Εγγραφείτε στο Newsletter


Σήμερα θα δούμε τη Μάνη, μέσα από τα έκπληκτα μάτια δύο Ευρωπαίων περιηγητών. Η Μάνη αποτελούσε για τους Ευρωπαίους έναν άγνωστο κόσμο, μέχρι σχεδόν τα τέλη του 18ου αιώνα. Κανένας τους δεν είχε τολμήσει να ανέβει στα κρησφύγετα του νότιου Ταϋγετου. Οι Ευρωπαίοι ναυτικοί που ταξίδευαν οι Μανιάτες ήταν ένας άγριος και αφιλόξενος λαός, που ζούσε από την πειρατεία στη θάλασσα και από ληστρικές επιδρομές στη στεριά. Στα χρονικά της Τουρκοκρατίας η Μάνη χαρακτηρίζεται σαν καταφύγιο μιας επικίνδυνης φυλής. Ωστόσο, όλοι παραδέχονται το αδάμαστο και φιλελεύθερο πνεύμα του λαού της Μάνης και όλοι θαυμάζουν τους αιματηρούς αγώνες για τη διατήρηση της αυτονομίας του.

Οι πρώτοι, λοιπόν, που κατάφεραν να εισχωρήσουν στα ενδότερα, ήταν δύο Άγγλοι το 1795. Δύο χρόνια αργότερα, δύο απόγονοι παλιών Μανιατών που είχαν μεταναστέψει στην Κορσική έναν αιώνα νωρίτερα, επισκέπτονται την πατρώα τους γή, έχοντας πάνω τους μια επιστολή του Βοναπάρτη, ώστε να μην κινδυνέψουν. Είναι ο Ντίνο και ο Νικολό Στεφανόπολι. Καταγράφουν προσεκτικά όσα βλέπουν και όταν επιστρέφουν στην Γαλλία δημοσιεύουν τις εκθέσεις τους.
Να τι έγραψαν:

«Στη Μάνη η γέννηση ενός παιδιού αναγγέλλεται από τον πατέρα με μια τουφεκιά. Μόλις ακούσουν αυτό το σινιάλο οι συγγενείς και φίλοι εκδηλώνουν όλοι τη χαρά τους αδειάζοντας τα όπλα τους. Το αρσενικό παιδί είναι χαρά κι ελπίδα για το σπίτι, κυρίως γιατί θα μεγαλώσει ο αριθμός των τουφεκιών της οικογένειας. Έτσι, στη γέννηση ενός αγοριού γινόταν «χαλασμός Κυρίου», επειδή το σπίτι αποχτά έναν καινούργιο αρματωμένο. Το αρσενικό παιδί το τοποθετούν σε κόσκινο, για να γεννηθούν πολλά αρσενικά, «όσες είναι οι τρούπες του κόσκινου» και τα θηλυκά σε μια σκάφη, που υποδήλωνε τάφο- την επιθυμία τους να πεθάνει το άχρηστο και επικίνδυνο αυτό πλάσμα.

Στις πρώτες οκτώ μέρες μετά τον τοκετό οι γονείς επισκέπτονται τη μητέρα και της φέρνουν ένα δώρο σε φαγώσιμα. Προσφέρονται μπαμπάκι, για να γεράσει το νεογέννητο και να ασπρίσουν τα μαλλιά του όπως το μπαμπάκι, και ψωμί για να μην τού λείψει ποτέ, να είναι «ψωμοσούρτης».

Η μάνα, όσο μένει στο κρεββάτι,παίρνει τις καλύτερες τροφές και πίνει μονάχα κρασί- το νερό απαγορεύεται- και έτσι έχει άφθονο γάλα για να θηλάσει το παιδί της. Αν τύχει και πεθάνει η μάνα, οι συγγένισσες προθυμοποιούνται, όχι μόνο να το θηλάσουν, αλλά και να το μεγαλώσουν σαν μανάδες. Τότε γίνονται και τα βαφτίσια. Ο παππούς αποσπά ένα κομμάτι κερί από λαμπάδες που χρησιμοποιήθηκαν στην τελετή, κόβει στις τέσσερις πλευρές του κεφαλιού τα μαλλιά του μωρού, τα ενώνει με το κερί και τα ρίχνει στο νερό όπου θα βαφτιστεί.

Το λίκνο που χρησιμοποιούν στη Μάνη αποκαλύπτει την ιδιοφυϊα, την απλή και φυσική αυτού του λαού. Δεν γίνεται με σανίδες, αλλά με προβά καλοδουλεμένη και βαμμένη με ένα οποιοδήποτε χρώμα. Τη λένε νάκα και έχει μήκος τρία πόδια ( περίπου ένα μέτρο) και πλάτος τρισήμιση. Σε κάθε πλευρά προσαρμόζουν από ένα ραβδί με κρίκους.

Το αρσενικό παιδί μένει ως τα επτά του χρόνια στα χέρια της μάνας. Εκείνη τού εμπνέει την αγάπη στην πατρίδα, το σεβασμό προς τους γέροντες, την πίστη στους φίλους και προ πάντων την φιλοξενία για τους φτωχούς και τους ξένους.

Οι περιηγητές δεν αναφέρουν ότι η κυριότερη διδασκαλία της Μανιάτισσας μάνας ήταν η εκδίκηση. Προσπαθούσε να ενσταλάξει στην ψυχή του παιδιού, από την βρεφική ακόμη ηλικία, το πάθος του γδικιωμού, δείχνοντας τα μαύρα της φορέματα και τα όπλα του σπιτιού. Μοιρολογώντας «σιγομουρμουριστά», νανούριζε το βρέφος κι όλο του θύμιζε το μεγάλο χρέος «να πάρει το αίμα του πίσω» :

Να μεγαλώσεις, ν΄αξιωθείς και το σαρμά να ζαλωθείς,
να κυνηγήσεις το φονιά, από γκρεμό κι από βουνά

το δίκιο μας να γδικιωθεί, το αίμα του πατέρα σου.


Δήμητρα Παπαναστασοπούλου

επικοινωνείστε: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
  Ποιο είναι το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σας;-Ών και Άγαμος και Θύτης, με διακρίνει η ευθύτης.Ποια αρετή προτιμάτε σ' έναν άντρα;-Ών Μακεδών, το χιούμορ θεωρώ προσόν.Ποια αρετή προτιμάτε σε μια γυναίκα;-Ών Κωνσταντινουπολίτης, η παντού μαγειρική της.Τι εκτιμάτε περισσότερο στους φίλους σας;- Μα το ότι έχουν φίλο εμένα.Το βασικό σας…
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)
    Ποιο είναι το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σας;Ο παραλογισμός.Ποια αρετή προτιμάτε σ' έναν άντρα; Τη διακριτικότητα.Ποια αρετή προτιμάτε σε μια γυναίκα;Την άνεση. Τι εκτιμάτε περισσότερο στους φίλους σας; Την κατανόηση.Το βασικό σας ελάττωμα;Η ιδορρυθμία μου.Η βασική σας απασχόληση;Η δουλειά μου. Τι είναι για σας ευτυχία;Η αυτόνομη κατάδυση. Τι…
20/12
2013
00:31

Η Ρέα Βιτάλη απαντά στον Προυστ

Γράφτηκε από τον
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)
  Ποιο είναι το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σας;-Χαμόγελο για όλα. Και μια χαρά που όλοι απορούν, και γω μαζί, από πού προκύπτει. Επίσης μπορώ να παρακολουθώ μια σκηνή από δυο "κάμερες" συγχρόνως....Μια ζωή. Το λες και κουσούριΠοια αρετή προτιμάτε σ' έναν άντρα;-Δεν αντιμετωπίζω τους άνδρες ως ολότητα. Στον σημαντικό…
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
  Ο Γιάννης Ματαράγκας είναι ζωγράφος και σήμερα Πέμπτη 19 Δεκεμβρίου εγκαινιάζεται η έκθεση ζωγραφικής του στο Μέγαρο Δουκίσσης Πλακεντίας στις 18:00. Διάρκεια έκθεσης: 20-22 Δεκεμβρίου. Γνωρίστε τον.     Ποιο είναι το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σας; Υπομονή.Ποια αρετή προτιμάτε σ' έναν άντρα; Τόλμη.Ποια αρετή προτιμάτε σε μια γυναίκα; Ειλικρίνεια.Τι εκτιμάτε περισσότερο…
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
Ποιο είναι το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σας;Η αισιοδοξία μου ακόμη και στις πιό «μαύρες» ώρες.Ποια αρετή προτιμάτε σ' έναν άντρα;Την μη προσποιητή καλοσύνη.Ποια αρετή προτιμάτε σε μια γυναίκα;Την καλοπροαίρετη πονηριά!Τι εκτιμάτε περισσότερο στους φίλους σας;Το γεγονός ότι είναι φίλοι μου...Το βασικό σας ελάττωμα;Χάνω γρήγορα το ενδιαφέρον μου και πελαγώνω.Η…
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)
      Η Κική Τσακίρη ζει στην Αρχίπολη Ρόδου και είναι θύμα της Νόσου ALS ή του Κινητικού Νευρώνα (Πλάγια Μυοατροφική Σκλήρυνση για περισσότερα θα σας παραπέμψουμε στο protagon και στην εκπομπή "Πρωταγωνιστές" του Σταύρου Θεοδωράκη). Στην "Πόρτα - www.iporta.gr" ξεδιπλώνει την ζωή της σε σύντομες απαντήσεις.     Ποιο είναι το βασικό…


Για άλλη μια φορά θα έχουμε οδηγό μας τον Γάλλο περιηγητή Πιττόν Ντε Τουρνεφόρ, έναν εξαιρετικά μορφωμένο άνθρωπο για την εποχή του ( γιατρός, μέλος της γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών, με βραβεία στην Χημεία και την Ανατομία). Τον συνόδευαν ένας ακόμη γιατρός και ένας ζωγράφος.


Στην Μύκονο έμεινε έναν ολόκληρο χειμώνα και είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει ένα γάμο και να μάθει τα έθιμα για την προίκα που ίσχυαν σε πολλά νησιά μας. Ας τον ακούσουμε:

«Πήγαμε στην εκκλησία με τον κουμπάρο και την κουμπάρα. Επιτρέπονται μέχρι τέσσερις κουμπάροι, κυρίως αν η νύφη είναι το μεγαλύτερο κορίτσι της οικογένειας. Γιατί η πρωτότοκη είναι το πιο προνομιούχο παιδί της οικογένειας. Αν ο πατέρας έχει π.χ. 10.000 τάληρα, θα δώσει τα μισά στη μεγαλύτερη κόρη και τα υπόλοιπα θα τα μοιραστούν τα άλλα παιδιά, ας είναι και μια ντουζίνα. Αφού ο παπάς έψαλλε τις ευχές και στεφάνωσε το ζευγάρι με κληματόβεργες στολισμένες με κορδέλες και δαντέλες, πέρασε τα δαχτυλίδια και τα άλλαξε πάνω από τριάντα φορές. Το ένα δαχτυλίδι είναι χρυσό, το άλλο ασημένιο. Τελικά ο παπάς άφησε το χρυσό στο δάχτυλο του γαμπρού και το ασημένιο στο δάχτυλο της νύφης. Το περίεργο είναι ότι ύστερα από τον παπά, άρχισαν να διασκεδάζουν με την αλλαγή των δαχτυλιδιών και οι κουμπάροι. Και, καταλαβαίνει κανείς πόσο κρατάει μια τελετή όταν υπάρχουν τέσσερις κουμπάροι κι άλλες τόσες κουμπάρες.

Οι κουμπάροι άλλαξαν τα δαχτυλίδια κι ύστερα ασχολήθηκαν με τα στέφανα. Κι ενώ τα ανασήκωναν και τα έφερναν γυροβολιά πάνω από τα κεφάλια των νεονύμφων, οι συγγενείς, φίλοι, γείτονες, όλοι οι συμπέθεροι, τους έδιναν γροθιές άγριες και λακτίσματα, ακολουθώντας, Κύριος οίδε ποια γελοία συνήθεια. Μονάχα εμείς δεν ανακατευτήκαμε κι αυτό θεωρήθηκε προσβολή.

‘Ύστερα, ο παπάς έκοψε κομματάκια άρτο και τα έριξε σε κρασί. Απ’ αυτό πρόσφερε στους νιόγαμπρους, στους κουμπάρους και σ’ όλους τους συμπέθερους. Έδωσε και σε μας. Θα ήταν μεγάλη αγένεια να μην δεχτούμε.

Η τελετή έγινε βράδυ. Αργότερα οι φίλοι και οι συγγενείς έστειλαν στο σπίτι των νεονύμφων αρνιά, μοσχάρια, κυνήγι και κρασιά. Η διασκέδαση κράτησε δύο μήνες».

Αναφορικά με την προίκα, αξίζει ν’ ακούσουμε τι συνέβαινε στη Μυτιλήνη εκείνων των χρόνων, από την πένα ενός άλλου περιηγητή, του Γκάις.

«Κάθε οικογένεια δίνει όλη της την περιουσία, σπίτι, χτήματα και κινητά, στην μεγαλύτερη κόρη. Τα αγόρια μένουν αποκληρωμένα. Οι γονείς δεν έχουν το δικαίωμα, ούτε το γάμο της ν’ αρνηθούν, ούτε την προίκα. Τα υπόλοιπα κορίτσια, μενοντας άπροικα, είναι καταδικασμένα να μείνουν εκτός του νυμφώνος. Αν ο πατέρας κατορθώσει με την φιλοπονία του ν’ αποκτήσει νέα περιουσία, το μεγαλύτερο μέρος πρέπει να δοθεί στο δεύτερο κορίτσι».

‘Ενα χρόνο αργότερα, το 1701, ο πατριάρχης Καλλίνικος ο Ακαρνάν θα καταγγείλει αυτόν τον τυραννικό, άγραφο νόμο της προίκας σε σιγίλλιο που εξέδωσε, μιλώντας για δικαιότερη κατανομή της πατρικής περιουσίας. Ωστόσο, τίποτε δεν στάθηκε ικανό να καταλύσει την προαιώνια αυτή συνήθεια, ώσπου το 1824, κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα, αγανάκτησαν οι γονείς της Γλώσσας της Σκοπέλου. Να τι έγραψε ο Έπαρχος της Σκοπέλου στην Διοίκησητην 4η Μαρτίου 1824:

«Με το να υπάρχει παλαιόθεν εις την Σκόπελον η συνήθεια του να δίδωσι οι γονείς εις τας θυγατέρας των, όταν τας υπανδεύουσι έτοιμα σπίτια, οι κάτοικοι της Γλώσσης, χωρίου εξ 130 οικιών, ηθέλησαν να παυσωσι ταύτην την συνήθειαν και συνεφώνησαν δι’ εγγράφου, ότι όστις εις το μέλλον ήθελε τάξει εις την θυγατέρα του ή ήθελε δώσει οσπίτιον, οι λοιποί να το καίωσι και τον δίδοντα να εξορίζουσι από το χωρίον».




Δήμητρα Παπαναστασοπούλου

επικοινωνείστε: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.