Εγγραφείτε στο Newsletter
23/10
2017
08:13

Ἀστερισμοί μέρος 16ο: Ἡνίοχος, τοῦ Τάσου Γέροντα

Γράφτηκε από τον 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(4 ψήφοι)

Gerotasos

 

Τάσος Γέροντας    

  

 

 

 

 

 

 

auriga.jpg

 

 

 

Ὁ Ἡνίοχος εἶναι φθινοπωρινός ἀστερισμός. Τό σχῆμα του δύσκολα παραπέμπει στό ὄνομά του, καθώς αὐτό πού βλέπουμε εἶναι ἕνα πολύγωνο, συγκεκριμένα ἕνα ἑξάγωνο. Κατά κάποιους ἀπεικονίζει ἕνα ἅρμα ἤ ἄμαξα πού παραπέμπει στόν Ἡνίοχο. Τό ὄνομά του στά λατινικά εἶναι Auriga, Aurigae στή γενική καί ἡ συντομογραφία εἶναι Aur. Ὁ ἀστερισμός μεσουρανεῖ τόν Ἰανουάριο σ’ ἐμᾶς ἀλλά τοὐλάχιστον ἕνα μέρος του εἶναι σχεδόν ἀειφανές στίς χῶρες τοῦ βορείου ἡμισφαιρίου. Εἶναι 21ος στήν κατάταξη ὡς πρός τήν ἔκταση καί ἔχουν καταμετρηθεῖ περισσότεροι ἀπό 150 ἀστέρες μεγέθους μικρότερου ἀπό 6,5.

 

Ἐντοπίζεται πιό εὔκολα ἄν ἀναζητήσουμε ἀρχικά τό λαμπρότερο ἀστέρι του, τόν α Aurigae, τήν Αἶγα. Ἡ Αἶγα εἶναι ἀπό τά λαμπρότερα ἀστέρια τοῦ νυχτερινοῦ οὐρανοῦ. Ἄν ἑνώσουμε τόν Ρίγκελ καί τήν Μπελλατρίξ τοῦ Ὠρίωνα πού εἴδαμε τήν προηγούμενη Δευτέρα και προεκτείνουμε κατά δύο φορές πρός τήν Μπελλατρίξ, θά πέσουμε πάνω στήν Αἶγα.


Γιά νά ἐπιβεβαιώσει κανείς τήν ταὐτότητά της ὅταν τήν ἐντοπίσει, ἀρκεῖ νά ἀναζητήσει ἀκριβῶς δίπλα της ἕνα μικρό ἰσοσκελές τριγωνάκι, τό ὁποῖο ἀποτελεῖται ἀπό τούς ε, ζ καί η Aurigae, πού οἱ τρεῖς μαζί ἔχουν τήν χαριτωμένη ὀνομασία Ἐρίφια, μιά καί συνοδεύουν τήν Αἶγα. Ἀφοῦ ἔχει ἐντοπιστεῖ ἡ Αἴγα, μπορεῖ κανείς ἀρκετά εὔκολα νά τραβήξει τίς νοητές γραμμές καί νά ὁλοκληρώσει τό σχῆμα τοῦ ἀστερισμοῦ, καθώς τά ἀστέρια του ἁπλώνονται σχεδόν κυκλικά.

 

Οἱ σημαντικότεροι ἀστέρες τοῦ ἀστερισμοῦ εἶναι οἱ κάτωθι:


• Ὁ α Aurigae εἶναι καί ὁ φωτεινότερος τοῦ ἀστερισμοῦ, καί εἶναι γνωστός μέ τό ἰδιαίτερο ὄνομα Αἴγα ὅπως προαναφέραμε. Στήν πραγματικότητα ἀποτελεῖται ἀπό τέσσερα ἄστρα, δύο κίτρινους γίγαντες καί δύο ἐρυθρούς νάνους. Εἶναι ὁ ἕκτος σέ φωτεινότητα ἀπλανής ἀστέρας ὁλόκληρου τοῦ νυκτερινοῦ οὐρανοῦ, μέ φαινόμενο μέγεθος 0,08. Βρίσκεται σέ ἀπόσταση 42 ἐτῶν φωτός.


• Ὁ β Aurigae ἔχει τό ἰδιαίτερο ὄνομα Μενκαλινάν καί φαινόμενο μέγεθος 1,9.


• Ὁ γ Aurigae ... δέν ὑπάρχει, καθώς εἶναι ὁ ἴδιος μέ τόν β Ταύρου (Ἀλνάθ).

 

Στό ἐπίπεδο τοῦ ἀστερισμοῦ προβάλλονται πολλά σμήνη ἀστέρων καί συγκεκριμένα 9 ἀνοιχτά καί 1 σφαιρωτό. Τά πιό ἐντυπωσιακά καί πιό φωτεινά, σχεδόν ὁρατά μέ γυμνό μάτι, εἶναι τά τρία ἀνοιχτά σμήνη Μ36, Μ37, Μ38. Τό Μ37 ἔχει περίπου 200 ἀστέρια καί ἀπέχει ἀπό ἐμᾶς περί τά 5.000 ἔτη φωτός.

 

Ἡ ὀνομασία «Ἡνίοχος» εἶναι λίγο παράξενη. Σημαίνει αὐτός πού κρατᾷ τά ἡνία, τά γκέμια. Σέ κάποιους χάρτες τοῦ Μεσαίωνα, ἀλλά καί κατοπινούς, φαίνεται σάν ἕνας ἱππέας μέ τά ἡνία στό χέρι, ἀλλά σέ κάποιους ἄλλους παρουσιάζεται μέ μιά κατσίκα καί προβατάκια στούς ὤμους καί στά χέρια. Γιά ἄλλους πάλι, κάνει καί τά δύο μαζί.

 

Ὁ «Ἐνίοχος» τῶν ἀρχαίων ἔγινε στούς Λατίνους Heniochus καί ἔβλεπαν ἐδῶ τόν γιό τοῦ Ἥφαιστου καί τῆς Ἀθηνᾶς Ἐριχθόνιο, διότι ἦταν καί αὐτός χωλός ὅπως ὁ πατέρας του καί γι' αὐτό ἐφηῦρε τό ἅρμα του γιά νά μετακινεῖται.

 

Ἄλλοι ὅμως ἔβλεπαν τόν Βελλερεφόντη νά εἶναι ὁ Ἡνίοχος ἤ ἀκόμη καί τόν γιό τοῦ Ἥλιου, τόν Φαέθοντα, πού ὁδήγησε τό ἅρμα τοῦ Ἡλιου τόσο ἄγρια καί ἄτσαλα πού κόντεψε νά κάψει τή Γῆ ἄν δέν ἐπενέβαινε ὁ ἴδιος ὁ Δίας. Δυστυχῶς ὅμως, πρόλαβε καί ἔκαψε τήν Ἀφρική καί δημιουργήθηκε ἡ Σαχάρα, καθώς καί τούς Αἰθίοπες, καί γι΄ αὐτό τούς ἔκανε μαύρους! Μάλιστα, τότε ἦταν πού ἔλιωσαν τά χιόνια στόν βορρᾶ καί ἡ Μεγάλη Ἄσπρη Ἀρκούδα κατόρθωσε νά δραπετεύσει στόν Οὐρανό. Ὁ Φαέθων λοιπόν κόντεψε νά φέρει τή γῆ ὅλη ἄνω κάτω, ἄν ὁ Δίας δέν τόν κατακεραύνωνε μέ ἕναν κεραυνό, μέ ἀποτέλεσμα νά τόν ρίξει στόν Ἡριδανό, τόν ποταμό πού χύνεται δίπλα στό πόδι τοῦ Ὠρίωνα, ὁπότε ἀπό ἐκείνη τή στιγμή ὁ Φαέθων ἔγινε ὁ Ἡνίοχος τῶν ἀστερισμῶν.

 

Ἄλλοι εἶδαν στόν ἀστερισμό τόν Μυρτίλο, τόν ἡνίοχο τοῦ Οἰνομάου, πού πρόδωσε τό ἀφεντικό του ἐξαιτίας τοῦ Πέλοπα. Μετά τόν βίαιο θάνατο τοῦ Μυρτίλου, ὁ πατέρας του, ὁ θεός Ἑρμῆς, τόν μεταμόρφωσε σέ ἀστερισμό. Λιγότεροι ὅμως ὑποστηρίζουν ὅτι ὁ ἀστερισμός προσωποποιοῦσε τόν Κίλλα, τόν ἡνίοχο τοῦ Πέλοπα, ἐνῶ ὁ Παυσανίας καί ὁ Εὐρυπίδης τόν ταὐτοποιοῦσαν μέ τόν Ἱππόλυτο.

 

Ἀνεξάρτητα μέ τό πρόσωπο, ἄλλες ἑλληνικές ὀνομασίες γιά τόν Ἡνίοχο ἦταν: Ἁρμελάτης, Διφρηλάτης, Ἱππηλάτης, Ἐλάσιππος.

 

Χριστιανοί εἰκονογράφοι ἀπεικόνισαν τόν Ἡνίοχο ὡς τόν Ἅγιο Ἱερώνυμο, ἐνῶ ὁ Καίσιος (Caesius) τόν παρομοίασε μέ τόν Ἰακώβ καί ὁ Seiss μέ τόν «Καλό Ποιμένα».

 

Αὐτά γιά τόν Ἡνίοχο μέ τήν πλούσια ἱστορία. Τήν ἑπόμενη Δευτέρα θά δοῦμε τόν ἀστερισμό τοῦ Ταύρου.

 

Ακολουθεί έκθεση εικόνων: 

 

 

Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια