Εγγραφείτε στο Newsletter
10/01
2017
00:00

"Ἡ κλέφτρα τῶν βιβλίων" [τοῦ Μάρκους Ζούσακ], τοῦ Τάσου Γέροντα

Γράφτηκε από τον 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(13 ψήφοι)

Gerotasos

 

Τάσος Γέροντας    

 

 

 

 

 

 

 

 

9789604533947.jpg

 

 

"Ἡ κλέφτρα τῶν βιβλίων" τοῦ Μάρκους Ζούσακ. Ἐκδόθηκε από τόν Ψυχογιό τό 2008, σέ πολύ καλή μετάφραση τῆς Κώστιας Κοντολέων. 600 σελίδες καλύπτει τό μυθιστόρημα σύν τά πρίν καί τά μετά. Τό δικό μου ἀντίτυπο εἶναι τοῦ 2015, ἕνατη ἀνατύπωση.

 

Ἡρωίδα εἶναι ἕνα μικρό κορίτσι, τό ὁποῖο ὁδηγεῖται ἀπό τή μητέρα της νά δοθεῖ γιά υἱοθεσία μαζί μέ τόν ἀδελφό της. Διαδραματίζεται στή Γερμανία, στήν περιοχή τοῦ Μονάχου, μεσοῦντος τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

 

Ἀπό τίς πρῶτες σελίδες ἀντιλαμβανόμαστε κάτι πολύ ἀσυνήθιστο, γιά να μήν πῶ τρομακτικό: ἀφηγητής εἶναι ὁ Χάρος! Ὁ ὁποῖος Χάρος, ὅταν δέν διηγεῖται τήν ἱστορία, μιλάει γιά τόν πόλεμο, γιά τή φρίκη, γιά τούς σκοτωμένους, γιά τήν ἀπανθρωπιά, γιά τήν κατάντια τοῦ ἀνθρώπου. Καί μιλάει πολύ παραστατικά, πολύ σκληρά, πολύ ὀδυνηρά. Ἐνίοτε μᾶς ἐκφράζει τόν πόνο του ἀπό ὅσα ἀναγκάζεται νά βλέπει. Ξεχώρισα ἀπό ὅσα εἶπε:


"Διαρκῶς ὑπερεκτιμῶ καί ὑποτιμῶ τήν ἀνθρώπινη ράτσα - καί σπάνια τήν ἐκτιμῶ".


"Ἀκόμα καί ὁ θάνατος ἔχει καρδιά".

 

Τό κορίτσι, Λίζελ τό ὄνομά της, ἀφοῦ βιώσει τόν θάνατο τοῦ ἀδελφοῦ της, θά παρακολουθήσει καί τήν κηδεία του. Ἐκεῖ θά ξεκινήσει ἡ καριέρα της ὡς κλέφτρα βιβλίων, ὅταν θά κλέψει ἕνα βιβλίο πού θά πέσει ἀπό ἕναν βοηθό τοῦ νεκροθάφτη. Κατόπιν παραδίδεται σέ μιά οἰκογένεια, ἡ ὁποία ζεῖ σέ ἕνα χωριό κοντά στό Μόναχο. Οἱ θετοί γονεῖς της παρουσιάζονται περίεργοι, ἀλλά τήν δέχονται μέ στοργή. Εἰδικά ὁ πατέρας της. Ἀπό τίς πρῶτες διαπιστώσεις τῆς συμβίωσης εἶναι πώς το κορίτσι δέν ξέρει να διαβάζει. Τότε ὁ θετός πατέρας, μέ πολλή ὑπομονή καί ἀγάπη θά τῆς μάθει νά διαβάζει, ξεκινῶντας ἀπό τό βιβλίο πού ἔκλεψε, "τό ἐγχειρίδιο τοῦ καλοῦ νεκροθάφτη". Αὐτή ἡ ἀγάπη γιά τό διάβασμα καί τά βιβλία, καθώς καί ἡ γοητεία τῆς παρανομίας θά ὁδηγήσουν τήν Λίζελ νά κλέβει βιβλία ἀπό ὅπου μπορεῖ.

 

Παράλληλα παρακολουθοῦμε τή ζωή στό χωριό. Τόσο τῶν ἐνηλίκων, μέ τίς κακίες καί τίς συμπάθειες, ὅσο καί τῶν παιδιῶν. Ἐκεῖ οἱ διαφορές εἶναι πιό ἔντονες. Οἱ κοινωνικές ἀνισότητες πού φαίνονται στούς μεγάλους, γιγαντώνονται στά παιδιά. Οἱ ἀδύναμοι γίνονται εὔκολος στόχος τῶν δυνατῶν. Ἡ ὀργάνωση ναζιστικῶν ὁμάδων δίνει τή δυνατότητα γιά ἄσκηση βίας, εἴτε ψυχολογικῆς εἴτε ἀκόμη καί σωματικῆς.

 

Ἡ ἐμφάνιση ἑνός κυνηγημένου ἑβραίου στό σπίτι τῆς Λίζελ καί ἡ φιλοξενία του ἀπό τούς θετούς γονεῖς της δίνει στήν ὑπόθεση ἀγωνία ἀλλά καί τρυφερότητα. Συντελεῖ τά μέγιστα σ' αὐτό τό τελευταῖο ἡ παρεμβολή στήν ἀφήγηση μιᾶς εἰκονογραφημένης ἱστορίας/ἐπιστολῆς.

 

Ἔχει ἐνδιαφέρον ἡ περιγραφή τῆς διέλευσης πεζῇ μέσα ἀπό τό χωριό μιᾶς ὁμάδας ἑβραίων καθ' ὁδόν πρός γειτονικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, καί τῆς στάσης των κατοίκων. Τό ἴδιο ἐνδιαφέρον ἔχουν οἱ περιγραφές τῶν βομβαρδισμῶν καί τό πῶς τούς βιώνουν οἱ κάτοικοι. Ἐντυπωσιάζει ἡ ὀργάνωση τῶν Γερμανῶν στήν ἀνεύρεση καταφυγίων στά σπίτια καί ἡ τάξη μέ τήν ὁποία πηγαίνουν σ' αὐτά ὅταν εἰδοποιοῦνται ἀπό τίς σειρῆνες. Καί τελικά, ὅλα αὐτά τά κλεμμένα βιβλία καί ἡ μεγάλη προσπάθεια τῆς Λίζελ νά μάθει νά διαβάζει θά γίνουν σανίδα σωτηρίας γιά τή γειτονιά τῆς κλέφτρας τῶν βιβλίων.

 

Πολύ ἀσυνήθιστη ἡ γραφή τοῦ Ζούσακ. Διατηροῦνται πολλές γερμανικές ἐκφράσεις καί ἀκολουθεῖ ἡ μετάφρασή τους. Πρωτότυπη καί ἡ συνήθεια τοῦ Χάρου/ἀφηγητῆ νά μᾶς προϊδεάζει γιά τό τί θά ἀκολουθήσει, πάντα μέ προκλητικό τρόπο. Συχνές εἶναι καί οἱ παρεμβολές στήν ἀφήγηση διευκρινίσεων εἴτε γιά ἀνθρώπους εἴτε γιά συνθῆκες. Μέ ὅλους αὐτούς τούς τρόπους ὁ συγγραφέας μᾶς παρουσιάζει τό σκληρό, τό ἀπάνθρωπο πρόσωπο τοῦ ναζισμοῦ μέ σχετικά εὔθυμο τρόπο, χωρίς ὅμως νά μειώνει ἤ νά ὑποβαθμίζει στό ἐλάχιστο τήν ἀπανθρωπιά.

 

 

 

Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια