τιμή τοῦ φαινομένου μεγέθους. Πρῶτος τό καθιέρωσε ὁ Ἵππαρχος, ὁ ὁποῖος κατέταξε ὅλους τούς ὁρατούς ἀστέρες σέ 6 μεγέθη. 1ου μεγέθους εἶναι οἱ λαμπρότεροι καί 6ου οἱ ἀμυδρότεροι. Τά πολύ φωτεινά οὐράνια σώματα ἀπέκτησαν ἀρνητικούς ἀριθμούς φαινόμενου μεγέθους (μέ τή λογική ὅτι οἱ ἀρνητικοί ἀριθμοί εἶναι μικρότεροι ἀπό τούς θετικούς). Ἡ Ἀφροδίτη ἔχει –4.4, ἡ Πανσέληνος –12.5 καί ὁ Ἥλιος ἔχει –26.7.

 

(3) Τό Ἔτος Φωτός (ly - light year) εἶναι μονάδα μέτρησης τῶν ἀστρικῶν ἀποστάσεων. Ὁρίζεται ὡς ἡ ἀπόσταση πού διανύει τό φως μέ τήν ταχύτητά του (300 χιλιάδες χιλιόμετρα ἀνά δευτερόλεπτο) στό κενό, σέ ἕνα γήινο ἔτος. Ἰσοῦται περίπου μέ 9.5 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα ἤ 9.460.528.404.879.000 μέτρα. Γιά μία πληρέστερη εἰκόνα, ὁ Ἥλιος ἀπέχει μόλις ὀκτώ λεπτά φωτός.

 

 

26034478_1736792189679026_1511717917_n.jpg

 

Ακολουθεί έκθεση εικόνων:

 

Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια